Bước chuyển quan trọng trong chính sách năng lượng sạch

Theo quy định, từ ngày 1/6/2026, xăng E10 sẽ được sử dụng trên phạm vi toàn quốc, đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong chính sách năng lượng sạch và giảm phát thải tại Việt Nam.

Tuy nhiên, vấn đề được đặt ra ở thời điểm hiện tại là bên cạnh những lợi ích môi trường và mục tiêu chiến lược, việc chuyển đổi hoàn toàn sang xăng E10 cũng đặt ra nhiều vấn đề được người dân, doanh nghiệp và các hãng xe quan tâm, như: Chất lượng nhiên liệu, khả năng tương thích của động cơ; Lộ trình triển khai; Cơ chế giá; Trách nhiệm bảo hành, giám sát chất lượng…

Tại toạ đàm "Chuyển đổi sang xăng E10, thị trường đã sẵn sàng"?, ông Đặng Tất Thành, đại diện Bộ Công Thương cho biết đến thời điểm hiện nay, các điều kiện cơ bản để triển khai Thông tư 50 về lộ trình sử dụng xăng E10 trên phạm vi toàn quốc đã được chuẩn bị tương đối đầy đủ.

Cụ thể, về hiện trạng thực hiện Quyết định 53 tại Việt Nam, đến nay, Bộ Công Thương đã làm việc với đại diện các địa phương, các tập đoàn, doanh nghiệp và các tổ chức, đơn vị liên quan để tiến hành khảo sát, đánh giá kết quả triển khai Quyết định số 53 ban hành từ năm 2012, trong đó quy định lộ trình áp dụng E5 và E10.

“Sau hơn 10 năm triển khai cho thấy Quyết định số 53 không còn phù hợp với tình hình cung - cầu nhiên liệu, công nghệ sản xuất ethanol và xăng sinh học, hệ thống quy chuẩn kỹ thuật mới (QCVN 01:2022/BKHCN), đặc biệt là tác động của thị trường năng lượng và cam kết giảm phát thải của Việt Nam; đòi hỏi cần sửa đổi”, ông Thành nói.

Thứ hai, về quy định pháp lý, ông Thành khẳng định hiện nay, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đã được hoàn thiện, phân công rõ trách nhiệm giữa các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp trong tổ chức thực hiện, kiểm tra, giám sát chất lượng.

“Cụ thể, Nghị định 146/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ 1/7/2025 đã phân cấp thẩm quyền quy định lộ trình phối trộn cho Bộ Công Thương. Vì vậy, QĐ 53/2012/QĐ-TTg đã được bãi bỏ do thay đổi thẩm quyền và việc quy định lộ trình mới được thực hiện bằng Thông tư của Bộ Công Thương, thể hiện sự phân vai rõ ràng giữa các cơ quan quản lý Nhà nước, tập đoàn công nghiệp, doanh nghiệp,…”, ông Thành nói.

Thứ ba, về nguồn cung, ông Thành khẳng định có hai nguồn cung chính: trong nước và nhập khẩu.

“Đối với nguồn cung trong nước, hiện Việt Nam có 6 nhà máy ethanol có thể vận hành, tổng công suất thiết kế khoảng 500.000 m³ etanol/năm, tương đương 40 - 50% nhu cầu E100 cho nhu cầu pha chế xăng sinh học E5, E10”, ông Thành khẳng định.

Trong khi đó, về nguồn cung nhập khẩu, Việt Nam có thể nhập khẩu E100 trực tiếp từ Mỹ và Brazil là hai quốc gia cung cấp trên 80% sản lượng ethanol của thế giới, mỗi năm sản xuất vượt nhu cầu nội địa khoảng 30 - 40 triệu m3 hay từ các trung tâm phân phối khu vực như Singapore, Hàn Quốc.

