Dù còn thận trọng, nhưng hầu hết doanh nghiệp đang chủ động chuyển mình, tìm kiếm cơ hội mới, đầu tư vào công nghệ, và nâng cao năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn toàn cầu.

“Đây là nền tảng quan trọng để bước vào năm mới với một tâm thế tích cực và quyết tâm bứt phá”, Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng trao đổi với Báo Tài chính - Đầu tư trước thềm Xuân Bính Ngọ.

Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng

Thưa ông, năm nay là năm mở đầu cho giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng 2 con số. Đây là một mục tiêu đầy tham vọng?

Đầy tham vọng, nhưng hoàn toàn khả thi nếu chúng ta khơi dậy và phát huy tối đa vai trò của khu vực kinh tế tư nhân. Tinh thần kinh doanh của doanh nghiệp, doanh nhân Việt Nam luôn rất mạnh mẽ...

Vấn đề là làm thế nào để chuyển tinh thần thành hành động, thành các dự án, công trình để đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng trên 10%, thưa ông?

Điều đầu tiên phải nhắc tới, đó là niềm tin doanh nghiệp đang hồi phục. Có thể thấy rõ trong sự gia tăng tỷ lệ doanh nghiệp có kế hoạch mở rộng quy mô trong năm nay. Theo khảo sát của VCCI, có tới 31,3% doanh nghiệp dự kiến mở rộng hoạt động trong hai năm tới, một con số đáng kỳ vọng trong bối cảnh kinh tế thế giới vẫn còn nhiều bất ổn.

Cũng phải khẳng định ngay rằng, với người kinh doanh, niềm tin này không đến từ cảm tính. Các doanh nghiệp đã nhắc đến tác động thực tiễn từ những cải cách thực chất đang được triển khai. Như việc số hóa thủ tục hành chính, đặc biệt là các thủ tục liên quan đến thuế, đất đai, bảo hiểm, đã giúp rút ngắn thời gian xử lý và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Sự chuyển mình của bộ máy chính quyền theo mô hình hai cấp cũng giúp tinh gọn hệ thống hành chính, tập trung đầu mối xử lý và tăng tính trách nhiệm giải trình.

Doanh nghiệp cũng đánh giá cao tính minh bạch và hiệu quả trong thực thi các chính sách mới. Tại nhiều địa phương, thời gian xử lý hồ sơ đầu tư đã được rút ngắn, thông tin quy hoạch được công khai hơn, và hệ thống dịch vụ công đã bắt đầu liên thông dữ liệu giữa các cấp.

Tôi tin rằng, nếu tiếp tục duy trì tinh thần cải cách như hiện nay, đồng thời tập trung khơi thông những điểm nghẽn về vốn, đất đai và pháp lý, thì sức bật của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam trong năm 2026 sẽ rất mạnh mẽ. Đây sẽ là năm bản lề để doanh nghiệp không chỉ phục hồi mà còn vươn lên, hội nhập sâu rộng và đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng bền vững của nền kinh tế.

Từ góc độ là tổ chức quốc gia đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp, VCCI xác định rõ ba điều kiện nền tảng để khu vực tư nhân có thể đóng góp hiệu quả vào mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững.

Thứ nhất, cần bảo đảm một môi trường pháp lý ổn định, minh bạch và có thể dự báo. Doanh nghiệp chỉ có thể đầu tư dài hạn, đổi mới sáng tạo và mở rộng quy mô khi họ cảm thấy an toàn, được bảo vệ và được hỗ trợ.

VCCI kiến nghị Chính phủ tiếp tục đẩy mạnh cải cách thể chế, đặc biệt là ban hành văn bản pháp luật đúng tiến độ, lấy ý kiến doanh nghiệp một cách thực chất và thiết lập một cơ chế pháp lý dễ tiếp cận, dễ hiểu, dễ thực thi.

Thứ hai, cần tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tiếp cận các nguồn lực thiết yếu như tín dụng, đất đai và công nghệ. Điều này đòi hỏi hệ thống chính sách tài khóa – tiền tệ linh hoạt hơn, đồng thời đẩy nhanh cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số trong các lĩnh vực trọng yếu.

