Từ ưu đãi đơn lẻ sang thiết kế thể chế đặc thù

Một trong những thay đổi có tính nền tảng là việc Hải Phòng được trao quyền thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù từ giữa năm 2025. Khác với các ưu đãi thuần túy về thuế hay tiền thuê đất, Hải Phòng được trao quyền thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù, qua đó mở rộng đáng kể quyền chủ động của chính quyền địa phương trong tổ chức không gian phát triển, lựa chọn lĩnh vực ưu tiên và phân bổ nguồn lực đầu tư.

Điểm cốt lõi của cơ chế này không nằm ở việc “ưu đãi nhiều hơn”, mà ở khả năng ra quyết định nhanh hơn, linh hoạt hơn và sát với thực tiễn thị trường hơn.

Trong cuộc cạnh tranh thu hút FDI ngày càng gay gắt, chính sự linh hoạt thể chế này đang giúp Hải Phòng nâng cao năng lực cạnh tranh không chỉ giữa các địa phương trong nước, mà cả trong khu vực. Thực tế, trong năm 2025, mặc dù mục tiêu thu hút vốn FDI gặp nhiều thách thức toàn cầu, Thành phố vẫn duy trì dòng vốn ổn định, với tổng vốn thu hút khoảng 3,8 tỷ USD.

Ông Bruno Jaspaert, Giám đốc điều hành của Khu công nghiệp DEEP C, Chủ tịch EuroCham Việt Nam:"Đối với các tập đoàn đa quốc gia, rủi ro lớn nhất không hẳn là chi phí đầu tư, mà là độ trễ trong phê duyệt, sự thiếu đồng bộ giữa quy hoạch - hạ tầng - chính sách, hoặc những thay đổi khó lường trong quá trình triển khai. Việc được trao cơ chế đặc thù giúp Hải Phòng rút ngắn khoảng cách giữa ý chí chính sách và hành động thực tiễn, từ đó tạo dựng môi trường đầu tư có độ tin cậy cao hơn”.

Luỹ kế đến cuối năm 2025, Hải Phòng đã có hơn 2.060 dự án FDI, với tổng vốn đăng ký hơn 45,6 tỷ USD, đến từ hơn 50 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, dẫn đầu bởi Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore, Trung Quốc cùng nhiều đối tác chiến lược khác.

Không gian phát triển được mở rộng chưa từng có

Việc Hải Phòng được trao cơ chế đặc biệt để chủ động thiết kế các gói phát triển theo không gian và chuỗi giá trị đã giúp Thành phố tổ chức lại không gian phát triển kinh tế theo quy mô lớn, có chiều sâu.

Trong đó, việc hình thành Khu thương mại tự do, Khu kinh tế ven biển phía Nam, cùng với mở rộng quỹ đất công nghiệp sau sáp nhập đang từng bước tạo ra nền tảng không gian mới, gia tăng đáng kể dư địa phát triển và sức hấp dẫn đối với dòng vốn FDI dài hạn.

Ngày 16/10, Hải Phòng chính thức thành lập Khu thương mại tự do (FTZ) với tổng diện tích 6.292 ha, được bố trí ở ba vị trí chiến lược gắn với KKT Đình Vũ - Cát Hải và KKT ven biển phía Nam. Theo các chuyên gia, FTZ được thiết kế như một “hệ sinh thái mở” gồm khu sản xuất, khu cảng - logistics, trung tâm dịch vụ thương mại, tạo môi trường đầu tư minh bạch và thuận lợi nhất cho hoạt động sản xuất - vận chuyển - xuất khẩu.

Cùng với FTZ, Khu kinh tế ven biển phía Nam Hải Phòng, được Chính phủ phê duyệt và quy hoạch từ cuối 2024, có diện tích khoảng 20.000 ha, trở thành cực tăng trưởng mới bền vững cho thành phố. Khu kinh tế này được định hướng phát triển đa ngành, đa chức năng, với mục tiêu đẩy mạnh công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ cảng biển và logistics hiện đại. Đây đều là những lĩnh vực được nhà đầu tư quốc tế đánh giá cao khi lựa chọn điểm đến FDI .