Thứ tư, về hạ tầng kỹ thuật (bao gồm năng lực lưu trữ, phân phối), ông Thành khẳng định. qua nghiên cứu cho thấy hiện nay, nhiều doanh nghiệp đầu mối xăng dầu lớn đã có đủ năng lực lưu trữ, phân phối E100 cũng như xăng sinh học E5, E10. Thực tế cho thấy, một số đơn vị cũng đã thử nghiệm kinh doanh xăng E10 và nhận được phản hồi tích cực từ người tiêu dùng. Như vậy, năng lực kỹ thuật hoàn toàn đáp ứng, không phải đầu tư, bổ sung lớn.

Doanh nghiệp "xin" cơ chế hỗ trợ

Ông Hồ Ngọc Linh, Phó trưởng Phòng Kỹ thuật Xăng dầu - Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam đề xuất tới liên bộ (Bộ Công thương, Bộ Tài chính) đề xuất các cơ quan chức năng xem xét miễn, giảm thuế, cho phép các doanh nghiệp như Petrolimex giảm chi phí khi nhập khẩu xăng E100 để pha chế, qua đó giúp giảm chi phí liên quan tới xăng E10, tạo điều kiện để người dân đón nhận loại nhiên liệu mới.

Theo ông Linh, Petrolimex luôn hướng tới sản phẩm xanh, chất lượng cao nhưng 2 nhà máy lọc dầu chưa cung ứng được loại nhiên liệu chất lượng cao như vậy nên tập đoàn phải nhập khẩu 100% loại xăng phục vụ pha chế chất lượng từ các nước Nhật Bản và một số nước Đông Nam Á.

“Do đó, tập đoàn bị hạn chế nguồn cung, phải nhập với giá thành cao, do đó ảnh hưởng tới giá thành bán ra. Vì vậy, Tập đoàn đề nghị Bộ Khoa học Công nghệ, Uỷ ban Đo lường chất lượng quốc gia để sớm xem xét đánh giá lại tiêu chuẩn, quy chuẩn với xăng E10 để phù hợp hơn”, ông Linh khẳng định.

Để quá trình chuyển đổi xăng E10 thành công, bà Nguyễn Thuý Hiền, Phó cục trưởng Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương cho rằng việc triển khai lộ trình sử dụng xăng sinh học, trong đó có xăng E10, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Đối với cơ quan quản lý, bà Hiền cho biết trước hết cần rà soát, sửa đổi và bổ sung các chính sách theo hướng rõ ràng, minh bạch, dễ áp dụng.

Với các doanh nghiệp sản xuất nguyên liệu, đặc biệt là ethanol, bà Hiền cho rằng cần có cơ chế hỗ trợ phù hợp để bảo đảm nguồn cung ổn định, đáp ứng nhu cầu thị trường.

“Bên cạnh đó, các doanh nghiệp kinh doanh, phân phối xăng dầu cũng cần một khung pháp lý minh bạch để thuận lợi trong việc tính toán giá thành, kê khai thuế, cũng như đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất tại hệ thống cửa hàng xăng dầu”, bà Hiền khẳng định.

Trước các kiến nghị của doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi, bà Hiền khẳng định có thể thấy, những kiến nghị từ phía doanh nghiệp - những chủ thể trực tiếp triển khai là hoàn toàn chính đáng.

Về phía cơ quan quản lý nhà nước, Bộ Công thương đã xây dựng lộ trình, đồng thời nghiên cứu, rà soát để sửa đổi, bổ sung các cơ chế, chính sách hiện hành. Bộ cũng đã xây dựng dự thảo và trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ xem xét, giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành liên quan nhằm triển khai chương trình này một cách đồng bộ.

Hiện nay, Bộ Công thương đang chờ ý kiến chỉ đạo chính thức của Chính phủ để tổ chức thực hiện. Trong đó, vấn đề rà soát, điều chỉnh chính sách thuế được xác định là rất quan trọng. Nhiều doanh nghiệp cho rằng các quy định hiện hành về thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế bảo vệ môi trường vẫn còn khó áp dụng trong thực tế. 

“Do đó, Bộ Công Thương mong muốn có sự phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính để nghiên cứu, sửa đổi các chính sách này theo hướng phù hợp hơn, tạo thuận lợi khi triển khai xăng E10 trên diện rộng”, bà Hiền nhấn mạnh.