Bán tháo lan rộng, biến động đạt mức lịch sử

Thị trường bạc toàn cầu đang trải qua một trong những cú sụt giảm mạnh nhất lịch sử. Trong phiên giao dịch gần nhất, giá bạc giao ngay có thời điểm giảm tới 20%, rơi xuống dưới mốc 71 USD/ounce, xóa sạch toàn bộ đà hồi phục ngắn hạn trước đó.

Làn sóng bán tháo khởi phát ngay từ phiên châu Á và nhanh chóng lan rộng sang các thị trường lớn khác, cho thấy tâm lý hoảng loạn đã bao trùm giới đầu tư.

So với mức đỉnh lịch sử vừa được thiết lập cách đó không lâu, giá bạc hiện đã giảm hơn 1/3. Các chỉ báo về biến động lịch sử tăng vọt, đưa thị trường trở lại trạng thái hỗn loạn tương tự những giai đoạn hiếm hoi trong quá khứ, gần nhất là năm 1980. Nhiều nhà giao dịch nhận định quy mô và tốc độ giảm giá lần này là điều hiếm thấy ngay cả với một kim loại vốn nổi tiếng biến động mạnh như bạc.

Đà lao dốc của bạc cũng kéo theo sự suy yếu rõ rệt của các kim loại khác. Vàng – tài sản trú ẩn truyền thống, có thời điểm giảm hơn 4%, mức giảm sâu nhất trong nhiều năm trở lại đây, trong khi thị trường kim loại cơ bản chịu áp lực khi giá đồng lùi xuống dưới 13.000 USD/tấn. Diễn biến này cho thấy đây không chỉ là câu chuyện riêng của bạc, mà là một đợt điều chỉnh mạnh của dòng vốn trên toàn bộ thị trường hàng hóa.

Đáng chú ý, mức độ biến động cao đã khiến thanh khoản thị trường suy giảm nhanh chóng. Trên thị trường giao dịch phi tập trung, khối lượng giao dịch ít đi rõ rệt, khiến mỗi lệnh mua – bán lớn đều có thể tạo ra tác động giá mạnh. Trong bối cảnh đó, các nhịp giảm càng trở nên dữ dội và khó kiểm soát hơn.

Nguyên nhân cốt lõi

Nguyên nhân sâu xa của cú sụt giảm mạnh này nằm ở cấu trúc tăng giá trước đó. Trong suốt năm qua, giá bạc và nhiều kim loại quý khác tăng vọt nhờ sự kết hợp của ba yếu tố chính: động lực đầu cơ mạnh mẽ, đặc biệt tại Trung Quốc; những bất ổn địa chính trị kéo dài; và lo ngại về tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ.

Tuy nhiên, đà tăng này ngày càng mang màu sắc tài chính nhiều hơn là phản ánh cung – cầu vật chất.

Theo giới phân tích, đầu cơ tại Trung Quốc đóng vai trò then chốt. Một làn sóng mua vào từ nhà đầu tư cá nhân, các quỹ cổ phiếu lớn lấn sân sang hàng hóa, cùng các sản phẩm tài chính liên quan đến kim loại đã đẩy giá bạc và nhiều kim loại khác lên mức kỷ lục mới chỉ trong thời gian ngắn.

Thậm chí, quỹ bạc thuần túy duy nhất tại Trung Quốc đã giao dịch với mức chênh lệch giá quá lớn so với giá trị tài sản cơ sở, buộc đơn vị phát hành phải liên tục phát đi cảnh báo rủi ro và tạm dừng nhận đăng ký mới.

Không chỉ ở Trung Quốc, nhà đầu tư tại nhiều thị trường khác cũng gia tăng mạnh vị thế kim loại quý trong tháng 1, thông qua các quỹ ETF đòn bẩy và làn sóng mua quyền chọn mua. Điều này khiến thị trường tích tụ lượng lớn đòn bẩy tài chính.

Khi giá bắt đầu đảo chiều trong phiên châu Á, các lệnh cắt lỗ và yêu cầu bổ sung ký quỹ bị kích hoạt đồng loạt, tạo ra hiệu ứng bán tháo dây chuyền.

