Bộ Tư pháp đang thẩm định dự thảo nghị định sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi MFN (thuế suất ưu đãi áp dụng với các nước thuộc Tổ chức Thương mại Thế giới - WTO hoặc có cam kết ưu đãi song phương) đối với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu sản xuất xăng dầu do Bộ Tài chính chủ trì soạn thảo.

Theo hồ sơ trình thẩm định, diễn biến căng thẳng địa chính trị giữa Mỹ, Israel và Iran đang ảnh hưởng đáng kể đến thị trường năng lượng toàn cầu, kéo theo nhiều rủi ro tiềm ẩn đối với hoạt động kinh doanh và bảo đảm nguồn cung xăng dầu của Việt Nam.

Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính đề xuất điều chỉnh giảm thuế nhập khẩu MFN về mức 0% đối với một số nhóm sản phẩm xăng dầu.

Đề xuất giảm thuế nhiều mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu

Cụ thể, đối với xăng động cơ không pha chì (các mã HS 2710.12.21; 2710.12.22; 2710.12.24; 2710.12.25) và các nguyên liệu dùng để pha chế xăng như naphtha và reformate (mã HS 2710.12.80), thuế suất MFN được đề xuất giảm từ 10% xuống 0%.

Đối với nhóm nhiên liệu diesel và các loại dầu nhiên liệu (mã HS 2710.19.71; 2710.19.72; 2710.19.79), nhiên liệu cho động cơ máy bay (mã HS 2710.19.81; 2710.19.82) và các loại kerosine khác (mã HS 2710.19.83), mức thuế MFN dự kiến giảm từ 7% xuống 0%.

Ngoài ra, một số nguyên liệu hóa dầu cũng được đề xuất điều chỉnh giảm thuế. Trong đó, các mặt hàng như xylen (mã HS 2707.30.00), condensate (mã HS 2709.00.20) và p-xylen (mã HS 2902.43.00) dự kiến giảm thuế nhập khẩu MFN từ 3% xuống 0%.

Riêng mặt hàng hydrocarbon mạch vòng loại khác (mã HS 2902.90.90) được đề xuất giảm thuế nhập khẩu MFN từ 2% xuống 0%.

Theo phương án đề xuất, nghị định sau khi được ban hành sẽ có hiệu lực ngay từ thời điểm ký và dự kiến áp dụng đến hết ngày 30/4/2026. Trường hợp cần kéo dài thời gian thực hiện, Bộ Công Thương sẽ đánh giá diễn biến thị trường và kiến nghị để Bộ Tài chính tổng hợp, trình Chính phủ xem xét quyết định.

Lo ngại rủi ro nguồn cung do căng thẳng địa chính trị

Bộ Tài chính cho biết một trong những yếu tố có thể gây xáo trộn lớn đối với thị trường năng lượng hiện nay là việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển dầu thô huyết mạch của thế giới, nơi khoảng 20 triệu thùng dầu thô từ các quốc gia Trung Đông đi qua để cung cấp cho các nhà máy lọc dầu toàn cầu.

Khi hoạt động vận chuyển bị gián đoạn, nhiều nhà máy lọc dầu, đặc biệt tại khu vực châu Á – nơi phụ thuộc lớn vào nguồn dầu thô Trung Đông – buộc phải cắt giảm công suất, sử dụng nguồn dự trữ và hạn chế hoặc tạm dừng xuất khẩu các sản phẩm xăng dầu.

Không chỉ khu vực châu Á, một số nhà máy lọc dầu tại Việt Nam cũng có thể đối mặt với khó khăn khi nguồn dầu thô nhập khẩu đứng trước nguy cơ thiếu hụt, khiến các nhà máy gặp khó trong việc thực hiện các hợp đồng giao hàng hiện hữu. Nếu tình trạng kéo dài, các nhà cung cấp trong khu vực có thể tuyên bố bất khả kháng do không đủ nguồn dầu thô để sản xuất.

Theo Bộ Tài chính, hiện phần lớn xăng dầu nhập khẩu của Việt Nam đến từ các nước ASEAN và Hàn Quốc với thuế suất gần như bằng 0 theo các hiệp định thương mại tự do. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh, việc tiếp cận nguồn cung từ các thị trường này cũng có thể trở nên khó khăn hơn.

“Nếu căng thẳng địa chính trị tiếp tục kéo dài, nguồn hàng thay thế trên thị trường quốc tế không chỉ khan hiếm mà còn có nguy cơ tăng giá mạnh. Trong kịch bản bất lợi, thị trường có thể không có đủ nguồn cung để nhập khẩu, tạo sức ép lớn đối với việc bảo đảm nguồn cung trong nước cũng như công tác điều hành, bình ổn giá xăng dầu”, Bộ Tài chính nhấn mạnh.

Từ thực tế trên, Bộ Công Thương đã kiến nghị điều chỉnh thuế nhập khẩu ưu đãi theo nguyên tắc tối huệ quốc (MFN) đối với một số mặt hàng xăng dầu xuống mức 0%. Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính xây dựng phương án sửa đổi mức thuế suất đối với nhiều nhóm hàng liên quan trong dự thảo nghị định đang được thẩm định.