Tạm dừng phê chuẩn thỏa thuận thương mại

Nghị viện châu Âu đã quyết định tạm dừng quá trình phê chuẩn thỏa thuận thương mại toàn diện với Mỹ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa áp mức thuế quan toàn cầu 15% và cảnh báo các quốc gia có thể phải chịu mức thuế cao hơn nữa.

Sau cuộc họp khẩn cấp tại Brussels, các nghị sĩ châu Âu cho biết phần cam kết của phía Mỹ trong thỏa thuận hiện trở nên “rất không chắc chắn”.

“Không ai biết điều gì sẽ xảy ra và cũng không rõ liệu sẽ có các biện pháp bổ sung hay không, hoặc Mỹ thực sự sẽ đảm bảo việc thực hiện phần thỏa thuận của mình như thế nào”, ông Bernd Lange, Chủ tịch Ủy ban Thương mại Quốc tế của Nghị viện châu Âu, cho biết.

Động thái này được xem là hệ quả mới nhất sau khi Tòa án Tối cao Mỹ đưa ra phán quyết rằng Tổng thống Trump đã vượt quá thẩm quyền khi áp đặt các mức thuế quan khẩn cấp.

Trong lúc thông báo được đưa ra, ông Trump đăng trên nền tảng Truth Social, cảnh báo “bất kỳ quốc gia nào muốn ‘chơi trò chơi’ với phán quyết vô lý của Tòa án Tối cao” có thể phải đối mặt với “mức thuế cao hơn nhiều”.

Sự bất ổn cùng những lời đe dọa mới đã kéo thị trường chứng khoán Mỹ giảm mạnh trong phiên 22/2. Chỉ số Dow Jones Industrial Average giảm hơn 650 điểm (trên 1,3%), trong khi S&P 500 giảm 0,6% và Nasdaq Composite mất 0,7%.

Tại châu Âu, chỉ số Stoxx Europe 600 giảm 0,2%, còn các chỉ số chuẩn tại Đức, Na Uy, Thụy Sĩ, Bỉ và Thụy Điển đều giao dịch trong sắc đỏ.

Thỏa thuận thương mại đạt được vào tháng 7 năm ngoái giữa ông Trump và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen nhằm loại bỏ những gì Nhà Trắng gọi là “rào cản thương mại” trong nhiều lĩnh vực đối với các nhà xuất khẩu Mỹ. Chính quyền Mỹ khi đó ca ngợi thỏa thuận là “sự hiện đại hóa mang tính thế hệ của liên minh xuyên Đại Tây Dương”.

Về phía Liên minh châu Âu, bà von der Leyen cho rằng thỏa thuận sẽ tạo ra “sự chắc chắn trong thời điểm bất ổn” và mang lại “sự ổn định và khả năng dự đoán cho người dân và doanh nghiệp ở cả hai bờ Đại Tây Dương”.

Theo nội dung thỏa thuận, phần lớn thuế quan của Mỹ đối với hàng nhập khẩu từ EU được giới hạn ở mức 15%, đồng thời giảm xuống 0% đối với máy bay và phụ tùng, thuốc generic, thiết bị bán dẫn, một số sản phẩm nông nghiệp và các nguyên liệu thô quan trọng không có sẵn tại Mỹ.

Tuy nhiên, tiến trình phê chuẩn đã gặp trở ngại từ mùa hè năm ngoái khi Nghị viện châu Âu nỗ lực thực thi phần cam kết của EU. Cùng thời gian đó, Mỹ cũng mở rộng thuế quan kim loại sang hàng trăm mặt hàng khác.

Căng thẳng Greenland và hoài nghi gia tăng

Giữa tháng 1, ông Trump từng tuyên bố sẽ áp thêm thuế quan đối với 8 quốc gia châu Âu nếu không giành được quyền kiểm soát Greenland. Đáp lại, Nghị viện châu Âu đã tạm dừng việc phê chuẩn thỏa thuận lần đầu tiên.

Ông Lange khi đó nhận định: “Bằng việc đe dọa toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền của một quốc gia thành viên EU, đồng thời sử dụng thuế quan như công cụ cưỡng chế, Mỹ đang làm suy yếu sự ổn định và khả năng dự đoán của quan hệ thương mại EU – Mỹ.”

Sau khi Vương quốc Anh, EU và các quốc gia liên quan phản đối mạnh mẽ, ông Trump đã rút lại lời đe dọa áp thuế liên quan Greenland.

Dù vậy, các nhà lập pháp châu Âu vẫn tỏ ra hoài nghi về kế hoạch của Washington và quyết định tạm hoãn tiến trình thêm vài tuần thay vì nhanh chóng nối lại đàm phán.

Phát ngôn viên thương mại EU Olof Gill cho biết: “Mỹ cần cho chúng tôi biết chính xác điều gì đang diễn ra”. Ông nói thêm rằng những câu trả lời từ chính quyền Mỹ cho đến nay vẫn chưa giải đáp thỏa đáng các câu hỏi của khối, dù các kênh trao đổi vẫn đang được duy trì.

Trong khi đó, Trung Quốc cho biết đang tìm kiếm thêm thông tin và xem xét lại phán quyết của tòa án, đồng thời kêu gọi Mỹ dỡ bỏ hoàn toàn các mức thuế quan.

Theo nhiều nguồn tin, các nhà đàm phán thương mại của Ấn Độ đã hủy chuyến đi dự kiến tới Washington để thảo luận về một thỏa thuận thương mại đang chờ xử lý. Bộ Thương mại Ấn Độ chưa đưa ra bình luận chính thức.

Trước đó cùng ngày, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết Mỹ đang liên lạc với các đối tác thương mại và “họ thích các thỏa thuận thuế quan”.