Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế Nhà nước và Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam của Bộ Chính trị diễn ra mới đây đã cung cấp thêm nhiều thông tin đáng chú ý liên quan đến định hướng phát triển khu vực kinh tế nhà nước trong giai đoạn tới.

Đối với thị trường chứng khoán, Nghị quyết 79 không chỉ mang ý nghĩa chính trị – chiến lược mà còn có tác động thực tế đến hàng loạt doanh nghiệp nhà nước, trong đó có các doanh nghiệp nhà nước đang niêm yết. Những nội dung được làm rõ tại hội nghị như cơ cấu lại vốn nhà nước, phát triển tập đoàn quy mô lớn, hoàn thiện pháp luật trong các lĩnh vực chiến lược… không chỉ có tác động lâu dài mà còn có ảnh hưởng đến kỳ vọng trước mắt của nhà đầu tư.

Do đó, các thông tin đáng chú ý liên quan đến Nghị quyết 79 có tầm quan trọng không nhỏ đối với hoạt động đầu tư chứng khoán trong năm 2026. Trong đó, có 5 nhóm doanh nghiệp cần đặc biệt để tâm.

Doanh nghiệp dầu khí

Một trong những điểm được nhấn mạnh là hoàn thiện pháp luật về điều tra cơ bản, khai thác dầu khí và phát triển năng lượng tái tạo ngoài khơi. Điều này cho thấy định hướng củng cố vai trò của khu vực kinh tế nhà nước trong lĩnh vực năng lượng chiến lược, đặc biệt là dầu khí.

Với các doanh nghiệp dầu khí, việc hoàn thiện khung pháp lý có thể giúp giảm bớt vướng mắc thủ tục, tạo điều kiện triển khai dự án thuận lợi hơn trong trung và dài hạn. Điều này quan trọng bởi đặc thù ngành dầu khí là chu kỳ đầu tư dài, phụ thuộc nhiều vào cơ chế chính sách.

Thứ hai, khi dầu khí tiếp tục được xác định là ngành chiến lược, vai trò của các doanh nghiệp nhà nước chủ lực trong ngành có thể được củng cố. Tất nhiên, điều này không đồng nghĩa với lợi nhuận tăng ngay lập tức, bởi hiệu quả còn phụ thuộc vào giá dầu, tiến độ dự án và năng lực quản trị.

Ngân hàng thương mại nhà nước

Theo thông tin từ hội nghị, Nghị quyết 79 phấn đấu có 3 ngân hàng thuộc nhóm 100 ngân hàng lớn nhất châu Á về tổng tài sản và có 4 ngân hàng tiên phong về công nghệ quản trị, chủ đạo về quy mô, thị phần và điều tiết thị trường. Đặc biệt, ưu tiên tăng vốn điều lệ từ nguồn lợi nhuận để lại nhằm bảo đảm tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu.

Đối với các ngân hàng niêm yết như VietinBank, BIDV và Vietcombank, đây là những thông tin có ý nghĩa quan trọng. Việc được “mở đường” giữ lại lợi nhuận để tăng vốn sẽ giúp các ngân hàng này củng cố hệ số an toàn vốn (CAR), tạo thêm dư địa để tăng trưởng tín dụng.

Thứ hai, định hướng xây dựng ngân hàng quy mô lớn, có vai trò điều tiết thị trường cho thấy các ngân hàng thương mại nhà nước sẽ tiếp tục giữ vị trí trụ cột của hệ thống. Điều này có thể giúp củng cố niềm tin của nhà đầu tư về mức độ ổn định.

Tuy nhiên, cũng cần lưu ý rằng vai trò điều tiết đồng nghĩa với trách nhiệm hỗ trợ nền kinh tế khi cần thiết. Do đó, mục tiêu ổn định hệ thống có thể được ưu tiên hơn tối đa hóa lợi nhuận trong một số thời điểm.

Doanh nghiệp khoáng sản

Một nội dung khác được nhấn mạnh trong hội nghị là thăm dò, thống kê toàn diện khoáng sản quốc gia và điều phối thống nhất nguồn tài nguyên, đặc biệt với các khoáng sản chiến lược.

