Chỉ còn ít ngày trước thời điểm thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được nâng hạng theo FTSE Russell, kỳ vọng về dòng vốn quốc tế tiếp tục là một trong những câu chuyện lớn của thị trường.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Quang Đạt, Tổng Giám đốc Công ty CP Chứng khoán An Bình (ABS), nhà đầu tư không nên nhìn nâng hạng như một sự kiện có thể ngay lập tức tạo ra dòng tiền lớn.

Đây trước hết là bước mở rộng cánh cửa để Việt Nam tiếp cận sâu hơn với hệ thống vốn quốc tế, còn dòng tiền có thực sự đi vào hay không phụ thuộc nhiều hơn vào chất lượng của nền kinh tế và thị trường.

Nâng hạng không đồng nghĩa tiền ngoại sẽ vào ngay

Theo ông Đạt, nền kinh tế đang duy trì nhiều tín hiệu tích cực khi GDP 6 tháng đầu năm 2026 tăng 8,18%, dòng vốn FDI tiếp tục mở rộng, trong khi sản xuất, xuất khẩu và du lịch đều cải thiện.

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở tốc độ tăng trưởng, mà ở mức độ lan tỏa khi nhiều địa phương cùng duy trì mức tăng khá cao. Những nỗ lực tháo gỡ các dự án tồn đọng, cải cách thể chế và đẩy nhanh đầu tư cũng đang giúp giải phóng thêm nguồn lực cho nền kinh tế.

Dù vậy, cấu trúc tăng trưởng vẫn còn những điểm phải cải thiện. Kinh tế Việt Nam còn phụ thuộc nhiều vào vốn và xuất khẩu, trong khi đóng góp từ năng suất chưa tương xứng. Một bộ phận doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn khó tiếp cận vốn, công nghệ và thị trường.

Đây cũng chính là yếu tố cần đặt cạnh câu chuyện nâng hạng.

Theo lộ trình, cổ phiếu Việt Nam sẽ được đưa dần vào các rổ chỉ số FTSE, thay vì toàn bộ tỷ trọng xuất hiện ngay lập tức. Ông Đạt ước tính dòng vốn ngoại ròng có thể đạt khoảng 6-8 tỷ USD và cao hơn trong kịch bản thuận lợi, nhưng lượng vốn này sẽ được giải ngân theo thời gian.

Quan trọng hơn, phần vốn thụ động phải mua theo chỉ số chỉ là một phần của câu chuyện. Quy mô đáng chú ý hơn nằm ở các quỹ chủ động quốc tế, vốn không có nghĩa vụ phải tăng tỷ trọng Việt Nam chỉ vì thị trường được nâng hạng.

Nhóm nhà đầu tư này sẽ nhìn vào triển vọng tăng trưởng, ổn định vĩ mô, tỷ giá, lạm phát, định giá cổ phiếu và đặc biệt là chất lượng doanh nghiệp.

Do đó, nâng hạng có thể tạo ra hiệu ứng tâm lý và mở rộng khả năng tiếp cận vốn, nhưng khó trở thành “tấm vé” bảo đảm cho thị trường tăng mạnh trong ngắn hạn.

Dòng tiền sẽ tìm đến doanh nghiệp có tăng trưởng thực

Theo ông Đạt, để nâng hạng tạo ra tác động dài hạn, thị trường Việt Nam cần tiếp tục cải thiện đồng thời chất lượng nguồn cung và hạ tầng thị trường.

Trước hết là đưa thêm doanh nghiệp tốt lên sàn. Một thị trường muốn thu hút những quỹ lớn không chỉ cần thanh khoản, mà phải có đủ cổ phiếu đáp ứng yêu cầu về vốn hóa, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng, minh bạch và chất lượng quản trị.

Cùng với đó, chuẩn công bố thông tin và quản trị doanh nghiệp cần tiến gần hơn thông lệ quốc tế. Khi dòng vốn tổ chức tăng lên, khoảng cách định giá giữa doanh nghiệp tốt và doanh nghiệp yếu có thể rõ hơn, bởi nhà đầu tư chuyên nghiệp thường chú trọng vào chất lượng lợi nhuận, dòng tiền, hiệu quả sử dụng vốn và khả năng tăng trưởng dài hạn.

Ở cấp độ nền kinh tế, ông Đạt cho rằng Việt Nam cũng cần giải bài toán vốn theo cách cân bằng hơn. Không thể để tín dụng ngân hàng tiếp tục gánh phần lớn nhu cầu vốn trung và dài hạn, nhất là khi mặt bằng lãi suất toàn cầu có thể duy trì ở mức cao hơn trước.

Thị trường chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp, quỹ đầu tư và các kênh vốn thay thế cần được phát triển đồng bộ để giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng.

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc mở rộng kênh huy động ngoài tín dụng truyền thống có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây là khu vực chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế nhưng thường gặp khó khăn nhất khi chi phí vốn tăng.

Theo ông Đạt, thay vì hạ lãi suất đại trà, dòng vốn cần được hướng có chọn lọc vào các lĩnh vực tạo giá trị gia tăng cao như công nghệ, chế biến chế tạo, năng lượng mới và hạ tầng. Song song với đó là nâng năng suất thông qua chuyển đổi số và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Với nhà đầu tư chứng khoán, thông điệp từ chu kỳ mới vì vậy khá rõ: không nên chỉ mua cổ phiếu vì kỳ vọng dòng vốn ngoại sau nâng hạng.

Trong môi trường vốn ngày càng chọn lọc, dòng tiền lớn nhiều khả năng ưu tiên những doanh nghiệp có tăng trưởng lợi nhuận thực, bảng cân đối lành mạnh, quản trị tốt và khả năng sử dụng vốn hiệu quả.

Nâng hạng có thể mở cửa cho một lượng vốn lớn hơn, nhưng doanh nghiệp nào thực sự đón được dòng tiền đó vẫn sẽ do chất lượng nội tại quyết định.