Quỹ đất công nghiệp tăng nhanh

Theo Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng, từ cuối năm 2024 đến đầu năm 2025, thành phố đã thành lập mới 12 khu công nghiệp với tổng diện tích hơn 3.269 ha, nâng tổng số khu công nghiệp trên địa bàn lên 43 khu với tổng diện tích hơn 12.100 ha. Đây là một bước mở rộng đáng kể so với trước đây và giải quyết phần nào bài toán quỹ đất sạch cho các nhà đầu tư sản xuất - cung ứng.

Không chỉ dừng lại ở đó, theo quy hoạch đã được Chính phủ phê duyệt, Hải Phòng và Hải Dương sau sáp nhập dự kiến sẽ có 46 khu công nghiệp với tổng diện tích gần 12.000 ha vào năm 2030. Con số này bao gồm cả các khu công nghiệp mới và mở rộng trên toàn vùng - tạo nên dư địa phát triển lớn cho các ngành công nghiệp công nghệ cao, logistics, dịch vụ hỗ trợ và sản xuất quy mô lớn.

Riêng trong năm 2025 và đầu năm 2026, nhiều khu công nghiệp quy mô lớn tại Hải Phòng đã và dự kiến sẽ được khởi công như: KCN Tiên Thanh, Khu công nghiệp Vinh Quang (giai đoạn 1), KCN Tràng Duệ (giai đoạn 3), Khu công nghiệp Tân Trào (giai đoạn 1), KCN Lương Điền - Ngọc Liên, KCN Nomura - Hải Phòng (giai đoạn 2), KCN sân bay Tiên Lãng (khu B), KCN Trấn Dương – Hòa Bình (khu A), KCN Bình Giang… đã tạo nguồn cung bất động sản công nghiệp lớn chưa từng thấy tại Hải Phòng.

Hạ tầng được đầu tư lớn

Song song với chính sách và quy hoạch không gian, Hải Phòng đang tăng tốc đầu tư hạ tầng với quy mô lớn trong giai đoạn 2026–2030. Hệ thống cảng biển nước sâu, sân bay, các tuyến giao thông kết nối liên vùng, hành lang kinh tế ven biển được xác định là đòn bẩy cho sự tăng trưởng của Hải Phòng trong giai đoạn mới.

Dự án Đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đang được Thành phố phối hợp theo đúng yêu cầu tiến độ khởi công. Dự án sẽ nâng cao năng lực vận tải hàng hóa, kết nối Hành lang kinh tế Đông - Tây, đưa hàng hóa từ Tây Bắc ra Cảng biển Lạch Huyện một cách hiệu quả.

Tuyến đường cao tốc Ninh Bình - Hải Phòng qua địa bàn TP. Hải Phòng và các tỉnh lân cận cũng đang được triển khai tạo thành trục giao thông ven biển quan trọng, thúc đẩy liên kết giữa các tỉnh khu vực Đồng bằng sông Hồng. Đặc biệt, nghiên cứu xây dựng phương án đầu tư tuyến đường kết nối Đông Tây thành phố và trục kết nối cảng Lạch Huyện với khu vực phía Bắc và Sân bay Gia Bình; tập trung đẩy nhanh tiến độ các tuyến liên kết với cao tốc ven biển, hoàn thiện Vành đai 2, Vành đai 3….

Nhìn tổng thể, sức hút FDI của Hải Phòng giai đoạn 2025-2030 không đến từ một chính sách hay một dự án riêng lẻ. Đó là kết quả của sự cộng hưởng giữa thể chế, chính sách, sự quyết liệt từ chính quyền địa phương trong việc đầu tư hạ tầng, xây dựng cơ chế và đồng hành cùng nhà đầu tư.