Đối với các doanh nghiệp khoáng sản niêm yết, thông điệp này có thể hàm ý xu hướng tăng cường quản lý và chiến lược hóa tài nguyên, thay vì mở rộng khai thác theo chiều rộng. Điều này có thể làm giảm tính linh hoạt của thị trường trong ngắn hạn, nhưng lại giúp tăng tính ổn định và minh bạch trong dài hạn.

Hàm ý thứ hai là khả năng ưu tiên chế biến sâu, nâng cao giá trị gia tăng thay vì xuất khẩu thô. Với các doanh nghiệp đã đầu tư vào khâu chế biến, đây có thể là lợi thế cạnh tranh.

Doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, mang tính dẫn dắt

Nghị quyết 79 đặt mục tiêu hình thành và phát triển một số tập đoàn, doanh nghiệp nhà nước mạnh, quy mô lớn, đóng vai trò dẫn dắt trong các ngành then chốt, thậm chí hướng tới nhóm doanh nghiệp lớn trong khu vực và thế giới.

Trong đó, một điểm đáng chú ý được nhắc đến là “có cơ chế chính sách đặc thù cho phép doanh nghiệp có vai trò dẫn dắt được sử dụng toàn bộ nguồn thu từ thoái vốn để tái đầu tư”.

Về bản chất, cơ chế này giúp doanh nghiệp bán các khoản đầu tư không còn cốt lõi và được giữ lại toàn bộ tiền thu được để tái đầu tư, thay vì phải điều chuyển nguồn thu rồi chờ phân bổ lại. Điều đó đồng nghĩa với việc “giải nút thắt vốn”, rút ngắn thời gian chuẩn bị tài chính và tăng tốc triển khai các dự án lớn.

Ngoài tăng tính chủ động cho các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn thì cơ chế này cũng giúp khuyến khích thoái vốn tại các công ty con, công ty liên kết. Trên thị trường chứng khoán, khá nhiều công ty thuộc dạng này và quy mô không hề nhỏ, đặc biệt là trong các lĩnh vực mà nhà nước còn nắm giữ nhiều vốn như điện, than, dầu khí.

Doanh nghiệp trong diện cổ phần hóa, thoái vốn

Một điểm đáng chú ý khác là định hướng cổ phần hóa nhưng không làm mất kiểm soát nhà nước trong lĩnh vực then chốt. Đồng thời, đối với doanh nghiệp mà nhà nước không cần nắm giữ cổ phần, vốn góp chi phối thì có cơ chế, lộ trình phù hợp nhằm sáp nhập với các doanh nghiệp nhà nước hoặc chuyển giao cho các doanh nghiệp đầu tư kinh doanh vốn nhà nước ở trung ương hoặc địa phương, bảo đảm công khai, minh bạch, hiệu quả theo nguyên tắc Nhà nước làm những gì tư nhân không làm hoặc không có khả năng làm.

Bên cạnh đó, xây dựng và triển khai kế hoạch chuyển giao phần vốn nhà nước tại các doanh nghiệp do nhà nước nắm giữ từ 50% vốn điều lệ trở xuống về doanh nghiệp có chức năng kinh doanh, đầu tư vốn nhà nước hoặc doanh nghiệp cùng ngành để quản lý, thực hiện quyền, trách nhiệm của chủ sở hữu là tái cơ cấu, bổ sung vốn, thoái vốn.

Ở các ngành then chốt, việc cổ phần hóa nhưng không làm mất quyền kiểm soát nhà nước giúp duy trì ổn định chiến lược trong các lĩnh vực như năng lượng, hạ tầng, tài chính. Điều này giảm rủi ro thay đổi định hướng dài. Tuy nhiên, nó cũng làm giảm kỳ vọng về những thương vụ bán vốn quy mô.

Trái lại, với nhóm doanh nghiệp nhà nước không cần nắm chi phối hoặc nắm dưới 50%, tiềm năng tái cơ cấu rõ ràng hơn. Khả năng thoái vốn, chuyển giao về đầu mối kinh doanh vốn hoặc sáp nhập theo ngành có thể tạo ra cơ hội tái định giá cổ phiếu.