Nhiều sản phẩm thép Việt Nam vào diện cảnh báo phòng vệ thương mại

Cục Phòng vệ thương mại - Bộ Công Thương vừa cập nhật Danh sách cảnh báo các mặt hàng có nguy cơ bị điều tra phòng vệ thương mại, gian lận xuất xứ và chuyển tải bất hợp pháp. Đây là công cụ nhằm giúp doanh nghiệp theo dõi sớm các tín hiệu rủi ro, nhất là trong bối cảnh nhiều thị trường nhập khẩu lớn đang tăng cường sử dụng các biện pháp bảo vệ sản xuất trong nước.

Trong lần cập nhật này, nhóm thép và sản phẩm từ thép tiếp tục chiếm tỷ trọng đáng chú ý. Có 9 nhóm mặt hàng được đưa vào diện theo dõi tại các thị trường lớn như Liên minh châu Âu, Hoa Kỳ, Canada, Australia và Ấn Độ.

Các mặt hàng được cảnh báo gồm thép dẹt cán nguội, thép không gỉ cán nguội, thép không gỉ cán nóng dòng 304, thép hình cán nóng, thép kết cấu rỗng, cáp thép dự ứng lực, ống thép hàn carbon, cùng một số sản phẩm cơ khí như bu lông, đinh vít bằng thép.

Điểm chung của các nhóm hàng này là nhiều thị trường nhập khẩu đã áp dụng biện pháp chống bán phá giá, chống trợ cấp hoặc chống lẩn tránh thuế đối với hàng hóa cùng loại từ Trung Quốc và một số quốc gia khác. Trong bối cảnh đó, sự gia tăng thị phần của hàng Việt Nam có thể khiến cơ quan điều tra tại nước nhập khẩu theo dõi chặt hơn khả năng chuyển hướng thương mại hoặc lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại.

Theo dữ liệu được Bộ Công Thương cập nhật, một số sản phẩm thép của Việt Nam hiện đã nằm trong nhóm nguồn cung lớn tại các thị trường nhập khẩu quan trọng.

Tại EU, thép dẹt cán nguội của Việt Nam chiếm 9,5% lượng nhập khẩu cùng loại, đứng thứ 5 về thị phần. Trong 3 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này sang EU đạt 28,9 triệu USD, giảm 36% so với cùng kỳ năm trước.

Cũng tại thị trường này, thép không gỉ cán nguội của Việt Nam chiếm 9,4% tổng kim ngạch nhập khẩu sản phẩm cùng loại và là nguồn cung lớn thứ 5. Trong quý I/2026, kim ngạch xuất khẩu đạt 31,6 triệu USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ.

Nhóm bu lông, đinh vít bằng thép cũng được đưa vào diện theo dõi khi kim ngạch xuất khẩu sang EU đạt 47,7 triệu USD trong 3 tháng đầu năm, tăng 5,8% so với cùng kỳ năm 2025. Mặt hàng này chiếm 7,4% tổng kim ngạch nhập khẩu sản phẩm cùng loại của EU.

Tại Australia, một số sản phẩm như thép hình cán nóng và thép kết cấu rỗng dù đang ghi nhận kim ngạch xuất khẩu giảm, rủi ro điều tra vẫn chưa được loại trừ. Bộ Công Thương cho rằng nguy cơ có thể tăng trở lại nếu xuất khẩu phục hồi mạnh hoặc xuất hiện dấu hiệu thay thế nguồn cung từ các quốc gia đang bị áp thuế chống bán phá giá.

Thị phần tăng nhanh kéo theo yêu cầu siết hồ sơ xuất xứ

Trong danh sách cảnh báo lần này, thép không gỉ cán nóng dòng 304 xuất khẩu sang Ấn Độ là trường hợp nổi bật. Trong 3 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này đạt 139,3 triệu USD, tăng 95,6% so với cùng kỳ. Việt Nam hiện chiếm 39,2% tổng kim ngạch nhập khẩu sản phẩm cùng loại của Ấn Độ và là nhà cung cấp lớn nhất tại thị trường này.

Theo Bộ Công Thương, mức tăng nhanh trong thời gian gần đây khiến thép không gỉ cán nóng dòng 304 tiềm ẩn nguy cơ bị Ấn Độ khởi xướng điều tra phòng vệ thương mại.

Tại Canada, ống thép hàn carbon cũng ghi nhận mức tăng mạnh. Kim ngạch xuất khẩu trong quý I/2026 đạt 7,9 triệu USD, tăng 190,7% so với cùng kỳ. Với kết quả này, Việt Nam trở thành nhà cung cấp lớn thứ hai tại Canada, chiếm gần 15% thị phần nhập khẩu mặt hàng cùng loại.

Bộ Công Thương lưu ý doanh nghiệp xuất khẩu cần theo dõi sát nguy cơ Canada xem xét khởi xướng điều tra phòng vệ thương mại đối với sản phẩm ống thép hàn carbon từ Việt Nam, nhất là khi tốc độ tăng trưởng xuất khẩu diễn ra trong thời gian ngắn.

Một mặt hàng khác được cảnh báo là cáp thép dự ứng lực xuất khẩu sang Hoa Kỳ. Việt Nam hiện là nguồn cung lớn nhất của thị trường này, chiếm 34,6% tổng kim ngạch nhập khẩu. Trong khi đó, Hoa Kỳ đã áp dụng thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với cáp thép dự ứng lực từ 22 thị trường, gồm Malaysia, Indonesia, Thái Lan, Đài Loan, Ấn Độ, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Thổ Nhĩ Kỳ.

Với bối cảnh trên, Bộ Công Thương đánh giá cáp thép dự ứng lực là nhóm hàng có nguy cơ cao bị Hoa Kỳ điều tra nếu kim ngạch xuất khẩu tiếp tục tăng nhanh hoặc phát sinh dấu hiệu sử dụng nguyên liệu nhập khẩu nhằm lẩn tránh các biện pháp thuế đang áp dụng với nước khác.

Việc một mặt hàng được đưa vào danh sách cảnh báo không đồng nghĩa chắc chắn sẽ bị điều tra. Tuy nhiên, danh sách này phản ánh những nhóm sản phẩm có biến động đáng lưu ý về kim ngạch, thị phần hoặc bối cảnh thương mại tại thị trường nhập khẩu.

Trong ngành thép, rủi ro phòng vệ thương mại thường gia tăng khi hàng xuất khẩu tăng nhanh vào các thị trường đã áp thuế với sản phẩm cùng loại từ nước khác. Khi đó, cơ quan điều tra nước nhập khẩu có thể xem xét liệu có hiện tượng chuyển hướng thương mại, gian lận xuất xứ hoặc lẩn tránh thuế thông qua một nước thứ ba hay không.

Bộ Công Thương khuyến nghị doanh nghiệp thép chủ động kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu, bảo đảm khả năng truy xuất xuất xứ, lưu giữ đầy đủ hồ sơ sản xuất, hợp đồng, chứng từ nhập khẩu và xuất khẩu. Đồng thời, doanh nghiệp cần thường xuyên cập nhật diễn biến chính sách thương mại tại các thị trường xuất khẩu để kịp thời điều chỉnh kế hoạch kinh doanh.

Trong bối cảnh các thị trường lớn tiếp tục duy trì hàng rào phòng vệ thương mại với nhiều sản phẩm thép, việc theo dõi sớm rủi ro không chỉ giúp doanh nghiệp hạn chế nguy cơ bị động khi có vụ việc điều tra, mà còn góp phần bảo vệ uy tín xuất xứ hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.