Năm 2026, thế giới kinh doanh đang lặng lẽ bước vào một cuộc chuyển mình sâu sắc. Không còn là những bước tiến ồn ào của công nghệ, sự thay đổi lần này diễn ra trong cách con người tư duy, ra quyết định và kiến tạo giá trị. Một thế hệ doanh nhân mới xuất hiện – những người không chỉ sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) như một công cụ, mà xem AI như một người đồng hành chiến lược.
Tại Berlin (Đức), một startup năng lượng sạch với chưa đầy 10 nhân sự đã hoàn thiện sản phẩm mẫu chỉ trong ba tuần, thay vì tám tháng theo quy trình R&D truyền thống. Điều làm nên khác biệt không nằm ở nguồn vốn dồi dào, mà ở việc họ ứng dụng công nghệ Digital Twin kết hợp AI để mô phỏng hàng nghìn kịch bản thử nghiệm cùng lúc.
Những quy trình từng tiêu tốn hàng triệu USD và cả năm vận hành của các tập đoàn lớn nay được nén lại trong vài tuần ngắn ngủi. Đó không chỉ là sự cải tiến về tốc độ, mà là sự hình thành của một mô hình vận hành mới – nơi AI trở thành “cộng sự” thực thụ.
Nếu giai đoạn 2023–2024, AI chủ yếu đóng vai trò hỗ trợ như viết email, tạo hình ảnh hay vận hành chatbot, thì đến năm 2026, AI đã bước sâu hơn vào trung tâm của quản trị doanh nghiệp.
Các nhà sáng lập thế hệ mới không chỉ yêu cầu AI thực thi nhiệm vụ, mà còn yêu cầu AI phản biện. Họ đặt AI vào vai nhà đầu tư khó tính, khách hàng hoài nghi hay đối thủ cạnh tranh để kiểm tra độ bền vững của mô hình kinh doanh. Trước mỗi quyết định quan trọng, họ mô phỏng hàng loạt kịch bản, dự báo biến động thị trường và thử nghiệm chiến lược trong môi trường số trước khi áp dụng ngoài đời thực.
Chính sự kết hợp giữa trực giác, kinh nghiệm của con người và khả năng xử lý dữ liệu vượt trội của máy móc đã tạo nên hình mẫu “nhà sáng lập 10x”. Đó là những doanh nhân không nhất thiết sở hữu đội ngũ đông đảo, nhưng có thể đạt hiệu suất gấp nhiều lần mô hình truyền thống nhờ biết cách hợp tác với AI.
Trong quá khứ, quy mô thường được xem là thước đo sức mạnh. Startup được đánh giá qua khả năng gọi vốn và mở rộng nhân sự. Tuy nhiên, năm 2026 cho thấy một thực tế khác: bộ máy càng cồng kềnh, quán tính càng lớn.
Trong khi nhiều tập đoàn vẫn phải đi qua năm đến bảy tầng phê duyệt cho một quyết định, các startup tinh gọn có thể hoàn tất chu trình từ giả thuyết – kiểm chứng bằng AI – phân tích dữ liệu – điều chỉnh chiến lược chỉ trong vài ngày. Khả năng “xoay trục” nhanh giúp họ thích nghi gần như tức thời trước biến động kinh tế toàn cầu.
Luật chơi vì thế cũng thay đổi. Không còn đơn thuần là “cá lớn nuốt cá bé”, mà là “cá nhanh nuốt cá chậm”.
Sự tinh gọn còn thể hiện ở cấu trúc nhân sự. AI đảm nhiệm phân tích hành vi khách hàng, tối ưu chiến dịch marketing, tổng hợp báo cáo tài chính và dự báo dòng tiền trong thời gian thực. Con người không còn bị cuốn vào các tác vụ lặp lại, mà tập trung vào điều quan trọng nhất: định hình tầm nhìn, nuôi dưỡng sáng tạo và xây dựng niềm tin.
Tất nhiên, tốc độ luôn đi kèm rủi ro. Một giả định sai trong thuật toán có thể bị khuếch đại với vận tốc chóng mặt. Sự phụ thuộc quá mức vào AI cũng dễ khiến doanh nghiệp đánh mất chiều sâu cảm xúc và sự đồng cảm – những yếu tố cốt lõi để tạo dựng thương hiệu bền vững.
Bởi vậy, thách thức lớn nhất của nhà sáng lập thời đại mới không phải là chạy nhanh nhất, mà là giữ được sự cân bằng. AI có thể là động cơ phản lực, nhưng chính con người mới là người cầm lái.
