Phát biểu tại Tọa đàm "Nghị quyết 10: Phát triển hệ sinh thái FDI chất lượng cao", do Cục Thông tin và Truyền thông Chính phủ tổ chức mới đây, ông Binu Jacob, Tổng Giám đốc Nestlé Việt Nam, đề xuất thay đổi cách nhìn nhận đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài.

Theo ông Binu Jacob, cụm từ "nhà đầu tư nước ngoài" có thể tạo cảm giác về một chủ thể từ bên ngoài vào Việt Nam thực hiện một hoạt động nhất định rồi rút đi. Vì vậy, ông đề nghị sử dụng các thuật ngữ như "đối tác FDI", "đối tác đầu tư" hoặc "đối tác đầu tư trực tiếp nước ngoài".

Ông Jacob cho rằng việc chuyển từ "nhà đầu tư" sang "đối tác đầu tư" là cần thiết. Trong quan hệ đối tác, quyền hạn, trách nhiệm và vai trò của mỗi bên được xác định rõ ràng, tương tự một giao ước hoặc hợp đồng giữa các chủ thể.

Theo Tổng Giám đốc Nestlé Việt Nam, sự thay đổi về thuật ngữ và cách tiếp cận đóng vai trò như một cam kết chiến lược, giúp cộng đồng doanh nghiệp gia tăng niềm tin khi đầu tư dài hạn tại Việt Nam, đồng thời thúc đẩy chuyển giao kiến thức, công nghệ và nâng cao năng lực quản trị.

Ông kỳ vọng Chính phủ Việt Nam tiếp tục có những hành động quyết liệt, trong đó chú trọng nâng cấp hạ tầng. Ở chiều ngược lại, các nhà đầu tư nước ngoài cần chủ động triển khai những cam kết đầu tư cụ thể, qua đó hai bên trở thành đối tác chiến lược thực sự.

Đề xuất này gắn với quan điểm xuyên suốt của ông Jacob tại tọa đàm: giai đoạn phát triển tiếp theo của Việt Nam cần những cam kết đầu tư dài hạn, bền vững và bao trùm hơn.

Theo ông, ở giai đoạn đầu, Việt Nam thu hút FDI với những mục tiêu ưu tiên như tạo việc làm và tăng nguồn thu ngân sách. Giai đoạn đó hiện đã qua. Các tập đoàn đa quốc gia hướng tới Việt Nam không chỉ vì tốc độ tăng trưởng kinh tế hoặc quy mô thị trường, mà còn vì những giá trị dài hạn.

Nestlé đã hiện diện tại Việt Nam khoảng 30 năm. Ông Jacob cho biết tập đoàn cam kết với các hoạt động đầu tư tại đây, trong bối cảnh Việt Nam đã xác định rõ tầm nhìn phát triển đến năm 2045 và vai trò của khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.

Ông đánh giá những định hướng mới của Nghị quyết 10 phù hợp với phương thức hoạt động của Nestlé. Theo đó, doanh nghiệp không chỉ hướng đến lợi nhuận mà còn đặt mục tiêu gia tăng giá trị và mang lại lợi ích cho toàn bộ chuỗi cung ứng, gồm đối tác kinh doanh, cộng đồng địa phương, người tiêu dùng và các nhà cung cấp hàng hóa, dịch vụ.

Một tín hiệu quan trọng mà ông Jacob nhận thấy từ Nghị quyết 10 là Việt Nam không hướng tới những nhà đầu tư chỉ tìm kiếm lợi ích ngắn hạn, mà chào đón các doanh nghiệp muốn hợp tác, đồng hành và cùng xây dựng giá trị bền vững.

Ông dẫn trường hợp một doanh nghiệp vận tải nội địa từng hợp tác với Nestlé khi chỉ có một đầu xe và năng lực quản trị còn hạn chế. Nestlé đã chia sẻ với doanh nghiệp này phương pháp quản trị, quy trình kiểm soát chất lượng, bảo vệ môi trường và một số kỹ năng kỹ thuật nhằm tối ưu hóa hoạt động vận chuyển.

Theo ông Jacob, doanh nghiệp sau đó phát triển đội xe lên 50 chiếc và mở rộng hợp tác với năm doanh nghiệp lớn khác. Ông coi đây là một ví dụ về tác động lan tỏa có thể hình thành khi quan hệ giữa doanh nghiệp FDI và nhà cung ứng trong nước không dừng ở giao dịch mua bán.

