Nhiều công trình nguy cơ chậm tiến độ

Là một trong những công trình trọng điểm, dự án nút giao Quốc lộ 14B với cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi đang đối mặt nguy cơ chậm tiến độ do thiếu nguồn vật liệu san lấp.

Ông Trần Thanh Tân, Chỉ huy trưởng công trường Dự án nút giao Quốc lộ 14B với cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi (Công ty TNHH Đầu tư xây dựng Dacinco) cho biết, khó khăn lớn nhất hiện nay không nằm ở năng lực thi công mà ở tình trạng thiếu vật liệu đá cấp phối để triển khai mở rộng nhánh xuyên tâm Hòa Liên - Quảng Ngãi.

"Chỉ cần có đủ nguồn vật liệu thì công trường hoàn toàn có thể chủ động tiến độ. Tuy nhiên, trong những ngày qua, lượng vật liệu được cung cấp rất hạn chế, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công các hạng mục đường", ông Tân nói.

Theo ông Tân, tình trạng khan hiếm vật liệu không chỉ xảy ra tại dự án này mà là khó khăn chung của nhiều công trình hạ tầng trong khu vực. Nguyên nhân là nhiều mỏ đá tại Đà Nẵng đã hết thời hạn khai thác nhưng chưa được gia hạn hoặc chưa hoàn tất các thủ tục cấp phép trở lại. Trong khi đó, nguồn vật liệu từ các địa phương lân cận cũng ngày càng hạn chế, khiến việc huy động đá cấp phối gặp nhiều khó khăn.

Tương tự, dự án thành phần 1 hoàn thiện đường ven biển 129, với tổng vốn đầu tư khoảng 914 tỷ đồng (chia thành 2 gói thầu), khởi công ngày 24/4/2023 và được gia hạn đến cuối năm 2026. Tuy nhiên, từ đầu năm đến nay, công trình này gặp nhiều khó khăn do nguồn đất phục vụ san lấp khan hiếm.

Ông Lê Văn Tín, Chỉ huy trưởng gói thầu số 2 (Liên danh Vinaconex 25 - Tổng Công ty Vinaconex), cho biết dự án hiện còn thiếu khoảng 200.000 m3 đất để phục vụ thi công. Tình trạng thiếu đất đã kéo dài từ đầu năm đến nay, để duy trì thi công, nhà thầu buộc phải triển khai cầm chừng.

"Với tình hình thiếu vật liệu như hiện nay, dự án khó có thể bảo đảm tiến độ đề ra. Bình quân mỗi ngày phải đáp ứng khoảng 1.000m3 đất mới có thể bảo đảm tiến độ, trong khi thực tế chỉ có vài trăm m3/ngày thì không thể", ông Tín nói.

Theo ông Tín, hiện nguồn vật liệu phục vụ dự án chủ yếu được lấy từ khu vực Núi Thành và Tiên Phước. Trong khi các nguồn vật liệu ở những khu vực khác có khoảng cách quá xa, không đáp ứng tiêu chí về vận chuyển.

Còn ông Đoàn Văn Hùng, một nhà thầu đang thi công 2 công trình tại xã Nông Sơn nhưng gặp khó do thiếu vật liệu xây dựng.

Theo ông Hùng, sản lượng từ các mỏ được cấp phép không đáp ứng nhu cầu, trong khi nhiều công trình đầu tư công và tư nhân cùng lúc cần lượng vật liệu lớn.

Có thời điểm doanh nghiệp phải chờ 2 - 3 ngày mới mua được một xe cát, trong khi mỗi công trình cần 5 - 7 xe/ngày, khiến tiến độ bị ảnh hưởng.

"Không làm thì không được, để công trình dang dở cũng khó, nhưng tiếp tục thi công khiến doanh nghiệp chịu áp lực lớn về chi phí", ông Hùng chia sẻ.

Tung loạt giải pháp 'giải cơn khát' vật liệu

Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng Trần Nam Hưng thừa nhận, tình trạng khan hiếm cát, đá và đất san lấp đang là vấn đề “rất nóng” trong bối cảnh thành phố tập trung thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đẩy nhanh tiến độ các dự án đầu tư công và đáp ứng nhu cầu xây dựng của người dân.

Theo ông Hưng, trước hết, thành phố quy hoạch, công bố 40 mỏ không đấu giá quyền khai thác và giao trực tiếp cho các ban quản lý dự án triển khai, phục vụ các công trình đầu tư công.

Cùng với việc bổ sung nguồn cung, Đà Nẵng yêu cầu rút ngắn tối đa thời gian hoàn tất thủ tục, sớm đưa các mỏ vào hoạt động. Theo đó, mỏ đá phải được đưa vào khai thác trong vòng 60 ngày, mỏ đất 80 ngày và mỏ cát không quá 100 ngày.

