Kỷ lục xuất khẩu 2025: Điện tử trở thành trụ cột thương mại

Theo số liệu công bố cuối năm 2025 của Tổng cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu nhóm máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 107,75 tỷ USD, tăng 48,4% so với năm 2024. Đây là mức tăng trưởng thuộc nhóm cao nhất trong các ngành xuất khẩu chủ lực và chiếm khoảng 23% tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa cả nước.

Đáng chú ý, tháng 12/2025 ghi nhận giá trị xuất khẩu nhóm hàng này đạt 10,74 tỷ USD, lần đầu tiên vượt mốc 10 tỷ USD trong một tháng, thiết lập kỷ lục mới của ngành.

Nếu tính rộng hơn toàn ngành điện tử, bao gồm cả điện thoại và linh kiện, tổng giá trị xuất khẩu năm 2025 ước đạt gần 143 tỷ USD, đóng góp quan trọng vào tổng kim ngạch xuất khẩu quốc gia hơn 410 tỷ USD.

Riêng thị trường Mỹ tiếp tục là điểm đến lớn nhất khi xuất khẩu nhóm máy tính và điện tử sang đây đạt khoảng 42,09 tỷ USD, tăng tới 81,4% so với năm trước. Mức tăng trưởng này phản ánh xu hướng dịch chuyển đơn hàng và tái cấu trúc chuỗi cung ứng của các tập đoàn công nghệ toàn cầu.

Sự bứt phá của ngành điện tử đã góp phần quan trọng giúp Việt Nam duy trì cán cân thương mại tích cực trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động. Điện tử hiện vượt nhiều nhóm hàng truyền thống về quy mô giá trị, trở thành động lực chính của xuất khẩu. Tốc độ tăng trưởng gần 50% trong năm 2025 cho thấy không chỉ mở rộng về sản lượng mà còn gia tăng hàm lượng công nghệ và giá trị đơn hàng.

Bên cạnh kim ngạch xuất khẩu, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tiếp tục củng cố vị thế ngành. Theo phân tích của Bộ Tài chính, năm 2025 Việt Nam tiếp tục thu hút hàng tỷ USD vốn FDI vào lĩnh vực công nghệ cao, trong đó điện tử và bán dẫn là tâm điểm. Điều này mở ra kỳ vọng Việt Nam sẽ dần chuyển mình từ một “công xưởng gia công” thành một trung tâm sáng tạo công nghệ cao của khu vực.

Từ lắp ráp đến mắt xích chiến lược trong chuỗi giá trị toàn cầu

Sự tăng trưởng của xuất khẩu điện tử gắn liền với quá trình mở rộng đầu tư của các tập đoàn công nghệ lớn. Samsung Electronics hiện là nhà đầu tư FDI lớn nhất tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký hơn 23 tỷ USD.

Năm 2025, doanh thu của Samsung tại Việt Nam đạt khoảng 62,5 tỷ USD, trong đó xuất khẩu đạt 54,4 tỷ USD. Các tổ hợp sản xuất tại Bắc Ninh và Thái Nguyên không chỉ lắp ráp điện thoại mà còn tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời hình thành mạng lưới hơn 300 doanh nghiệp cung ứng nội địa.

Bên cạnh Samsung, Intel tiếp tục mở rộng hoạt động tại Khu Công nghệ cao TP.HCM với tổng vốn đầu tư khoảng 1,5 tỷ USD, biến Việt Nam trở thành một trong những cứ điểm lắp ráp và kiểm định chip lớn nhất của tập đoàn này trên toàn cầu. Trong bối cảnh ngành bán dẫn toàn cầu cạnh tranh gay gắt, việc Intel duy trì và mở rộng hiện diện tại Việt Nam được xem là tín hiệu cho thấy niềm tin dài hạn vào môi trường đầu tư cũng như năng lực kỹ thuật của lực lượng lao động trong nước.

Một diễn biến đáng chú ý khác là kế hoạch mở rộng sản xuất dòng điện thoại Pixel của Google tại Việt Nam từ cuối năm 2025, phản ánh xu hướng dịch chuyển một phần hoạt động sản xuất khỏi các trung tâm truyền thống.

Bình luận trên tờ Nation Thailand cho rằng quyết định mở rộng sản xuất của Google tại Việt Nam là dấu hiệu rõ ràng cho thấy vị thế của Việt Nam trong bản đồ sản xuất công nghệ toàn cầu đang được nâng lên một nấc mới.

Theo phân tích này, Việt Nam không còn đơn thuần đảm nhiệm khâu gia công, mà từng bước đáp ứng được các yêu cầu khắt khe hơn về kỹ thuật, kiểm soát chất lượng và vận hành chuỗi cung ứng - những yếu tố cốt lõi đối với các dòng sản phẩm công nghệ thế hệ mới.

Song song đó, Foxconn - đối tác sản xuất của Apple và Microsoft - cũng tiếp tục mở rộng nhà máy tại Bắc Giang và Bắc Ninh nhằm tăng sản lượng thiết bị điện tử tiêu dùng. Những động thái này cho thấy Việt Nam đang trở thành điểm tựa quan trọng trong chiến lược đa dạng hóa chuỗi cung ứng của các tập đoàn toàn cầu.

Làn sóng đầu tư vào lĩnh vực bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI) cũng bắt đầu manh nha với việc các tập đoàn lớn như NVIDIA ký kết hợp tác chiến lược xây dựng Trung tâm Dữ liệu và Trung tâm R&D AI, hay Qualcomm đưa vào hoạt động trung tâm R&D tại Việt Nam.

Xu hướng này cũng được củng cố khi ngày càng nhiều tập đoàn công nghệ đa quốc gia đưa Việt Nam vào chiến lược phát triển dài hạn. Đánh giá từ FDI Intelligence (Anh) cho thấy lợi thế của Việt Nam không chỉ nằm ở chi phí cạnh tranh mà còn ở môi trường chính trị ổn định, hệ thống hiệp định thương mại tự do rộng khắp và chính sách thu hút FDI tương đối nhất quán.

Cùng với đó, lực lượng lao động trẻ, khả năng tiếp thu công nghệ nhanh và sự phát triển của hạ tầng công nghiệp tại các khu công nghệ cao đã tạo nền tảng để Việt Nam tham gia sâu hơn vào các công đoạn có giá trị gia tăng cao.

Tuy nhiên, các chuyên gia trong ngành cũng lưu ý rằng tỷ lệ nội địa hóa linh kiện công nghệ cao vẫn còn hạn chế và phần lớn giá trị xuất khẩu vẫn thuộc về khu vực doanh nghiệp FDI. Để thực sự vươn lên nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị, Việt Nam cần thúc đẩy phát triển doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, tăng đầu tư cho nghiên cứu - phát triển và đào tạo nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực bán dẫn, tự động hóa và thiết kế vi mạch.

Theo Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế tài chính (Bộ Tài chính), với mức tăng trưởng xuất khẩu gần 50% trong năm 2025 và quy mô hơn 100 tỷ USD chỉ riêng nhóm máy tính, điện tử và linh kiện, có thể khẳng định ngành điện tử đã trở thành trụ cột chiến lược của nền kinh tế. Trong khi chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục tái cấu trúc, Việt Nam đang đứng trước cơ hội củng cố vai trò trung tâm sản xuất công nghệ của khu vực, không chỉ với tư cách “công xưởng mới” mà là một mắt xích then chốt trong hệ sinh thái điện tử toàn cầu.