Bảo đảm than cho sản xuất điện, giữ vững an ninh năng lượng quốc gia
Tuesday, 10/11/2026
Trước áp lực chuyển dịch năng lượng, TKV chủ động duy trì khai thác, tăng cường nhập khẩu và đa dạng hóa nguồn than nhằm bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định.
Bảo đảm than cho sản xuất điện
Sáng 10/11, tại Hà Nội, Bộ Công Thương tổ chức Diễn đàn An ninh năng lượng quốc gia năm 2026 và công bố báo cáo An ninh năng lượng quốc gia Việt Nam 2026.
Trong khuôn khổ sự kiện, ông Trần Hải Bình, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) đã thông tin về việc cung cấp than cho điện trong giai đoạn chuyển dịch năng lượng.
Theo ông Bình, chuyển dịch năng lượng đặt ra yêu cầu giảm phát thải, phát triển các nguồn điện sạch hơn, đồng thời bảo đảm đủ điện cho phát triển kinh tế - xã hội. Trong giai đoạn chuyển tiếp, nhiệt điện than tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong cung ứng điện. Vì vậy, bảo đảm nguồn than ổn định cho các nhà máy nhiệt điện đang vận hành là một nhiệm vụ thiết thực trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Ông Trần Hải Bình, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam tham luận tại Diễn đàn.
“Khả năng gia tăng sản lượng than khai thác trong nước có hạn, trong khi nhu cầu sử dụng than nhập khẩu ngày càng lớn. Bảo đảm than cho sản xuất điện vì thế đòi hỏi kết hợp duy trì nguồn cung trong nước với chủ động nhập khẩu, dự trữ và kiểm soát rủi ro về giá, nguồn hàng, vận chuyển, tiến độ tiếp nhận và chất lượng nhiên liệu”, lãnh đạo TKV nhấn mạnh.
Chia sẻ về bối cảnh và vai trò của than đối với an ninh cung ứng điện, ông Bình cho hay, Nghị quyết số 55-NQ/TW định hướng phát triển đa dạng các nguồn năng lượng, ưu tiên năng lượng tái tạo, năng lượng sạch, giảm tỷ trọng điện than theo lộ trình hợp lý; đồng thời chủ động nhập khẩu nhiên liệu, xây dựng chiến lược nhập khẩu than dài hạn và dự trữ than cho sản xuất điện. Tại COP26 tháng 11/2021, Việt Nam cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Mục tiêu này tiếp tục được cụ thể hóa tại Quyết định số 896/QĐ-TTg về Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu và Tuyên bố thiết lập Quan hệ đối tác chuyển dịch năng lượng công bằng (JETP) ngày 14/12/2022, với cam kết huy động nguồn lực ban đầu 15,5 tỷ USD.
Quy hoạch điện VIII được phê duyệt ngày 15/5/2023 và điều chỉnh tại Quyết định số 768/QĐ-TTg ngày 15/4/2025 xác định phát triển mạnh nguồn điện tái tạo, từng bước chuyển đổi nhiên liệu tại các nhà máy nhiệt điện than phù hợp điều kiện kinh tế, kỹ thuật. Nghị quyết số 70-NQ/TW tiếp tục nhấn mạnh bảo đảm an ninh năng lượng, phát huy nguồn năng lượng trong nước và giảm phụ thuộc nhập khẩu.
“Chuyển dịch năng lượng vì thế phải gắn với khả năng đáp ứng phụ tải của các nguồn điện thay thế và điều kiện vận hành của hệ thống điện. Vì vậy, bảo đảm than cho điện cần được xem xét đồng thời trên hai phương diện là duy trì và sử dụng hiệu quả nguồn than trong nước; chủ động nhập khẩu, dự trữ và kiểm soát rủi ro phụ thuộc vào nguồn cung từ thị trường quốc tế”, Phó Tổng giám đốc TKV nhấn mạnh.
Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, công suất nhiệt điện than đến năm 2030 khoảng 31.055 MW (chiếm tỷ lệ 13,1-16,9% các nguồn phát điện); về dài hạn, định hướng chuyển đổi các nhà máy sang nhiên liệu sinh khối hoặc amoniac.
Các đại biểu tham dự Diễn đàn.
“Chuyển dịch năng lượng cần được thực hiện theo lộ trình phù hợp với điều kiện thực tế. Giảm dần sự phụ thuộc vào than phải đi đôi với phát triển đồng bộ các nguồn điện thay thế, lưới điện, hệ thống lưu trữ và cơ chế điều chỉnh phụ tải, bảo đảm thực hiện đồng thời mục tiêu giảm phát thải và an ninh cung ứng điện”, ông Bình nêu rõ.
Thông tin về vai trò và trách nhiệm của TKV và Tổng công ty Đông Bắc (TCTĐB) trong việc cung cấp than cho sản xuất điện, ông Bình cho biết, TKV và TCTĐB là hai đơn vị chủ lực cung ứng than antraxit, bán antraxit cho các nhà máy nhiệt điện.
“Trong giai đoạn 2021-2025, TKV sản xuất 200,5 triệu tấn than sạch, TCTĐB sản xuất 31,4 triệu tấn; tổng khối lượng than cung cấp cho điện của cả hai đơn vị đạt 225,4 triệu tấn (trong đó TKV đạt 186 triệu tấn và TCTĐB đạt 39,4 triệu tấn); khối lượng than nhập khẩu của TKV là 33,5 triệu tấn, TCTĐB là 13,6 triệu tấn”, lãnh đạo TKV chỉ ra.
