Công nhân làm việc tại khu công nghiệp Đông Anh. (Ảnh: Phương Anh/TTXVN)

Ngày 6/1/2026, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 79-NQ/TW (Nghị quyết 79) về phát triển kinh tế nhà nước.

Trong dòng chảy đổi mới tư duy phát triển của Đảng, Nghị quyết 79 không chỉ là sự tiếp nối mà còn là bước đột phá có tính hệ thống, đặt lại vai trò của kinh tế Nhà nước trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, với yêu cầu cao hơn về tự chủ chiến lược, năng lực điều tiết vĩ mô và khả năng dẫn dắt tăng trưởng.

Đối với Thủ đô Hà Nội-trung tâm chính trị, hành chính quốc gia, đầu tàu lớn về kinh tế, khoa học, giáo dục và đổi mới sáng tạo - Nghị quyết 79 mang ý nghĩa đặc biệt. Đây không chỉ là kim chỉ nam về tư duy, mà còn là “chìa khóa thể chế” để khơi thông những nguồn lực khổng lồ đang nằm trong đất đai, tài sản công, hạ tầng và hệ thống doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập của thành phố.

Để làm rõ hơn những cơ hội và thách thức này, phóng viên TTXVN đã có cuộc phỏng vấn Phó Giám đốc Sở Tài chính thành phố Hà Nội Lê Trung Hiếu về những tác động trực tiếp của Nghị quyết 79 tới các nguồn lực phát triển kinh tế của Thủ đô.

- Xin ông cho biết Nghị quyết 79 đem lại những thay đổi về nhận thức như thế nào?

Ông Lê Trung Hiếu: Điểm đột phá đầu tiên và có ý nghĩa nền tảng của Nghị quyết 79 nằm ở nhận thức mới về kinh tế Nhà nước. Lần đầu tiên, Bộ Chính trị xác lập một cách đầy đủ, toàn diện rằng kinh tế Nhà nước không chỉ bao gồm khu vực doanh nghiệp Nhà nước, mà còn bao hàm toàn bộ các nguồn lực do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và quản lý, từ đất đai, tài nguyên, không gian ngầm, hạ tầng do Nhà nước đầu tư, ngân sách, dự trữ quốc gia cho đến hệ thống các đơn vị sự nghiệp công lập. Cách tiếp cận này đã vượt ra khỏi khuôn khổ hẹp vốn tồn tại trong thời gian dài, mở ra một không gian tư duy mới, phù hợp với yêu cầu quản trị quốc gia hiện đại.

Từ góc nhìn của chính quyền Hà Nội, sự thay đổi này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Thủ đô là nơi tập trung mật độ tài sản công lớn nhất cả nước, từ quỹ đất đô thị có giá trị cao, hệ thống kết cấu hạ tầng then chốt, cho đến mạng lưới các đơn vị sự nghiệp công lập quy mô lớn trong các lĩnh vực y tế, giáo dục, văn hóa, khoa học và công nghệ.

Việc khẳng định kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo không còn mang tính khái niệm trừu tượng, mà trở thành cơ sở lý luận và chính trị vững chắc để Hà Nội chủ động khai thác, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực này, phục vụ trực tiếp cho mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của Thành phố, đồng thời bảo đảm vững chắc an ninh, quốc phòng trên địa bàn chiến lược đặc biệt quan trọng của cả nước.

Nghị quyết 79 nhấn mạnh yêu cầu kinh tế nhà nước phải tiên phong kiến tạo phát triển, đóng vai trò dẫn dắt, mở đường, chứ không phải bao cấp, bao trùm hay cạnh tranh không cần thiết với khu vực tư nhân.

Hà Nội quán triệt sâu sắc tinh thần đó trong quá trình tổ chức thực hiện. Thành phố xác định rõ, nguồn lực nhà nước không được dàn trải, không dùng để làm những việc thị trường đã làm tốt, mà phải tập trung vào các lĩnh vực then chốt, thiết yếu, có tính nền tảng và lan tỏa cao, nơi khu vực tư nhân chưa thể hoặc chưa muốn đầu tư do yêu cầu vốn lớn, thời gian thu hồi dài hoặc rủi ro cao. Đó là hạ tầng giao thông chiến lược, đặc biệt là hệ thống đường sắt đô thị, hạ tầng số và dữ liệu; các công nghệ lõi có tính dẫn dắt cũng như những lĩnh vực bảo đảm an sinh xã hội và ổn định đô thị.

- Nghị quyết 79 ra đời được các nhà chuyên môn đánh giá cao trong việc giao quyền chủ động về cho địa phương. Hà Nội đã chuẩn bị những gì để phát huy hiệu quả quyền chủ động này, thưa ông?

Ông Lê Trung Hiếu: Một trong những nội dung có tính đột phá mạnh mẽ của Nghị quyết 79 là yêu cầu hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền về tài chính -ngân sách, chuyển từ tư duy “xin-cho” sang “tự chủ, tự chịu trách nhiệm.” Nghị quyết đặt ra mục tiêu rõ ràng cho giai đoạn 2026-2030, trong đó tỷ lệ huy động vào ngân sách nhà nước khoảng 18% GDP, tỷ trọng chi đầu tư phát triển đạt từ 35 đến 40%.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Bộ Chính trị yêu cầu tăng cường phân cấp nguồn thu, giao quyền chủ động cao hơn cho địa phương theo nguyên tắc cấp nào thực hiện hiệu quả nhất thì giao cho cấp đó thực hiện.

Đối với Hà Nội, đây vừa là cơ hội, vừa là mệnh lệnh cải cách. Là địa phương có quy mô ngân sách lớn nhất cả nước, Hà Nội có đầy đủ điều kiện để đi đầu trong việc thực hiện cơ chế tự chủ tài chính gắn với trách nhiệm giải trình cao. Thành phố đang quyết liệt triển khai các giải pháp khai thác hiệu quả nguồn lực từ đất đai, coi đây là trụ cột quan trọng để tạo nguồn thu bền vững cho đầu tư phát triển.

