Lãi suất vẫn neo ở mức cao

Tại cuộc họp về điều hành chính sách tiền tệ mới đây, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đã yêu cầu các ngân hàng giảm lãi suất cho vay 1,5-2% với sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên. Theo đó, lãi suất cho vay hiện vẫn cao, làm tăng chi phí vốn, kìm hãm sản xuất, kinh doanh và thu hẹp cơ hội tiếp cận tín dụng của doanh nghiệp và người dân.

Đáng chú ý, tại phiên khai mạc kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI, khi báo cáo kết quả thực hiện kinh tế - xã hội 2026; dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2027, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã nhấn mạnh: sẽ có giải pháp quyết liệt, hiệu quả giảm lãi suất cho vay.

Đặc biệt, tại Kết luận số 106-KL/TW ngày 15/10 của Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về tình hình phát triển kinh tế - xã hội, thực hiện ngân sách nhà nước năm 2026 và kế hoạch năm 2027 đã đặt ra yêu cầu về điều hành tiền tệ: lãi suất và tỷ giá cần được điều hành phù hợp với diễn biến trong nước và quốc tế. Trung ương yêu cầu giảm lãi suất cho vay, hướng dòng tín dụng vào hoạt động sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên, đồng thời kiểm soát chặt tín dụng đối với những lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro.

Ngay sau chỉ đạo, các ngân hàng cũng đã phát đi tín hiệu giảm lãi suất. Cụ thể, BIDV đã thông báo triển khai chương trình giảm lãi suất cho vay tới 2%/năm trên toàn hệ thống từ 15/10, tập trung vào các ngành, lĩnh vực phù hợp với định hướng ưu tiên của Chính phủ.

Trong khi đó, Chủ tịch Vietcombank Nguyễn Thanh Tùng cho biết ngân hàng này cam kết từ nay đến cuối năm giảm tối thiểu 2% lãi suất cho vay để hỗ trợ doanh nghiệp.

Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), lãi suất cho vay bình quân trong tháng 8 là 10,7%, cao hơn tháng trước 0,2 điểm phần trăm. Mức này tăng khoảng 3 điểm phần trăm so với lãi suất của các khoản vay giải ngân cách đây một năm.

Mặt bằng lãi suất cho vay đang neo ở mức cao trong bối cảnh lãi suất đầu vào liên tục được điều chỉnh lên mức cao mới.

Theo số liệu của MBS, từ mức 5,7% ở đầu tháng 9/2026, lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn qua đêm duy trì xu hướng giảm khá ổn định, trước khi tăng lên mức 6,6% vào phiên ngày 21/9.

Trong bối cảnh này, NHNN đã bơm ròng gần 48 nghìn tỷ đồng trong ngày 21/9 - mức bơm ròng theo ngày cao nhất kể từ đầu tháng 2/2026. Cùng với đó, NHNN cũng tái kích hoạt công cụ FX Swap USD/VND với tổng hạn mức tối đa là 2 tỷ USD trong phiên ngày 21/9 nhằm hỗ trợ giảm áp lực thanh khoản. Nhờ đó, lãi suất qua đêm đã giảm mạnh về mức thấp nhất kể từ tháng 3/2024 tại 0,13% vào ngày 29/9.

Tuy nhiên, đến ngày cuối tháng, lãi suất qua đêm đảo chiều tăng trở lại lên mức cao nhất kể từ cuối tháng 6 tại 7,1% chủ yếu do yếu tố mùa vụ khi áp lực thanh khoản thường có xu hướng gia tăng vào thời điểm cuối quý. Đối với các kỳ hạn 1 tuần - 1 tháng, lãi suất ở thời điểm cuối tháng 9 dao động trong khoảng 6,25% - 6,7%. Trong khi lãi suất kỳ hạn 6 tháng kết tháng ở mức 8,1%.

Trên thị trường dân cư, trong số 16 ngân hàng theo dõi, có 6 ngân hàng tăng lãi suất từ 20 - 40 điểm cơ bản ở các kỳ hạn 6 – 24 tháng trong tháng 9/2026. Ở chiều ngược lại, có 4 ngân hàng điều chỉnh giảm lãi suất từ 10 - 60 điểm cơ bản ở các kỳ hạn từ 12 – 24 tháng.

Dựa trên dữ liệu khảo sát thực tế đối với các chương trình lãi suất ưu đãi, đến cuối tháng 9, lãi suất kỳ hạn 6 tháng cao nhất ở mức 9,4% cho mức tiền gửi 500 triệu đối với hình thức gửi online. Đối với kỳ hạn 12 tháng, VPBank và Vikki Bank là hai ngân hàng có lãi suất huy động 12 tháng cao nhất ở mức 9,3%/năm. Trung bình lãi suất kỳ hạn 12 tháng của nhóm ngân hàng Tier-1 đến cuối tháng 9 giảm nhẹ 3 điểm cơ bản so với cuối tháng 8 về mức 8,29% nhưng tăng 253 điểm cơ bản so với đầu năm.

