Lãi suất hạ nhiệt nhưng vẫn neo ở mức cao

Sau cuộc họp với Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phạm Đức Ấn vào chiều 9/4, “làn sóng” giảm lãi suất từng lan nhanh khắp hệ thống ngân hàng.

Chỉ 2 tuần sau cuộc họp với Thống đốc, đã có hơn 30 ngân hàng tiến hành giảm lãi suất tiết kiệm và cho vay. Các ngân hàng đã điều chỉnh giảm lãi suất huy động và cho vay với mức giảm phổ biến từ 0,2% đến gần 1%/năm, chủ yếu với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên. Trong đó, nhiều nhà băng như SeABank, Agribank... giảm lãi suất huy động 2 lần liên tiếp.

Nhưng 2 tuần trở lại đây, cuộc đua giảm lãi suất đã bớt "nóng" hơn. Thị trường gần như rơi vào trạng thái “lặng sóng” khi phần lớn nhà băng đồng loạt đứng yên sau nhịp giảm mạnh ban đầu.

Từ đầu tháng 5 đến nay, chỉ có 2 nhà băng là VPBank và Saigonbank tiếp tục hạ lãi suất huy động. Tuy nhiên, bên cạnh động thái giảm lãi suất tại hầu hết kỳ hạn, Saigonbank tăng mạnh lãi suất kỳ hạn 13 tháng với mức tăng 0,9%/năm lên 7,9%/năm.

Trái lại, một số ngân hàng đang rục rịch tăng lãi suất huy động trở lại. Từ đầu tháng 5, Ngân hàng TMCP Phương Đông (OCB) và Sacombank đã tiến hành tăng lãi suất huy động.

Lãi suất tiết kiệm hạ nhiệt sau chỉ đạo của Thống đốc song mặt bằng lãi suất vẫn ở mức hấp dẫn. Một số ngân hàng tiếp tục tung ra các chương trình ưu đãi hoặc mức lãi suất cao hơn thị trường để hút vốn.

Ghi nhận ngày 15/5, nhiều nhà băng áp dụng mức lãi suất huy động từ 7-7,5%/năm ở kỳ hạn dài, trong khi kỳ hạn ngắn phổ biến dưới 5%/năm. Một số nhà băng như HDBank, NCB, Vikki Bank... đang có ưu đãi lãi suất trên 8% cho khách gửi tiết kiệm kỳ hạn từ 6 tháng trở lên với điều kiện số tiền từ vài chục hoặc vài trăm triệu đồng. Lãi suất tiết kiệm cao nhất trên thị trường hiện nay có thể lên tới 9%/năm đối với một số sản phẩm đặc biệt, chủ yếu áp dụng cho kỳ hạn dài và điều kiện gửi tiền cụ thể.

Công ty TNHH Chứng khoán Yuanta Việt Nam cho hay, lãi suất huy động đã chững lại đà giảm sau 3 tuần điều chỉnh. Tuần cuối tháng 4 không còn ghi nhận ngân hàng nào giảm lãi suất, thậm chí vài ngân hàng tăng nhẹ lãi suất vài kỳ hạn.

Lãi suất cho vay đã được một số ngân hàng điều chỉnh giảm sau cuộc họp với Thống đốc. Tuy nhiên, mặt bằng lãi vay hiện vẫn neo ở mức cao.

Mặt bằng lãi suất vay mua nhà tại các ngân hàng hiện vẫn ở mức cao hơn so với đầu năm, dao động từ 8-10%/năm ở giai đoạn ưu đãi ban đầu (6-36 tháng), sau đó thả nổi lên 12-14%/năm tùy ngân hàng và kỳ hạn. So với mặt bằng phổ biến 6-8%/năm giai đoạn 2025, lãi suất vay mua nhà hiện đã tăng 2-4 điểm phần trăm.

Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ ngày 4/5, Thống đốc Phạm Đức Ấn thừa nhận, lãi suất cho vay phát sinh mới hiện ở mức khoảng 8,38%, giảm 0,44% so với giai đoạn trước. Con số này cho thấy xu hướng đi xuống đã bắt đầu hình thành nhưng tốc độ vẫn còn thận trọng.

Dư địa giảm lãi suất chịu nhiều sức ép

Theo các chuyên gia, dư địa giảm lãi suất trong thời gian tới vẫn chịu nhiều sức ép từ cả yếu tố bên ngoài lẫn trong nước.

Trong bối cảnh tín dụng tăng tốc trở lại, áp lực thanh khoản, lạm phát, tỷ giá và chính sách tiền tệ quốc tế là những yếu tố “neo giữ” mặt bằng lãi suất.

Ông Nguyễn Phi Lân - Vụ trưởng Vụ Dự báo, thống kê - Ổn định tiền tệ, tài chính (NHNN) đánh giá, trên thế giới, nhiều ngân hàng trung ương lớn duy trì quan điểm thận trọng trong việc nới lỏng chính sách tiền tệ, thậm chí có khả năng tiếp tục duy trì trạng thái thắt chặt để kiểm soát lạm phát. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) được dự báo nhiều khả năng giữ nguyên lãi suất điều hành 3,5-3,75%/năm tới hết năm 2026 và chưa để ngỏ khả năng sẽ điều chỉnh trong năm 2027.

Theo ông Lân, áp lực lạm phát toàn cầu có xu hướng gia tăng trở lại khi giá dầu tăng mạnh do xung đột tại Trung Đông. Trong nước, lạm phát năm 2026 được đánh giá chịu sức ép lớn từ diễn biến địa chính trị và giá năng lượng. Quỹ Tiền tệ Quốc tế dự báo lạm phát của Việt Nam năm 2026 có thể lên 4,9%, vượt mục tiêu 4,5%. Cùng với đó, tỷ giá chịu thêm áp lực trong bối cảnh cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu.

TS. Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV- mới đây cho hay ngân hàng trung ương các nước trên thế giới đều không có động thái cắt giảm lãi suất trong bối cảnh biến động hiện nay. Ngay cả Fed, năm nay dự đoán nếu giảm lãi suất cũng chỉ giảm tối đa 1 lần, thay vì 3 lần như mọi năm trước. Như vậy, lãi suất toàn cầu sẽ còn duy trì ở mức cao. Điều này sẽ tác động đến tỷ giá và mặt bằng lãi suất của Việt Nam.

Giới chuyên gia nhận định mặt bằng lãi suất cao sẽ kéo dài một thời gian nữa trước khi có thể hạ nhiệt từ cuối quý II năm nay.

Các chuyên gia của Chứng khoán Yuanta cho rằng, đà giảm lãi suất huy động khó có thể kéo dài và mặt bằng lãi suất hiện tại có thể được duy trì ít nhất trong suốt quý II, nhất là khi tăng trưởng tín dụng nhanh hơn trong tháng 4.

Chuyên gia kinh tế Đinh Thế Hiển đánh giá lãi suất cho vay mua nhà sẽ tiếp tục neo cao trong nửa đầu năm nhưng sau đó sẽ dần ổn định từ quý III. Chính phủ có thể sẽ đưa ra các biện pháp hạ nhiệt, không để lãi suất duy trì ở mức quá cao gây những tác động tiêu cực tới toàn nền kinh tế.