Tính ổn định của chính sách là mối quan tâm lớn

Tại Hội nghị Thượng đỉnh Kinh doanh Việt Nam - Mỹ năm 2026, đại diện cộng đồng doanh nghiệp hai nước nhấn mạnh tiềm năng mở rộng hợp tác thương mại và đầu tư. Tuy nhiên, những bất định về chính sách thương mại, quy định kinh doanh và khả năng dự báo môi trường đầu tư vẫn là vấn đề được doanh nghiệp Mỹ quan tâm.

Ông John Goyer - Phó Chủ tịch phụ trách Đông Nam Á và Châu Đại Dương của Phòng Thương mại Mỹ cho rằng, việc hiện thực hóa tiềm năng hợp tác đòi hỏi môi trường kinh doanh ổn định, trong đó doanh nghiệp có đủ thời gian tham gia góp ý đối với các chính sách ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Theo ông, thời gian tham vấn một số dự thảo luật và quy định tại Việt Nam đôi khi quá ngắn so với mức độ phức tạp của nội dung. Doanh nghiệp cần thời gian đánh giá tác động pháp lý, chi phí tuân thủ và ảnh hưởng đến hoạt động thực tế. Vì vậy, đề nghị cơ quan quản lý tăng cường chia sẻ thông tin về các nội dung sửa đổi, dành đủ thời gian tham vấn và có giai đoạn chuyển tiếp phù hợp trước khi quy định mới được áp dụng.

Bên cạnh chính sách trong nước, thuế quan của Mỹ tiếp tục là nguồn bất định đối với hoạt động thương mại và đầu tư. Theo số liệu ông Goyer dẫn tại hội nghị, mức thuế danh nghĩa liên quan đến cuộc điều tra theo Điều 301 của luật thương mại Mỹ về lao động cưỡng bức là 12,5%, nhưng các trường hợp miễn trừ khiến mức thuế thực tế thấp hơn nhiều.

Ước tính mức thuế hiệu dụng bình quân đối với hàng hóa Việt Nam trong sáu tháng gần nhất vào khoảng 6,5% đến hơn 7%. Dữ liệu tháng 8 được đề cập cho thấy khoảng 62% hàng xuất khẩu của Việt Nam vào Mỹ được miễn thuế, dù một số mặt hàng vẫn có thể chịu tác động từ các cuộc rà soát thương mại khác.

Đại diện Phòng Thương mại Mỹ cũng lưu ý, khả năng xuất hiện các biện pháp bổ sung từ những cuộc điều tra liên quan đến năng lực sản xuất dư thừa, quyền sở hữu trí tuệ và một số nhóm hàng thuộc diện rà soát theo Điều 232. Bên cạnh đó, Washington ngày càng quan tâm đến hàm lượng đầu vào từ Trung Quốc trong hàng hóa xuất khẩu sang Mỹ, đặc biệt là nguy cơ hàng hóa chỉ được chuyển qua nước thứ ba mà không tạo thêm giá trị đáng kể.

Theo ông Goyer, một thỏa thuận thương mại song phương có thể giúp các bên hiểu rõ hơn những quy tắc áp dụng, qua đó tăng khả năng dự báo cho doanh nghiệp khi xây dựng kế hoạch kinh doanh và đầu tư dài hạn.

Ông Nguyễn Quang Vinh - Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cũng nhấn mạnh, nhu cầu duy trì môi trường chính sách minh bạch, ổn định và tăng cường đối thoại giữa hai chính phủ. Theo đó, hợp tác kinh tế Việt Nam và Mỹ cần phát triển theo hướng cân bằng, hài hòa lợi ích, đồng thời khai thác tốt hơn cơ hội nhập khẩu công nghệ, thiết bị và dịch vụ của Mỹ để phục vụ quá trình phát triển kinh tế Việt Nam.

Năng lượng và dữ liệu: Điều kiện hút vốn công nghệ cao

Ngoài các quy định thương mại, doanh nghiệp Mỹ quan tâm đến những điều kiện nền tảng cho đầu tư công nghệ cao, từ hạ tầng năng lượng đến khung pháp lý về dữ liệu.

Ông Mark Gillin - Chủ tịch AmCham Việt Nam cho rằng, tốc độ phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) và các công nghệ mới đang tạo ra cả cơ hội lẫn thách thức. Công nghệ có thể thay đổi phương thức sản xuất, giúp doanh nghiệp cải thiện năng suất và sức cạnh tranh, nhưng cũng khiến việc dự báo những thay đổi trong tương lai trở nên khó khăn hơn.

Để tận dụng cơ hội, doanh nghiệp cần môi trường thuận lợi để đưa công nghệ vào hoạt động thực tế, cùng với nguồn nhân lực và hạ tầng đáp ứng yêu cầu mới. Đây cũng là những yếu tố quan trọng khi Việt Nam muốn thu hút thêm các dự án có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao.

Đại sứ Mỹ tại Việt Nam Jennifer Wicks cho rằng, doanh nghiệp Mỹ có thể đóng góp vào quá trình này thông qua vốn đầu tư, công nghệ, đào tạo nhân lực và phát triển mạng lưới nhà cung cấp trong nước. Khi doanh nghiệp Mỹ xây dựng nhà máy, đào tạo kỹ sư Việt Nam hoặc đưa nhà cung cấp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, lợi ích không chỉ nằm ở việc làm mà còn ở năng lực sản xuất và chất lượng nguồn nhân lực.

Bà cũng nhấn mạnh vai trò của tính minh bạch, quản trị và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong việc nâng cao chất lượng môi trường kinh doanh.

Đại sứ Wicks cho rằng nền kinh tế số và các công nghệ AI tiên tiến phụ thuộc vào khả năng lưu chuyển dữ liệu xuyên biên giới một cách an toàn. Khi xây dựng khung pháp lý về dữ liệu và an ninh dữ liệu, Việt Nam cần cân bằng yêu cầu bảo vệ an ninh với nhu cầu vận hành của doanh nghiệp, đổi mới sáng tạo và đầu tư. Các quy định rõ ràng sẽ giúp nhà đầu tư đánh giá tốt hơn điều kiện triển khai trung tâm dữ liệu, hạ tầng điện toán đám mây và các dịch vụ số.

Năng lượng là một điều kiện quan trọng khác. Các nhà máy sản xuất và trung tâm dữ liệu cần nguồn điện ổn định, trong khi những dự án điện khí hóa lỏng (LNG) và phát điện đòi hỏi cơ chế chính sách có khả năng dự báo. Theo bà Wicks, quy định về giá điện, phương thức huy động nguồn điện và cơ chế mua bán điện trực tiếp đều có thể ảnh hưởng đến quyết định triển khai dự án.

Ở phía Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài cho biết, Việt Nam mong muốn tăng cường hợp tác với Mỹ trong lĩnh vực năng lượng, khoa học công nghệ và công nghiệp hiện đại. Các hướng hợp tác được đề cập gồm LNG, hạ tầng truyền tải điện, lưới điện thông minh, lưu trữ năng lượng, bán dẫn, điện tử và sản xuất thông minh.

Ông Nguyễn Quang Vinh, Phó Chủ tịch VCCI cũng kỳ vọng doanh nghiệp Mỹ mở rộng đầu tư trực tiếp tại Việt Nam theo hướng dài hạn, chú trọng công nghệ và tạo cơ hội để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng. Để đón nhận cơ hội, doanh nghiệp Việt Nam cần nâng cao năng lực cạnh tranh, cải thiện quản trị và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.