"Nếu các đơn vị thực hiện đúng hướng dẫn và tiến độ đề ra, đến khoảng tháng 11/2026, các dự án đầu tư công trên địa bàn sẽ cơ bản không còn thiếu vật liệu xây dựng. Sản lượng khai thác từ 40 mỏ không đấu giá đủ đáp ứng nhu cầu của các công trình đầu tư công", ông Hưng khẳng định.

Bên cạnh việc mở thêm nguồn cung, thành phố cũng triển khai nâng công suất các mỏ đang hoạt động. Hiện Đà Nẵng có 47 mỏ khai thác khoáng sản. Qua rà soát, thành phố xác định khoảng 22 mỏ đủ điều kiện nâng công suất, trong đó nhiều mỏ có thể triển khai ngay sau khi hoàn tất thủ tục.

Một giải pháp quan trọng khác là đẩy nhanh tiến độ đưa các mỏ đã đấu giá vào khai thác. Trong hai năm qua, thành phố đã hoàn thành đấu giá quyền khai thác đối với 59 mỏ khoáng sản.

Theo quy định hiện hành, thời gian từ khi trúng đấu giá đến khi khai thác có thể kéo dài tới 36 tháng do phải thực hiện nhiều thủ tục như thăm dò, đánh giá trữ lượng, bồi thường giải phóng mặt bằng và cấp phép khai thác. Tuy nhiên, trước nhu cầu vật liệu cấp thiết hiện nay, thành phố yêu cầu rút ngắn tối đa thời gian thực hiện.

Đà Nẵng cũng đã làm việc trực tiếp với tất cả doanh nghiệp trúng đấu giá, yêu cầu cam kết lộ trình thực hiện cụ thể. Mục tiêu là đến cuối năm 2026 đưa toàn bộ 59 mỏ vào hoạt động.

Tuy nhiên, theo đánh giá hiện nay, dự kiến mới có khoảng 27 mỏ hoàn thành thủ tục do vẫn còn vướng mắc về giải phóng mặt bằng, thăm dò khoáng sản cũng như sự phối hợp của một số doanh nghiệp.

"Thay vì để doanh nghiệp tự thỏa thuận với người dân sau khi trúng đấu giá, UBND TP. sẽ ứng ngân sách thực hiện công tác bồi thường trước, sau đó doanh nghiệp hoàn trả kinh phí cho ngân sách khi được giao mỏ. Cách làm này được kỳ vọng sẽ rút ngắn đáng kể thời gian chuẩn bị và sớm đưa các mỏ vào khai thác", ông Hưng cho hay.

Ngoài các giải pháp về nguồn cung, Đà Nẵng tiếp tục tăng cường điều phối, quản lý giá vật liệu xây dựng, kiểm soát tình trạng đầu cơ, nâng giá; đồng thời siết chặt kỷ cương trong quản lý tài nguyên khoáng sản, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ để giám sát hoạt động khai thác và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Mới đây, UBND TP. Đà Nẵng yêu cầu các đơn vị liên quan triển khai giải pháp bảo đảm nguồn cung đất, cát, đá phục vụ các công trình đầu tư công.

Theo thành phố, tình trạng thiếu vật liệu kéo dài không chỉ do nguồn cung hạn chế mà còn do một số chủ đầu tư, nhà thầu, địa phương chưa chủ động khảo sát nhu cầu và xây dựng phương án vật liệu ngay từ đầu.

Do đó, UBND TP. Đà Nẵng yêu cầu các chủ đầu tư phân loại nguyên nhân thiếu vật liệu theo 4 nhóm: nguồn cung không đáp ứng nhu cầu; có nguồn nhưng không ký được hợp đồng; hồ sơ khảo sát, dự toán chưa đầy đủ; hoặc nhà thầu cố tình kéo dài tiến độ để điều chỉnh giá, giữ vốn.

Chủ tịch UBND các xã, phường phải trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm về nguồn vật liệu cho các công trình do địa phương làm chủ đầu tư. Trong 7 ngày làm việc, các địa phương phải rà soát từng dự án, xác định nhu cầu, nguồn cung, khối lượng thiếu, nguyên nhân, trách nhiệm và giải pháp xử lý.

Ngoài ra, thành phố cũng yêu cầu chủ đầu tư, nhà thầu căn cứ danh sách các mỏ còn hiệu lực để chủ động ký hợp đồng, xây dựng kế hoạch cung ứng vật liệu phù hợp với tiến độ thi công…