Ross Norman, CEO của Metals Daily, nhận định hoạt động đầu cơ đang “tàn phá quá trình hình thành giá” của thị trường kim loại quý. Theo ông, biến động hiện nay đã tự tách rời khỏi các yếu tố nền tảng của thị trường thực.

Nhận định này cũng được nhiều tổ chức tài chính chia sẻ, cho rằng diễn biến giá bạc hiện chủ yếu do các vị thế đầu cơ và chiến lược giao dịch theo xu hướng (CTA) chi phối, thay vì nhu cầu vật chất từ công nghiệp hay trang sức.

Bên cạnh đó, giá tăng cao trong thời gian ngắn đã gây áp lực lên hạn mức tín dụng của các bàn giao dịch kim loại quý tại ngân hàng. Việc nắm giữ, dù chỉ trong thời gian ngắn, cũng trở nên rủi ro hơn, khiến nhiều tổ chức tài chính thu hẹp hoạt động hoặc rút lui khỏi thị trường. Thanh khoản suy giảm càng làm gia tăng biên độ dao động giá, tạo ra vòng xoáy bất ổn.

Rủi ro giảm giá còn lớn

Phần lớn chuyên gia đều cho rằng rủi ro giảm giá của bạc vẫn lớn hơn khả năng phục hồi bền vững. Các chiến lược gia thị trường cho rằng mốc 71 USD/ounce chỉ mang tính hỗ trợ ngắn hạn, trong khi ngưỡng 70 USD mới là mức tâm lý then chốt.

Nếu giá bạc xuyên thủng mốc này, khả năng quay trở lại vùng giá 60 USD sẽ gia tăng đáng kể, đồng thời làm trầm trọng thêm tâm lý né tránh rủi ro trên nhiều loại tài sản.

Các chuyên gia từ Sucden Financial nhận định, dù thị trường bạc vẫn tồn tại tình trạng thắt chặt mang tính cấu trúc trong dài hạn, nhưng độ nhạy cao với các yếu tố vĩ mô và dòng vốn khiến kim loại này đặc biệt dễ tổn thương khi giá ở mức cao.

Theo các chuyên gia này, biến động nhiều khả năng sẽ tiếp tục duy trì ở mức lớn, với chiều tăng phụ thuộc hoàn toàn vào việc dòng tiền mới có quay trở lại hay không, trong khi chiều giảm có thể diễn ra không đồng đều nhưng vẫn tiềm ẩn những cú rơi mạnh.

Một tín hiệu đáng chú ý khác là việc tỷ phú Trung Quốc Bian Ximing, người nổi tiếng nhờ kiếm lời lớn từ đợt tăng giá kỷ lục của vàng, đã thiết lập vị thế bán ròng bạc lớn nhất trên Sàn Giao dịch Hợp đồng Tương lai Thượng Hải. Với khoảng 450 tấn bạc bán ra, ông Bian đã thu được khoản lãi lên đến hàng trăm triệu USD khi giá bạc lao dốc.

Dù vẫn đem lại lãi, động thái này vẫn được xem là tín hiệu cho thấy giới đầu tư lớn đang đặt cược vào kịch bản giá bạc tiếp tục chịu áp lực giảm.

Về dài hạn, nhiều ý kiến cảnh báo mức độ biến động hiện nay có thể gây tổn hại cho thị trường kim loại quý nếu kéo dài. Khi nhà đầu tư dài hạn, thợ kim hoàn và doanh nghiệp công nghiệp rút lui khỏi một thị trường bị chi phối bởi đầu cơ và biến động cực đoan, vai trò của bạc với tư cách là một hàng hóa và tài sản đầu tư ổn định sẽ bị xói mòn.

Trong ngắn hạn, cho đến khi thị trường hấp thụ hết lượng đòn bẩy dư thừa và tìm lại sự cân bằng giữa giá và yếu tố nền tảng, kịch bản giảm giá vẫn được nhiều chuyên gia đánh giá là chủ đạo.