Năm 2026 được xác định là thời điểm đẩy nhanh cải cách hành chính, với trọng tâm hoàn tất việc tổ chức lại bộ máy bên trong các cơ quan nhà nước trước tháng 6.

Sau giai đoạn tinh giản đầu mối quy mô lớn trước đó, tiến trình năm nay đi vào chiều sâu, tập trung rà soát từng cấu phần trong hệ thống hành chính, đặc biệt là khu vực đơn vị sự nghiệp công lập.

Theo định hướng của Chính phủ, mục tiêu xuyên suốt là xây dựng bộ máy “tinh - gọn - mạnh - hiệu năng - hiệu lực - hiệu quả”, gắn với tinh giản biên chế và thúc đẩy chuyển đổi số trong quản trị nhà nước.

Rà soát các đầu mối bên trong cơ quan hành chính

Sau khi hoàn tất sắp xếp ở cấp bộ, cơ quan ngang bộ và cơ quan thuộc Chính phủ trong giai đoạn trước, năm 2026 tập trung vào việc cơ cấu lại tổ chức nội bộ của từng bộ, ngành và địa phương.

Bộ Nội vụ yêu cầu các cơ quan tiếp tục kiểm tra, đánh giá chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức nhằm khắc phục tình trạng chồng chéo, trùng lặp, đồng thời cắt giảm tầng nấc trung gian. Thời hạn hoàn thành việc sắp xếp được đặt ra trong nửa đầu năm 2026.

Ở cấp trung ương, các đơn vị như tổng cục, cục, vụ và tương đương phải rà soát lại chức năng, nhiệm vụ. Từ đó tổ chức theo hướng thu gọn đầu mối, giảm trung gian. Nguyên tắc được nhấn mạnh là không làm tăng biên chế sau sắp xếp và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các đơn vị.

Tại địa phương, việc sắp xếp tập trung vào cơ cấu bên trong các sở, ban, ngành cấp tỉnh và các phòng, ban trực thuộc. Cùng với đó là hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, gắn với rà soát, bố trí lại đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã.

Việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, thôn, tổ dân phố tiếp tục được triển khai theo lộ trình của Trung ương, kéo theo việc giảm số lượng người hoạt động không chuyên trách ở cơ sở.

Rà soát mạng lưới đơn vị sự nghiệp công lập

Giai đoạn 2026–2027, hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập tiếp tục là trọng tâm cơ cấu lại. Theo Bộ Nội vụ, các bộ, ngành và địa phương được yêu cầu rà soát toàn diện chức năng, nhiệm vụ và tổ chức của các đơn vị này để sắp xếp theo hướng tinh gọn, nâng cao chất lượng hoạt động.

Một nguyên tắc quan trọng là phân loại đơn vị theo mức độ tự chủ tài chính. Trên cơ sở đó, các đơn vị chưa bảo đảm tự chủ hoặc hiệu quả thấp sẽ được xem xét sáp nhập, hợp nhất hoặc tổ chức lại. Đồng thời, danh mục dịch vụ sự nghiệp công sử dụng ngân sách nhà nước cũng được rà soát để điều chỉnh phù hợp.

Song song với tái cơ cấu tổ chức, cơ chế tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập tiếp tục được đổi mới. Ngân sách nhà nước sẽ từng bước chuyển từ cấp kinh phí trực tiếp sang cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ hoặc đấu thầu cung ứng dịch vụ công, nhằm tăng quyền tự chủ và trách nhiệm giải trình của đơn vị cung cấp.

Việc sắp xếp tập trung vào các lĩnh vực có mạng lưới đơn vị lớn như giáo dục, y tế, văn hóa và các dịch vụ công thiết yếu. Nhiều địa phương đã bắt đầu rà soát lại hệ thống trường học, cơ sở y tế và các trung tâm dịch vụ công để giảm đầu mối, đồng thời bảo đảm việc cung cấp dịch vụ công cơ bản cho người dân không bị gián đoạn.

Tiếp tục tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước

Bên cạnh cải tổ bộ máy hành chính và đơn vị sự nghiệp, khu vực doanh nghiệp nhà nước cũng được đẩy mạnh tái cơ cấu theo các chính sách mới ban hành.

Tháng 2/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 57/2026/NĐ-CP về cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp, tạo khung pháp lý cho việc cổ phần hóa các doanh nghiệp do Nhà nước nắm 100% vốn, đồng thời thúc đẩy quá trình thoái vốn và sắp xếp lại vốn tại các tập đoàn, tổng công ty nhà nước.

Trước đó, Bộ Chính trị cũng ban hành Nghị quyết 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước. Nghị quyết này xác định tiếp tục cơ cấu lại khu vực doanh nghiệp nhà nước theo hướng tập trung vào các lĩnh vực then chốt, nâng cao hiệu quả quản trị và năng lực cạnh tranh.

Theo các kế hoạch hiện hành, nhiều tập đoàn, tổng công ty nhà nước đang được rà soát để sắp xếp lại vốn, tổ chức và hoạt động, nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và phù hợp với định hướng phát triển của khu vực kinh tế nhà nước trong giai đoạn tới.