Thứ ba, cần nâng cao năng lực nội tại của doanh nghiệp bằng cách hỗ trợ họ hội nhập hiệu quả vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Tất nhiên, sự phục hồi này không chỉ đến từ các nỗ lực cải thiện môi trường kinh doanh, các chính sách hỗ trợ của Nhà nước, mà còn từ chính nỗ lực nội tại của doanh nghiệp, từ việc tái cấu trúc hoạt động, đầu tư vào công nghệ, nâng cao năng lực quản trị đến việc chủ động tiếp cận các tiêu chuẩn quốc tế. 

Hai điểm đầu tiên có thể coi là những khuyến nghị tới Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương trong nỗ lực cải thiện môi trường kinh doanh. Còn điểm thứ ba, đó là phần trách nhiệm của doanh nghiệp và vai trò của các hiệp hội doanh nghiệp, thưa ông?

Không hẳn như vậy, VCCI cũng như các doanh nghiệp, doanh nhân cũng có trách nhiệm, vai trò chủ động trong cải thiện môi trường kinh doanh, nhất là trong việc thúc đẩy triển khai hiệu quả các nghị quyết của Bộ Chính trị, nhất là Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân.

Sau hơn nửa năm triển khai, Nghị quyết 68 đã tạo ra những chuyển động tích cực rõ nét cả về tư duy quản lý nhà nước lẫn hành động cụ thể trong cải cách thể chế. Để thực hiện Nghị quyết 68, Quốc hội đã nhanh chóng thông qua Nghị quyết 198 và các luật liên quan, Chính phủ khẩn trương ban hành hàng loạt văn bản hướng dẫn, đẩy mạnh cải cách hành chính và thúc đẩy chuyển đổi số là minh chứng cho quyết tâm chính trị cao trong hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết.

Cộng đồng doanh nghiệp ghi nhận những cải thiện đáng kể trong thủ tục hành chính, sự đồng hành của chính quyền và sự rõ ràng hơn trong khung khổ pháp lý. Tuy nhiên, thách thức vẫn còn rất lớn. Doanh nghiệp cần các giải pháp thuận lợi hơn nữa về tiếp cận vốn, đất đai, và thủ tục hành chính. Ngoài ra, năng lực cạnh tranh và khả năng thích ứng với các yêu cầu mới từ thị trường quốc tế như tiêu chuẩn xanh và thuế carbon còn hạn chế.

Chính vì vậy, để Nghị quyết 68 thực sự đi vào cuộc sống, cần tiếp tục tháo gỡ những điểm nghẽn này một cách quyết liệt, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp được hỗ trợ hiệu quả, công bằng và thiết thực hơn nữa.

Năm nay, VCCI sẽ thành lập các tổ công tác liên ngành phối hợp cùng hiệp hội doanh nghiệp tại các địa phương để xử lý nhanh các vướng mắc, đặc biệt trong lĩnh vực đất đai, đầu tư, tín dụng và quy hoạch. Chúng tôi cũng sẽ mở rộng hệ thống phản ánh trực tuyến và tổ chức các diễn đàn đối thoại thường niên giữa doanh nghiệp và chính quyền như thuế, hải quan, đất đai, tín dụng…

Về việc cải thiện năng lực nội tại của doanh nghiệp, VCCI đang tích cực phối hợp với các tổ chức trong nước và quốc tế triển khai các chương trình đào tạo, tư vấn về ESG, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và truy xuất nguồn gốc để doanh nghiệp Việt Nam có thể đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế.

Trong năm 2026 và những năm tới, VCCI sẽ triển khai một số sáng kiến mang tính hành động và gắn sát với nhu cầu của doanh nghiệp. Chẳng hạn các chương trình thông tin hỗ trợ doanh nghiệp hội nhập, tích hợp dữ liệu về rào cản thương mại, tiêu chuẩn quốc tế và cơ hội xuất khẩu theo FTA.

Và còn nhiều chương trình khác hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa, như các chương trình về nhà cung ứng, thúc đẩy kết nối giữa các doanh nghiệp nhỏ và các tập đoàn lớn.

