Doanh nghiệp vận tải chịu tác động trực tiếp

Ông Mai Minh Vương, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ TP. Đà Nẵng, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Nhất Phong Vận cho rằng, việc giá xăng dầu tăng mạnh trong thời gian ngắn đang tác động trực tiếp và nặng nề đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Theo ông Vương, đợt điều chỉnh giá gần đây với mức tăng cao đã gây áp lực rất lớn cho doanh nghiệp, đặc biệt trong ngành logistics và vận tải – nơi chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 40% tổng chi phí đầu vào. Khi giá xăng dầu tăng mạnh, chi phí vận hành lập tức đội lên, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh.

Không chỉ dừng lại ở lĩnh vực vận tải, ông Vương cho rằng sự gia tăng của giá nhiên liệu còn tạo ra hiệu ứng dây chuyền đối với nhiều ngành nghề khác. Thông thường, sau khoảng 10 – 15 ngày, chi phí vận chuyển tăng sẽ kéo theo giá các dịch vụ và hàng hóa thiết yếu trên thị trường điều chỉnh theo, từ đó tạo áp lực lên mặt bằng giá chung.

Một khó khăn khác được doanh nghiệp phản ánh là khả năng thích ứng của thị trường chưa theo kịp mức tăng giá đột ngột. Dù trong nhiều hợp đồng dịch vụ đã có điều khoản điều chỉnh theo biến động giá xăng dầu, song biên độ tăng lần này được đánh giá là rất lớn và chưa từng có tiền lệ, khiến cả nhà cung cấp dịch vụ lẫn khách hàng đều gặp lúng túng.

“Hiện nay các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ và khách hàng đang phải tích cực đàm phán để tìm được ‘điểm chung’, chia sẻ khó khăn với nhau nhằm duy trì hoạt động, tránh tình trạng đình trệ dịch vụ hoặc gián đoạn chuỗi cung ứng”, ông Vương cho biết.

Ông Phạm Bắc Bình, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp vừa và nhỏ TP. Đà Nẵng, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Bình Vinh cũng cho rằng, việc giá xăng dầu tăng chắc chắn sẽ tác động đến toàn bộ nền kinh tế, trong đó có ngành logistics và vận tải.

Theo ông Bình, điều đáng lo là trong một số thời điểm, dù giá xăng dầu tăng nhưng nguồn cung lại hạn chế, các cửa hàng bán ra với số lượng rất ít. Khi giá đang có xu hướng tăng, một số nơi có tâm lý giữ hàng, bán nhỏ giọt để chờ đợt điều chỉnh giá tiếp theo. Điều này khiến doanh nghiệp gặp khó khăn vì nhu cầu nhiên liệu cho hoạt động sản xuất và vận tải là rất lớn.

Đối với doanh nghiệp vận tải và logistics, tác động là trực tiếp. Thứ nhất, doanh nghiệp phải mua nhiên liệu với giá cao hơn trong khi vẫn phải duy trì hoạt động. Thậm chí có lúc muốn mua cũng không đủ lượng nhiên liệu theo nhu cầu.

Thứ hai, khi giá nhiên liệu tăng, doanh nghiệp buộc phải tính đến việc điều chỉnh giá cước đối với khách hàng. Tuy nhiên, không phải hợp đồng nào cũng cho phép điều chỉnh ngay. Có những khách hàng có cơ chế tự động điều chỉnh theo biến động giá nhiên liệu, nhưng cũng có trường hợp chỉ điều chỉnh khi giá tăng hoặc giảm trên 10–20%, hoặc chỉ điều chỉnh vào cuối tháng.

Vì vậy, nếu giá xăng dầu tăng từ đầu tháng, doanh nghiệp vận tải vẫn phải chấp nhận mức giá cũ cho đến kỳ điều chỉnh. Khi đã ký cam kết hợp đồng, doanh nghiệp buộc phải thực hiện và trong thời gian đó có thể phải chấp nhận lỗ.

