Ít nhất 1.800 công ty đã nộp đơn kiện đòi hoàn tiền

Các biện pháp thuế quan toàn cầu sâu rộng do Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt đã mang về ít nhất 130 tỷ USD trong 10 tháng có hiệu lực. Tuy nhiên, đối với các doanh nghiệp, quá trình nhận lại tiền hoàn thuế có thể kéo dài lâu hơn thế,

Kể từ khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ nhiều loại thuế quan vào ngày 20/2, hàng chục công ty đã nhanh chóng đệ đơn lên tòa án nhằm thu hồi khoản tiền đã nộp, gia nhập cùng hàng trăm doanh nghiệp khác vốn đã khởi kiện từ trước để chờ phán quyết.

Theo phân tích của Wall Street Journal, đến nay ít nhất 1.800 công ty đã nộp đơn kiện đòi hoàn tiền và con số này vẫn tăng lên từng ngày. Phần lớn các vụ kiện, bao gồm những tên tuổi lớn như Costco Wholesale, Goodyear Tire & Rubber và Barnes & Noble, được đệ trình trước khi Tòa án Tối cao ra phán quyết.

Sau quyết định của tòa, nhiều doanh nghiệp khác cũng nhập cuộc, trong đó có FedEx. Các luật sư dự báo một làn sóng kiện tụng quy mô lớn sắp diễn ra.

“Chúng ta đang nói đến quy mô kiện tụng tương tự các vụ kiện liên quan đến amiăng”, luật sư liên bang Matthew Seligman, người đang đại diện cho các nhà nhập khẩu, cho biết, ám chỉ hàng nghìn vụ kiện kéo dài nhiều thập kỷ để đòi bồi thường thiệt hại liên quan đến vật liệu này. Tuy nhiên, ông Matthew nhấn mạnh các vụ kiện về thuế quan lần này “đều diễn ra cùng một lúc”.

Tính đến ngày 10/12, ít nhất 301.000 nhà nhập khẩu đã phải chịu các mức thuế sau đó bị bãi bỏ, theo hồ sơ của Cục Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ. Tổng số này nhiều khả năng bao gồm phần lớn doanh nghiệp, nhưng cũng có những cá nhân trực tiếp nộp thuế cho hàng hóa mua từ nước ngoài.

Nhiệm vụ xử lý các vụ kiện được giao cho Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ. Đây là tòa án thương mại liên bang chuyên trách đặt tại New York City. Dù có nhiều kinh nghiệm trong các vụ việc tương tự, tòa án này chưa từng phải giải quyết một tranh chấp có số lượng bên liên quan lớn và giá trị pháp lý khổng lồ như hiện nay.

Những tín hiệu trái chiều

Sau phán quyết về thuế quan, chính quyền Tổng thống Trump phát đi những tín hiệu trái chiều về cách hoàn trả tiền. Trong hồ sơ nộp lên tòa án cấp dưới ở một trong các vụ kiện được đưa lên Tòa án Tối cao, luật sư của chính quyền khẳng định các công ty có thể được “bồi hoàn đầy đủ thông qua việc hoàn tiền, bao gồm cả lãi suất” nếu thuế quan bị xác định là bất hợp pháp.

Tuy nhiên, Tổng thống Trump đã chỉ trích các thẩm phán vì không đưa ra chỉ dẫn rõ ràng trong phán quyết và nói với báo chí khi được hỏi liệu chính quyền có hoàn tiền hay không: “Việc đó chưa được thảo luận. Chúng ta có thể phải ra tòa trong 5 năm tới".

Trong cuộc phỏng vấn phát sóng ngày 22/2 trên Fox News, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết chính quyền sẽ tham khảo hướng dẫn từ tòa án cấp dưới. “Việc này nằm ngoài tầm kiểm soát của chúng tôi vì đang được tòa án xem xét, và chúng tôi sẽ tuân theo phán quyết của tòa”, ông Scott nói.

Các luật sư đại diện cho doanh nghiệp trong vụ kiện đã tìm cách khởi động quy trình hoàn tiền tại tòa cấp dưới vào ngày 24/4, khi đệ đơn lên cả Tòa án Thương mại Quốc tế và một tòa phúc thẩm riêng biệt nhằm yêu cầu chính phủ hoàn trả ngay toàn bộ thuế đã thu.

Phản hồi đầu tiên của chính quyền đối với yêu cầu này dự kiến được đưa ra vào ngày 27/2.

Cho đến nay, phần lớn các đơn kiện có nội dung gần như giống hệt nhau, chỉ nêu các dữ kiện cơ bản và lập luận vì sao mỗi công ty được hoàn tiền. Các nguyên đơn nhìn chung chưa công bố số tiền cụ thể mà họ cho rằng mình được nợ.

Tháng 12 năm ngoái, tòa án thương mại đã tạm dừng tất cả các vụ kiện liên quan đến thuế quan trong khi chờ phán quyết cuối cùng từ Tòa án Tối cao. Đến tháng 1, tòa cho biết sẽ triển khai các quy trình cần thiết sau khi có phán quyết cuối cùng.

Theo đánh giá lạc quan của các luật sư, quá trình giải quyết có thể chỉ mất 1 đến 2 năm; những dự đoán bi quan hơn cho rằng thời gian có thể kéo dài đáng kể.

Hiện các doanh nghiệp nhận được những lời khuyên khác nhau về việc có cần khởi kiện để đòi hoàn tiền hay không. Một số cố vấn khuyến nghị nên chờ đợi thêm và chưa cần kiện trước khi hóa đơn được xử lý cuối cùng; trong khi đó, nhiều hãng luật đang chuẩn bị cho hàng loạt thách thức pháp lý.

Ông Harlan Stone, đại diện gia đình sở hữu doanh nghiệp sàn vinyl HMTX Industries, đã nộp đơn kiện vào ngày 22/12 dù tin rằng động thái này có thể không cần thiết. “Đây là bước đi thận trọng, phòng trường hợp tòa ưu tiên các bên nguyên đơn”, ông nói.

Hai hãng luật Quinn Emanuel Urquhart & Sullivan và Milbank LLP đều đã thành lập nhóm chuyên trách để xử lý các hồ sơ kiện.

Không phải doanh nghiệp nào cũng sẵn sàng theo đuổi kiện tụng. Kimberly Daniels, một nhà môi giới hải quan tại Mercantile Logistics & International Trade ở Washington, DC, cho biết 20 khách hàng của bà đang tìm cách được hoàn từ 2.200 USD đến 7 triệu USD. Trong số này, chỉ công ty lớn nhất (niêm yết công khai) có khả năng nộp đơn kiện, các doanh nghiệp còn lại không đủ nguồn lực tài chính để thuê luật sư.

Các luật sư thương mại giàu kinh nghiệm nhận định vụ kiện tại Tòa án Thương mại Quốc tế có thể dẫn đến một quy trình hoàn thuế áp dụng cho tất cả nhà nhập khẩu. Việc các công ty nộp đơn kiện lúc này chủ yếu nhằm tối đa hóa cơ hội được giải quyết nhanh hơn.