Kinh tế Việt Nam chống chịu vững vàng trước thách thức

Theo Báo cáo Triển vọng Phát triển châu Á tháng 4/2026 do Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) công bố, trong kịch bản ổn định sớm, tăng trưởng kinh tế của khu vực châu Á đang phát triển và Thái Bình Dương được dự báo đạt khoảng 5,1% trong giai đoạn 2026–2027.

Đối với khu vực Đông Nam Á đang phát triển, ADB ước tính tăng trưởng đạt 4,7% trong năm 2026 và nhích lên 4,8% vào năm 2028. Cụ thể, Indonesia được dự báo tăng trưởng 5,2% trong cả hai năm 2026 và 2027; Malaysia lần lượt đạt 4,6% và 4,5%; Philippines đạt 4,4% năm 2026 trước khi tăng lên 5,5% năm 2027; trong khi Thái Lan tăng trưởng ở mức khiêm tốn hơn, khoảng 1,8% năm 2026 và 2% năm 2027.

Đặc biệt, Việt Nam dẫn đầu khu vực khi được dự đoán tăng trưởng 7,2% trong năm 2026 và 7,0% trong năm 2027 bất chấp rủi ro bên ngoài gia tăng trong bối cảnh bất ổn toàn cầu.

Hoạt động xuất khẩu mạnh mẽ trước khi Mỹ điều chỉnh các mức thuế đối ứng, chính sách hỗ trợ và đầu tư được duy trì ổn định đã giúp kinh tế Vệt Nam tăng trưởng vững chắc trong năm qua.

Giám đốc Quốc gia của ADB tại Việt Nam, ông Shantanu Chakraborty, cho biết: “Chính phủ Việt Nam đã phản ứng nhanh chóng trước tình trạng gián đoạn nguồn cung năng lượng do xung đột tại Trung Đông gây ra. Các biện pháp tài khóa có thời hạn, bao gồm giảm thuế, sử dụng quỹ bình ổn, kết hợp với điều hành giá linh hoạt và tăng cường phối hợp đảm bảo nguồn cung, đã góp phần kiềm chế áp lực lạm phát trong ngắn hạn và hỗ trợ tăng trưởng".

Về dài hạn, ông Shantanu Chakraborty cho rằng "việc nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, đa dạng hóa nguồn cung và đẩy nhanh tiến độ chuyển dịch sang năng lượng sạch sẽ đóng vai trò then chốt, giúp giảm tính dễ tổn thương trước các cú sốc trong tương lai”.

Những rủi ro hiện hữu

Tuy nhiên, báo cáo của ADB nhấn mạnh rằng các rủi ro suy giảm vẫn ở mức đáng kể. Cuộc xung đột kéo dài tại Trung Đông có thể làm gián đoạn dòng chảy dầu, khí và phân bón qua eo biển Hormuz, làm tăng chi phí vận chuyển và gây chậm trễ.

Cùng với xung đột tại Ukraine, các diễn biến này làm gia tăng biến động giá hàng hóa và tiếp tục gây áp lực lên chuỗi cung ứng toàn cầu. Tăng trưởng chậm lại tại các đối tác thương mại lớn cũng có thể thu hẹp thặng dư thương mại và làm giảm tốc độ tăng trưởng của Việt Nam.

Cũng theo báo cáo, các biện pháp thương mại của Mỹ đang thay đổi, xung đột tại Trung Đông và những bất định toàn cầu ở phạm vi sâu rộng hơn có thể hạn chế xuất khẩu và dòng vốn đầu tư, làm gia tăng áp lực lên triển vọng tăng trưởng trong năm nay.

Chính phủ đặt mục tiêu đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, ước khoảng 38 tỷ USD, đặc biệt cho hạ tầng, qua đó hỗ trợ hoạt động xây dựng. Tuy nhiên, dòng vốn FDI có thể giảm trong bối cảnh đầu tư toàn cầu chậm lại và mức độ bất định gia tăng. Nhiều nhà đầu tư có xu hướng mở rộng hoạt động hiện có thay vì triển khai dự án mới.

Bên cạnh đó, việc áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu, cùng với những nút thắt về hạ tầng và thủ tục hành chính, có thể làm chậm dòng vốn FDI đăng ký mới. Tính đến ngày 28/2/2026, vốn FDI đăng ký mới đạt 6,0 tỷ USD, giảm 12,6% so với cùng kỳ năm trước, trong khi vốn FDI thực hiện tăng 8,8% lên mức 3,2 tỷ USD.

Các chuyên gia của ADB cho rằng triển vọng thương mại trong năm 2026 nhiều khả năng suy yếu trong bối cảnh cầu thế giới chững lại. Trong tháng 2, tổng kim ngạch thương mại hàng hóa đạt 67,2 tỷ USD, giảm so với tháng trước nhưng tăng 5,1% so với cùng kỳ năm trước.

Trong khi đó, nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu trong 2 tháng đầu năm, dẫn đến thâm hụt thương mại 3,0 tỷ USD. Trong thời gian tới, tăng trưởng chậm lại ở các đối tác thương mại lớn, sự bất ổn liên quan đến chính sách thuế của Mỹ, cùng với biến động tỷ giá và nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng có thể làm tăng trưởng thương mại chậm lại.

Lạm phát của Việt Nam được ADB dự báo tăng nhẹ lên 4,0% trong năm 2026. Giá dầu thế giới tăng và biến động mạnh do xung tại Trung Đông kéo dài, điều kiện cung ứng toàn cầu thay đổi, nỗ lực đa dạng hóa nguồn nhập khẩu của Việt Nam, và các biện pháp quản lý cầu sẽ tạo thêm rủi ro lạm phát.

Theo ADB, chính sách tài khóa mở rộng và tiền tệ nới lỏng có thể gia tăng áp lực giá thông qua thúc đẩy cầu nội địa. Việc đẩy nhanh đầu tư công, tăng trưởng tín dụng và đồng Việt Nam mất giá cũng có thể làm tăng áp lực chi phí trong nước. Lạm phát dự báo giảm còn 3,8% trong năm 2027 khi giá hàng hóa toàn cầu ổn định và áp lực cầu nội địa dịu bớt.

Các chuyên gia của ADB cho rằng xét từ góc độ hành động chính sách, việc củng cố thị trường trái phiếu doanh nghiệp là yếu tố thiết yếu nhằm huy động nguồn tài chính dài hạn ngoài tín dụng ngân hàng và hỗ trợ đầu tư bền vững.

"Tăng cường tính minh bạch, bảo đảm khung pháp lý nhất quán và mở rộng sự tham gia của các chủ thể trên thị trường sẽ là các mấu chốt để cải thiện niềm tin của nhà đầu tư và nâng cao hiệu quả thị trường. Nếu được triển khai hiệu quả, những cải cách đang thúc đẩy trong lĩnh vực này có thể giúp định vị thị trường trái phiếu doanh nghiệp thành nguồn cung tài chính dài hạn ổn định, phục vụ cho tăng trưởng bền vững và bao trùm", báo cáo nêu rõ.