“Thông thường, chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 35% tổng giá thành vận tải. Khi giá xăng dầu tăng mạnh, áp lực chi phí đối với doanh nghiệp là rất lớn. Do đó, nhiều doanh nghiệp buộc phải tự điều chỉnh giá cước hoặc tìm cách tiết giảm chi phí để duy trì hoạt động”, ông Bình nói.

Cần điều tiết thị trường xăng dầu hợp lý hơn

Ở góc độ rộng hơn, lãnh đạo Hội Doanh nhân trẻ TP. Đà Nẵng nhận định logistics được ví như “mạch máu” của nền kinh tế, đảm bảo dòng chảy hàng hóa và dịch vụ. Nếu chi phí logistics tăng quá cao hoặc hoạt động vận tải bị ảnh hưởng, toàn bộ chuỗi cung ứng có nguy cơ chậm lại, từ đó tác động tiêu cực đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của nhiều ngành nghề cũng như đời sống kinh tế – xã hội.

Trước tình hình đó, ông Mai Minh Vương kiến nghị Nhà nước cần có các biện pháp can thiệp kịp thời nhằm giảm bớt áp lực cho doanh nghiệp. Trong đó, một trong những giải pháp được đề xuất là xem xét sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu để hỗ trợ thị trường trong giai đoạn biến động mạnh.

Theo ông, mục tiêu cốt lõi của Quỹ bình ổn là can thiệp khi giá xăng dầu thế giới biến động lớn, qua đó góp phần hạn chế các cú sốc giá trong nước. Tuy nhiên, trong đợt tăng giá vừa qua, vai trò của quỹ vẫn chưa thực sự rõ nét và cần sớm được phát huy để ổn định thị trường, tạo điều kiện cho doanh nghiệp duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Ông Phạm Bắc Bình cũng cho rằng thị trường xăng dầu cần có cơ chế điều tiết hợp lý hơn. Có thể tính đến phương án khoảng 50% do Nhà nước điều tiết, 50% theo cơ chế thị trường. Hiện nay, nhiều đại lý bán xăng dầu với mức hoa hồng rất thấp, thậm chí gần như bằng 0 nhưng vẫn phải bán theo giá niêm yết nên rất khó kinh doanh.

Do đó, cần có cơ chế để các đại lý có mức lợi nhuận hợp lý trong giới hạn cho phép. Khi nhập hàng với một mức giá nhất định, cần có chênh lệch phù hợp để duy trì hoạt động, nhưng vẫn đảm bảo không để xảy ra tình trạng lợi nhuận quá cao.

Bên cạnh đó, về điều tiết vĩ mô, Việt Nam hiện đã có mỏ dầu, có các nhà máy lọc dầu và nhiều đối tác nhập khẩu. Vì vậy cần ưu tiên nguồn cung cho thị trường trong nước, đảm bảo nền kinh tế luôn có đủ nhiên liệu trước khi tính đến xuất khẩu.

Ngoài ra, cần đa dạng hóa nguồn nhập khẩu xăng dầu để tránh phụ thuộc vào một khu vực nhất định, nhất là trong bối cảnh tình hình địa chính trị tại Trung Đông còn nhiều biến động.

Về phía doanh nghiệp, trong cơ chế kinh tế thị trường, mỗi doanh nghiệp cũng phải chủ động thích ứng, tối ưu hóa hoạt động và nâng cao năng suất để tiết giảm chi phí vận hành.

Tuy nhiên, khi giá xăng dầu tăng, không chỉ nhiên liệu mà hàng loạt chi phí đầu vào khác cũng tăng theo như lốp xe, phụ tùng, dầu nhớt, vật tư kỹ thuật… Điều này khiến chi phí vận hành của ngành vận tải tăng đồng loạt.

“Nếu biến động giá quá mạnh, nguy cơ tạo áp lực lạm phát là hoàn toàn có thể xảy ra. Vì vậy, vai trò điều tiết vĩ mô của Nhà nước là rất quan trọng nhằm đảm bảo nguồn cung ổn định cho thị trường. Đối với doanh nghiệp, điều mong muốn nhất vẫn là nguồn cung nhiên liệu ổn định và cơ chế điều hành hợp lý, để có thể chủ động trong kế hoạch sản xuất, kinh doanh”, ông Bình nói thêm.