Năm 2026, TKV dự kiến sản xuất 36,7 triệu tấn than sạch, TCTĐB sản xuất 5,6 triệu tấn than sạch; dự kiến tổng khối lượng cấp than cho điện 50,8 triệu tấn (TKV cấp 42 triệu tấn và TCTĐB đạt 8,8 triệu tấn). Đây là mức cung cấp than kỷ lục của cả 2 đơn vị cho sản xuất điện.
Bên cạnh đó, năm 2027, các nhà máy điện đề nghị ký hợp đồng với TKV với khối lượng khoảng 42 triệu tấn căn cứ các hợp đồng mua bán than dài hạn và Thỏa thuận hợp tác giữa EVN, TKV và TCTĐB. Để thực hiện cung cấp đủ than cho sản xuất điện, TKV dự kiến nhập khẩu khoảng 11,4 triệu tấn than phục vụ pha trộn.
“Khai thác than trong nước ngày càng khó khăn do các mỏ xuống sâu, điều kiện địa chất phức tạp và chi phí sản xuất tăng, TKV và TCTĐB đang nỗ lực duy trì năng lực khai thác theo quy hoạch, nâng cao hiệu quả sàng tuyển, chế biến; đồng thời pha trộn than nhập khẩu với than trong nước theo phương án phù hợp với yêu cầu kỹ thuật của từng nhà máy điện”, ông Bình bày tỏ.
Chủ động nguồn than, giữ vững an ninh năng lượng
Chia sẻ về định hướng và giải pháp bảo đảm nguồn than cho sản xuất điện trong giai đoạn chuyển dịch năng lượng, theo lãnh đạo TKV, đối với nguồn trong nước, TKV và TCTĐB tiếp tục đầu tư duy trì năng lực mỏ theo quy hoạch, nâng cao hiệu quả khai thác, sàng tuyển và chế biến; kết hợp hợp lý than trong nước với than nhập khẩu nhằm đáp ứng chất lượng nhiên liệu của từng nhà máy. Đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, sử dụng năng lượng tiết kiệm và giảm phát thải phải gắn với kết quả cụ thể về năng suất, an toàn, giảm hao hụt và chi phí.
Quang cảnh Diễn đàn.
Đối với nhập khẩu, cần từng bước tăng khối lượng được bảo đảm bằng hợp đồng mua dài hạn, kết hợp hợp đồng trung hạn và ngắn hạn để linh hoạt theo mức huy động điện. Hợp đồng đầu vào cần phù hợp với cam kết đầu ra về khối lượng, chất lượng và tiến độ giao nhận; đồng thời có cơ chế điều chỉnh giá, khối lượng và phân chia rủi ro rõ ràng. TKV cần đa dạng hóa thị trường, nguồn hàng và tuyến vận chuyển; lựa chọn đối tác có năng lực, nghiên cứu thiết lập quan hệ hợp tác chiến lược và tiếp tục khai thác hiệu quả khuôn khổ hợp tác về than với Lào.
Cũng theo lãnh đạo TKV, cần đồng bộ kế hoạch nhập khẩu với năng lực cảng, kho trung chuyển, pha trộn và vận tải đến nhà máy điện; bố trí tồn kho phù hợp với nhu cầu huy động, thời gian bổ sung nguồn hàng và khả năng tài chính, kèm phương án ứng phó khi thời tiết bất lợi hoặc nhu cầu tăng cao.
“Đơn vị điều độ hệ thống điện, đơn vị phát điện, TKV và TCTĐB cần chia sẻ, cập nhật dự báo nhu cầu, kế hoạch nhận than và tồn kho theo tháng, quý; thông báo sớm các thay đổi lớn để hạn chế tồn kho dư thừa, chi phí phát sinh hoặc thiếu than cục bộ”, ông Bình chỉ ra.
Lãnh đạo TKV nhấn mạnh, bảo đảm than cho điện trong giai đoạn chuyển dịch năng lượng không tách rời mục tiêu giảm phát thải, mà là yêu cầu để duy trì cung ứng điện an toàn, ổn định trong quá trình chuyển tiếp. Lộ trình giảm tỷ trọng điện than cần gắn với tiến độ phát triển các nguồn điện thay thế và điều kiện vận hành của hệ thống điện quốc gia.
“Trọng tâm là duy trì hợp lý nguồn than trong nước, chủ động nguồn nhập khẩu và quản trị rủi ro trên toàn chuỗi cung ứng. TKV và TCTĐB tiếp tục phát huy vai trò trong sản xuất, cung ứng than cho điện; gắn các cam kết bán than với khả năng thu xếp nguồn mua, đa dạng hóa thị trường và nâng cao năng lực dự trữ, vận chuyển”, lãnh đạo TKV nêu rõ.
Sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, đơn vị điều độ, đơn vị phát điện và đơn vị cung cấp than, cùng cơ chế chia sẻ trách nhiệm phù hợp, là điều kiện quan trọng để bảo đảm nhiên liệu ổn định, với chi phí hợp lý và phù hợp lộ trình chuyển dịch năng lượng của Việt Nam.