Ưu đãi không phải lý do cốt lõi để đầu tư dài hạn

Ông Jacob cho rằng ưu đãi đầu tư không còn là yếu tố quyết định duy nhất, đặc biệt sau khi cơ chế thuế tối thiểu toàn cầu được áp dụng.

"Các ưu đãi chỉ đóng vai trò như yếu tố gia tăng bổ trợ, chứ không phải là lý do cốt lõi hay dài hạn để các tập đoàn đa quốc gia lựa chọn Việt Nam làm điểm đến đầu tư", ông nhấn mạnh.

Đối với các tập đoàn toàn cầu như Nestlé, một trong những yếu tố quyết định việc duy trì và mở rộng hoạt động là niềm tin vào định hướng chiến lược của Chính phủ. Bên cạnh đó, khuôn khổ chính sách cần minh bạch và có thể dự báo được.

Theo ông, chính sách có thể được điều chỉnh trong quá trình phát triển, nhưng những thay đổi cần nằm trong một lộ trình có thể dự báo trước. Sự thiếu chắc chắn và những biến động không thể dự liệu là vấn đề khiến nhà đầu tư lo ngại.

Hai điều kiện khác được ông Jacob đề cập là chất lượng nguồn nhân lực và một hệ sinh thái phụ trợ vững mạnh. Ông đánh giá nguồn nhân lực Việt Nam có chất lượng tốt, nhất là thế hệ trẻ. Sự liên kết giữa doanh nghiệp nước ngoài, doanh nghiệp trong nước, cơ sở đào tạo và viện nghiên cứu đang dần được định hình và củng cố.

Tuy nhiên, ông cũng lưu ý hệ sinh thái hiện tại chưa hoàn toàn đáp ứng kỳ vọng của nhà đầu tư, song ghi nhận rằng sự liên kết giữa các doanh nghiệp nước ngoài, doanh nghiệp trong nước, các cơ sở đào tạo và viện nghiên cứu đang ngày càng được định hình và củng cố vững chắc.

Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện môi trường kinh doanh, giúp doanh nghiệp phát triển và nâng cao năng lực để trở thành những đối tác đáng tin cậy. Theo ông, niềm tin là nền tảng của mọi sự hợp tác.

Ông Jacob dẫn ngành cà phê để minh họa. Khi Nestlé bắt đầu đầu tư tại Việt Nam khoảng 30 năm trước, Việt Nam nằm trong nhóm 20 quốc gia sản xuất cà phê. Hơn 20 năm trước, tập đoàn đã nhận thấy tiềm năng của ngành cà phê Việt Nam và xác định cần trở thành một đối tác chiến lược trong quá trình phát triển ngành này.

Nestlé sau đó phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Viện Khoa học kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên và người trồng cà phê. Doanh nghiệp đóng vai trò kết nối kết quả nghiên cứu giống từ các viện nghiên cứu của Pháp với các đơn vị nghiên cứu trong nước.

Theo ông Jacob, chương trình hợp tác đã đưa vào sản xuất các giống cà phê có khả năng thích ứng với điều kiện thổ nhưỡng và biến đổi khí hậu tại Việt Nam, đồng thời tiết kiệm nước tưới và phân bón. Ông cho biết năng suất của các hộ nông dân tham gia dự án hiện cao gấp ba lần mức trung bình.

Tóm lược phần trao đổi của ông Binu Jacob, TS. Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, cho rằng thu hút và duy trì các cam kết đầu tư dài hạn đòi hỏi định hướng phát triển rõ ràng, cùng hệ thống chính sách minh bạch, ổn định và có thể dự báo.

Việt Nam cũng cần phát triển nguồn nhân lực phù hợp với yêu cầu thực tiễn, đồng thời hoàn thiện hệ sinh thái liên kết giữa doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp trong nước, chính quyền Trung ương và địa phương, các viện nghiên cứu và người tiêu dùng.

Theo ông Dũng, khi hệ sinh thái vận hành đồng bộ, lòng tin giữa các bên sẽ được củng cố, qua đó hỗ trợ chuyển giao công nghệ và khuyến khích nhà đầu tư cam kết lâu dài.