Giá carbon công khai - cơ sở tham chiếu minh bạch

Kể từ ngày chính thức khai trương vào cuối tháng 6/2026, đến nay, sàn giao dịch carbon trong nước chỉ ghi nhận 7 giao dịch, tổng quy mô 1.310 hạn ngạch carbon, với mức giá dao động từ 130.000 – 136.000 đồng.

Số lượng giao dịch thấp, quy mô giao dịch không lớn đặt ra nhiều câu hỏi về tính hiệu quả của sàn giao dịch carbon cũng như tính thanh khoản của sản phẩm được giao dịch trên sàn.

Tuy nhiên, theo ông Đặng Tài Trang, Phó tổng giám đốc Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam (VNX), quy mô giao dịch thấp, tính thanh khoản chưa cao chưa phải những dấu hiệu đáng e ngại khi đưa sàn giao dịch carbon vào vận hành.

Ông Trang đánh giá, việc đưa sản phẩm carbon vào giao dịch trên sàn là một bước khởi đầu tích cực. Trong giai đoạn đầu, dù khối lượng giao dịch còn nhỏ, sàn giao dịch carbon với giá được niêm yết công khai sẽ giúp doanh nghiệp có cơ sở tham chiếu về giá carbon.

Qua đó, doanh nghiệp có thể đánh giá chi phí phát thải, chi phí tuân thủ, cân đối với lợi ích kinh tế khi triển khai các giải pháp giảm nhẹ cường độ phát thải khí nhà kính như tối ưu hóa quy trình, đầu tư công nghệ mới.

Như vậy, sàn giao dịch carbon sẽ phát tín hiệu về định hướng chuyển đổi xanh, phát triển bền vững, giúp doanh nghiệp hình thành thói quen đưa chi phí giảm phát thải vào kế hoạch kinh doanh.

Giá trị tín chỉ carbon không chỉ nằm ở quy mô giao dịch

Giá trị của tín chỉ carbon không chỉ nằm ở quy mô giao dịch mà còn ở tín hiệu giá, giúp doanh nghiệp hoạch định tốt hơn chi phí, lợi ích đầu tư giảm phát thải, ông Trang nhấn mạnh tại Hội thảo chính sách tín dụng và thị trường carbon: Khơi thông dòng vốn xanh.

Lý giải về quy mô giao dịch còn hạn chế trên sàn giao dịch carbon, cũng tại Hội thảo, ông Đỗ Thanh Lâm, Vụ Pháp chế, Bộ Tài chính, cho biết, một phần nguyên nhân đến từ hàng hóa giao dịch còn hạn chế khi mới chỉ có hạn ngạch phát thải được phép giao dịch, các tín chỉ carbon được chứng nhận bởi một số tổ chức quốc tế chưa được giao dịch trên nền tảng này.

Nói cách khác, dù đã chuẩn bị hạ tầng giao dịch nhưng thị trường tín chỉ carbon chính thức chưa có nguồn hàng đa dạng. Nhiều dự án có tiềm năng tạo tín chỉ carbon nhưng cần phải trải qua các bước đo đạc, kiểm đếm mới có thể đủ điều kiện để đăng ký giao dịch trên sàn.

Với thực tế đó, việc phát triển nguồn cung và phạm vi tham gia thị trường được ông Lâm đánh giá là yếu tố quan trọng để đa dạng hóa thị trường carbon và tăng tính thanh khoản của sản phẩm được giao dịch trên sàn carbon trong nước.

Muốn như vậy, quy trình đo đạc, báo cáo và thẩm định (MRV) cần được chuẩn hóa, giúp các dự án có cơ sở để đưa tín chỉ carbon vào kênh giao dịch chính thức.

Đồng quan điểm, ông Trang nhận xét, một yếu tố quan trọng khác là sản phẩm được giao dịch trên sàn carbon cần đảm bảo chất lượng cũng như tính minh bạch. Bởi lẽ, sản phẩm tốt là điều kiện tiên quyết để thu hút nhu cầu và tạo ra tính thanh khoản cho hàng hóa.

Mặt khác, đây cũng là yếu tố giúp tín hiệu giá của tín chỉ carbon phản ánh đúng thực tế, giúp doanh nghiệp hoạch định tốt hơn kế hoạch giảm phát thải, phát triển bền vững. Nhóm doanh nghiệp này bao gồm cả những đơn vị tham gia thị trường carbon, sẽ trở thành người mua – người bán tích cực trên thị trường và củng cố tính thanh khoản.