Trong khi đó, trung bình lãi suất kỳ hạn 12 tháng của nhóm ngân hàng Tier-2 tăng 8 điểm cơ bản trong kỳ lên mức 8,6% (tăng 273 điểm cơ bản so với đầu năm). Theo đó, trung bình lãi suất kỳ hạn 12 tháng của các ngân hàng thương mại đến cuối kỳ tăng lên mức 8,45%, tăng 263 điểm cơ bản so với đầu năm.

Theo MBS, việc mặt bằng lãi suất vẫn neo ở mức cao tiếp tục giúp cải thiện tốc độ huy động vốn trong tháng 9. Tính đến ngày 30/9, dư nợ tín dụng toàn hệ thống tăng 0,6% so với cuối tháng 8, trong khi huy động tăng tới 1,5%.

Kỳ vọng lãi suất liệu có giảm bền vững

Chỉ đạo của Đảng và Chính phủ cùng việc BIDV và Vietcombank công bố giảm lãi suất cho vay đang tạo kỳ vọng mặt bằng lãi suất sẽ hạ nhiệt. Tuy nhiên, trên thực tế, mức giảm còn phụ thuộc vào chi phí vốn đầu vào của ngân hàng, tức lãi suất huy động và tình hình thanh khoản của hệ thống.

Liên quan đến vấn đề này, tại cuộc gặp gỡ nhà đầu tư mới đây, ban lãnh đạo ngân hàng SHB nhận định, nhu cầu vốn của nền kinh tế vẫn dồi dào, song áp lực lãi suất huy động đã đi vào vùng cao và thanh khoản hệ thống hiện tương đối ổn định.

Cụ thể, theo đại diện SHB, lãi suất huy động thị trường 1 đã lên vùng cao sau chu kỳ điều chỉnh từ quý III/2025 và khó tăng thêm đáng kể. Kịch bản cơ sở là tương đối ổn định từ nay đến khoảng quý II/2027, ngoài các điều chỉnh cục bộ 20-30 điểm cơ bản tại một số ngân hàng.

Với thị trường liên ngân hàng, kỳ hạn qua đêm biến động mạnh nhưng không phản ánh xu thế. Kỳ hạn 1 tuần đến 1 tháng được đánh giá ổn định quanh 4-5%, trong khi kỳ hạn 6-12 tháng đã giảm từ vùng khoảng 9% trong quý I - II/2026 xuống khoảng 8,4-8,7%. OMO cũng giảm đáng kể từ khoảng 300-400 nghìn tỷ đồng đầu năm xuống quanh 100 nghìn tỷ đồng, củng cố quan điểm thanh khoản hệ thống hiện không thiếu hụt đáng kể.

Ở góc độ thận trọng hơn, các chuyên gia MBS lại cho rằng dù đã cải thiện song mức chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vẫn tiếp tục duy trì khi so với cuối năm 2025, dư nợ tín dụng toàn hệ thống tăng 11,6%, trong khi huy động vốn tăng 9,8%. Thực trạng này vẫn phần nào gây áp lực lên mặt bằng lãi suất thời gian tới.

Trong khi đó, tại một sự kiện mới đây, ông Nguyễn Hoàng Linh - Kinh tế trưởng VCBF, dự báo lãi suất trong nước sẽ tiếp tục duy trì ở mặt bằng hiện tại. Ngoài ra, dư địa giảm trong ngắn hạn tương đối thấp.

Theo ông Linh, có hai lực cản chính lên lãi suất. Thứ nhất là nhu cầu vốn. Việt Nam muốn đạt mức tăng trưởng hai con số trong lúc thương mại toàn cầu nhiều biến động, nên đầu tư phải giữ ở mức cao. Vì ngân hàng vẫn là nguồn cấp vốn chủ lực của nền kinh tế, nhu cầu huy động của hệ thống khó hạ nhiệt. Thứ hai là sức ép lên tỷ giá. Lãi suất tiền gửi ở mức hợp lý giúp duy trì khoảng cách với lãi suất USD, từ đó hạn chế việc giữ ngoại tệ. Vì vậy, ông Linh cho rằng Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục điều hành thanh khoản một cách thận trọng.

Để lãi suất có thể giảm, đại diện VCBF chỉ ra, điều kiện đầu tiên đến từ bên ngoài. Nếu xung đột ở Trung Đông hạ nhiệt, giá năng lượng và lạm phát toàn cầu sẽ dịu đi, mở thêm dư địa cho các ngân hàng trung ương nới lỏng chính sách. Ở trong nước, nguồn cung ngoại tệ cần cải thiện nhờ xuất nhập khẩu, vốn FDI, kiều hối và du lịch để giảm áp lực lên tỷ giá. Ngoài ra, ông Linh cho rằng nếu phát triển các kênh vốn ngoài ngân hàng sẽ san bớt gánh nặng cung ứng vốn cho các tổ chức tín dụng, giúp lãi suất giảm theo hướng bền vững hơn.

Trong kịch bản cơ sở của VCBF, lãi suất đứng quanh mức hiện tại và chỉ giảm nhẹ nếu căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt và dòng vốn vào Việt Nam khởi sắc. Trong kịch bản rủi ro, lạm phát có thể quay lại nếu xung đột Trung Đông kéo dài, hoặc nếu hiện tượng El Niño đẩy giá lương thực, thực phẩm tăng mạnh, kéo theo việc mặt bằng lãi suất khó có thể giảm.