VCCI sẽ tiếp tục đẩy mạnh các chương trình để cung cấp dịch vụ đào tạo, tư vấn pháp lý, hỗ trợ tiếp cận tín dụng và đào tạo về quản trị cho các doanh nghiệp khởi nghiệp và doanh nghiệp siêu nhỏ.

Trong năm 2026 và những năm tới, VCCI sẽ triển khai những sáng kiến mang tính hành động, sát với nhu cầu của doanh nghiệp

Còn các doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp tiên phong? Trong Nghị quyết 68 cũng nhắc đến vai trò của nhóm doanh nghiệp này?

Doanh nghiệp tiên phong là lực lượng dẫn dắt, mở đường cho tăng trưởng bền vững của nền kinh tế. Nhóm doanh nghiệp này thường có quy mô lớn, năng lực công nghệ cao, khả năng đổi mới sáng tạo và tuân thủ tốt các tiêu chuẩn quốc tế. Những năm qua, VCCI đã thành lập Hội đồng Doanh nghiệp hàng đầu Việt Nam nhằm kết nối, lan tỏa tư duy phát triển bền vững và trách nhiệm xã hội trong toàn bộ khu vực tư nhân.

Trong năm 2026 và giai đoạn tới, VCCI có kế hoạch huy động các doanh nghiệp hàng đầu, trước hết là các doanh nghiệp trong Ban Chấp hành của VCCI tham gia tích cực và chủ động hơn vào các diễn đàn chính sách, đối thoại với Chính phủ về các chủ đề quan trọng như kinh tế số, chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế.

VCCI cũng dự kiến tổ chức các chương trình thảo luận định kỳ, nơi các doanh nghiệp tiên phong chia sẻ mô hình quản trị, kinh nghiệm ứng phó với rủi ro toàn cầu và chiến lược phát triển bền vững.

Thông qua các hoạt động này, tôi kỳ vọng nhóm doanh nghiệp tiên phong sẽ trở thành đầu tàu kéo nền kinh tế vươn lên mạnh mẽ trong năm 2026.

Năm nay, khi nói về cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam, không thể không nhắc đến các hộ kinh doanh, những doanh nghiệp được chuyển đổi từ hộ kinh doanh, thưa ông?

Năm 2026 sẽ là một năm có nhiều thay đổi lớn đối với khu vực hộ kinh doanh khi các chính sách quản lý thuế chuyển sang hướng minh bạch và số hóa mạnh mẽ, bao gồm việc bãi bỏ hình thức thuế khoán và mở rộng áp dụng hóa đơn điện tử có kết nối trực tiếp với cơ quan thuế.

Những thay đổi này là cần thiết để xây dựng một hệ thống thuế công bằng, nhưng đồng thời cũng đặt ra những thách thức không nhỏ cho các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, vốn quen hoạt động trong môi trường quản lý đơn giản, ít ràng buộc.

Chính vì vậy, việc chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là cơ hội để các hộ kinh doanh vươn lên một nấc thang phát triển mới. Đây cũng là khu vực có tiềm năng rất lớn để hình thành lớp doanh nghiệp tư nhân năng động, sáng tạo và có khả năng cạnh tranh cao, góp phần thực hiện thành công mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030 theo tinh thần của Nghị quyết 68-NQ/TW.

Từ góc nhìn của VCCI, yếu tố then chốt để khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp chính là việc tạo ra động lực kinh tế rõ ràng và thực chất cho họ. Khi hộ kinh doanh nhìn thấy lợi ích cụ thể và lâu dài của việc hoạt động trong khuôn khổ pháp lý đầy đủ, họ sẽ chủ động lựa chọn con đường chuyển đổi.

Do đó, chính sách không nên chỉ mang tính kêu gọi hay khuyến khích mang tính hình thức, mà cần thiết kế theo hướng tạo môi trường thuận lợi, chi phí thấp và khả năng sinh lời cao hơn cho doanh nghiệp chính thức.