Việc đẩy nhanh số hóa dữ liệu đất đai, phấn đấu hoàn thiện trên phạm vi toàn Thành phố trong thời gian ngắn, không chỉ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, mà còn tạo nền tảng cho việc khai thác minh bạch, công bằng và hiệu quả nguồn lực đặc biệt quan trọng này.

Song song đó, Hà Nội đẩy mạnh phân cấp nhiệm vụ chi ngân sách, nhất là đối với các dự án dân sinh, hạ tầng cấp cơ sở, chuyển mạnh trách nhiệm xuống quận, huyện và cơ sở. Cách làm này không chỉ rút ngắn quy trình, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, mà còn giúp chính quyền các cấp bám sát hơn nhu cầu thực tiễn của người dân, đúng với tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm” mà Nghị quyết 79 đã nêu rõ.

- Theo ông, Nghị quyết 79 “khơi thông dòng chảy” hợp tác linh hoạt giữa khu vực công và khu vực tư như thế nào?

Đoạn trên cao tuyến đường sắt đô thị đoạn Nhổn-Ga Hà Nội được đưa vào vận hành thương mại phục vụ hành khách từ 8/8/2024. (Ảnh: Huy Hùng/TTXVN)

Ông Lê Trung Hiếu: Một điểm nhấn quan trọng khác của Nghị quyết 79 là việc khẳng định mối quan hệ bình đẳng, cộng sinh giữa kinh tế nhà nước và các thành phần kinh tế khác, đặc biệt là khu vực tư nhân. Nhà nước không đứng ngoài thị trường, nhưng cũng không làm thay thị trường. Thay vào đó, Nhà nước kiến tạo môi trường pháp lý minh bạch, ổn định, tạo điều kiện để khu vực tư nhân tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực trước đây vốn được coi là “sân chơi” riêng của khu vực công.

Hà Nội đang thúc đẩy mạnh mẽ các dự án hợp tác công-tư, trong đó doanh nghiệp nhà nước đóng vai trò “vốn mồi” và bảo chứng pháp lý, còn doanh nghiệp tư nhân đóng góp nguồn lực, công nghệ và kinh nghiệm quản trị.

Cách làm này không chỉ giúp giảm gánh nặng cho ngân sách Thành phố, mà còn tạo điều kiện để hình thành các doanh nghiệp tư nhân lớn mạnh, đủ sức tham gia sâu vào chuỗi cung ứng trong nước và quốc tế, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh của cả nền kinh tế.

- Theo ông, cần giải quyết những yêu cầu cấp bách trước mắt nào để Nghị quyết 79 đi vào cuộc sống?

Ông Lê Trung Hiếu: Để Nghị quyết 79 thực sự đi vào cuộc sống, Bộ Chính trị đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu đổi mới quản trị và xây dựng cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Đây là vấn đề có ý nghĩa then chốt trong bối cảnh triển khai các dự án lớn, phức tạp, liên quan đến nhiều nguồn lực và rủi ro.

Hà Nội xác định rõ, nếu không tạo được môi trường an tâm cho đội ngũ cán bộ, nhất là những người trực tiếp quản lý và sử dụng nguồn lực Nhà nước, thì mọi chủ trương đúng đắn cũng khó có thể triển khai hiệu quả.

Trên tinh thần đó, thành phố Hà Nội cam kết xây dựng các quy trình xem xét độc lập, khách quan, phân biệt rõ sai sót khách quan trong quá trình thực thi với các hành vi vi phạm cố ý vì lợi ích cá nhân. Đồng thời, Hà Nội đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý, giám sát các hoạt động sử dụng nguồn lực Nhà nước, hướng tới mục tiêu phòng ngừa rủi ro từ sớm, từ xa, thay vì chỉ tập trung xử lý hậu quả. Việc giảm chồng chéo trong thanh tra, kiểm tra, gắn giám sát với trách nhiệm giải trình rõ ràng, sẽ tạo điều kiện để cán bộ mạnh dạn đổi mới, sáng tạo, nhưng vẫn trong khuôn khổ kỷ luật, kỷ cương.

Có thể khẳng định, Nghị quyết 79 là một văn kiện mang tầm chiến lược, thể hiện rõ quyết tâm của Đảng trong việc phát huy sức mạnh nội sinh của nền kinh tế, củng cố vai trò chủ đạo của kinh tế Nhà nước theo cách tiếp cận hiện đại, phù hợp với kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Đối với Thủ đô Hà Nội, việc triển khai thắng lợi Nghị quyết không chỉ là yêu cầu chính trị, mà còn là cơ hội lịch sử để tái cấu trúc mô hình phát triển, nâng cao chất lượng tăng trưởng và khẳng định vai trò dẫn dắt của Thành phố trong tiến trình phát triển chung của đất nước.

Kinh tế Nhà nước của Thủ đô, với cách tiếp cận mới, sẽ không còn là khu vực bao cấp, trì trệ, mà trở thành một bộ máy hiện đại, tinh gọn, hiệu quả, giữ vai trò người mở đường, kiến tạo không gian phát triển mới cho mọi thành phần kinh tế. Thực hiện thành công Nghị quyết 79 chính là con đường để Hà Nội hiện thực hóa mục tiêu trở thành Thủ đô “Văn hiến-Văn minh-Hiện đại” vào năm 2030, đồng thời đóng góp xứng đáng vào khát vọng đưa Việt Nam vươn lên mạnh mẽ, khẳng định vị thế mới trên trường quốc tế.

- Xin trân trọng cảm ơn ông./.