Một trong những ưu tiên quan trọng là đơn giản hóa tối đa thủ tục chuyển đổi và vận hành doanh nghiệp nhỏ. Chúng ta cần xây dựng một quy trình minh bạch, dễ thực hiện, với các mẫu biểu đơn giản, thời gian giải quyết nhanh gọn và chi phí hành chính thấp. Ngoài ra, cần có các gói hỗ trợ tiếp cận tín dụng, đào tạo quản trị, và ưu đãi thuế trong giai đoạn đầu hình thành để hộ kinh doanh yên tâm bước vào khu vực chính thức của nền kinh tế.

VCCI đã và đang phối hợp với các bộ, ngành để đề xuất các chính sách phù hợp với thực tiễn, đồng thời triển khai nhiều chương trình truyền thông, đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật nhằm đồng hành cùng các hộ kinh doanh trong quá trình chuyển đổi. Chúng tôi tin rằng, nếu được hỗ trợ đúng cách, khu vực hộ kinh doanh sẽ trở thành một động lực mạnh mẽ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tạo việc làm bền vững trong giai đoạn tới.

VCCI cam kết sẽ tiếp tục là cầu nối tin cậy, là người bạn đồng hành sát cánh cùng doanh nghiệp trên mọi chặng đường phát triển

Thời khắc bước sang năm mới Bính Ngọ đã rất gần. Thời điểm này, ông muốn chia sẻ điều gì với cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân Việt Nam?

Thời khắc bước sang năm mới luôn mang đến cho chúng ta những cảm xúc đặc biệt. Đó là sự hân hoan, lạc quan và kỳ vọng vào một hành trình phát triển mới mẻ, mạnh mẽ hơn.

Năm 2026 với tôi, không chỉ là một cột mốc thời gian, mà còn là dấu hiệu khởi đầu cho một "kỷ nguyên vươn mình" đầy tự tin của dân tộc, trong đó cộng đồng doanh nghiệp tiếp tục đóng vai trò trung tâm, dẫn dắt và kiến tạo tương lai kinh tế đất nước.

Đây là năm đầu tiên thực hiện các mục tiêu mới của nhiệm kỳ Đại hội XIV và cũng là năm bản lề để hiện thực hóa các định hướng lớn của Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân. Tinh thần khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và tư duy phát triển bền vững sẽ lan tỏa sâu rộng hơn trong cộng đồng doanh nghiệp, từ các tập đoàn lớn đến những doanh nghiệp nhỏ và vừa, từ đô thị đến nông thôn, từ truyền thống đến công nghệ cao.

Tôi mong rằng, mỗi doanh nghiệp Việt Nam, dù lớn hay nhỏ, đều sẽ giữ vững tinh thần lạc quan, kiên định với sứ mệnh của mình và không ngừng đổi mới để thích ứng với xu thế toàn cầu.

Tôi cũng hy vọng rằng, các cơ quan chính sách tiếp tục lắng nghe, đồng hành sát sao hơn nữa với doanh nghiệp, để những tiềm năng sẵn có trong nền kinh tế tư nhân được phát huy trọn vẹn, đóng góp thiết thực vào mục tiêu tăng trưởng hai con số mà đất nước đang hướng tới.

Với những cải cách thể chế đang được đẩy mạnh, đặc biệt là những thay đổi mang tính chiến lược về tư duy quản lý - từ “quản lý để kiểm soát” sang “quản lý để phục vụ” - cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam sẽ có thêm niềm tin để đầu tư lâu dài, mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng sản phẩm và từng bước chinh phục những đỉnh cao mới trên bản đồ kinh tế toàn cầu.

Với vai trò là tổ chức quốc gia đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp, VCCI cam kết sẽ tiếp tục là cầu nối tin cậy, là người bạn đồng hành sát cánh cùng doanh nghiệp trên mọi chặng đường phát triển. Chúng tôi sẽ tăng cường các hoạt động hỗ trợ thực chất, thúc đẩy nâng cao chuẩn mực kinh doanh, đạo đức doanh nhân, và lan tỏa tinh thần hội nhập, sáng tạo, trách nhiệm trong toàn hệ sinh thái doanh nghiệp Việt.