Bức tranh lợi nhuận doanh nghiệp cuối năm 2026: Nhóm ngành nào được kỳ vọng dẫn dắt?

Nhóm phi tài chính và bảo hiểm được kỳ vọng tạo động lực tăng trưởng lợi nhuận

Mùa công bố kết quả kinh doanh quý III/2026 đã khép lại với những tín hiệu tích cực từ các doanh nghiệp niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HoSE). Theo số liệu thống kê, tổng doanh thu của các doanh nghiệp tăng 33% so với cùng kỳ năm trước, trong khi lợi nhuận sau thuế ghi nhận mức tăng 50,1%. Biên lợi nhuận sau thuế đạt 13,93%, phản ánh sự cải thiện về hiệu quả hoạt động trong bối cảnh chi phí vốn vẫn ở mức cao và kinh tế toàn cầu còn nhiều yếu tố bất định.

Dù tăng trưởng chung khả quan, kết quả kinh doanh giữa các nhóm ngành tiếp tục có sự phân hóa. Ngân hàng duy trì nền tảng lợi nhuận tương đối ổn định, trong khi bất động sản ghi nhận kết quả tích cực qua nhiều quý liên tiếp. Tuy nhiên, đóng góp lợi nhuận của nhóm bất động sản vẫn tập trung đáng kể tại một số doanh nghiệp lớn, đặc biệt là VHM.

Ở các nhóm ngành khác, thép và bán lẻ được hỗ trợ bởi hoạt động kinh doanh và diễn biến dòng tiền. Ngược lại, công nghệ, hóa chất và chứng khoán chịu áp lực điều chỉnh. Trong tháng 10/2026, nhóm công nghệ giảm 7,5%, còn hóa chất và chứng khoán cùng giảm 4,7%.

Riêng ngành chứng khoán, lợi nhuận sau thuế quý III/2026 đạt khoảng 8.600 tỷ đồng, giảm 42,9% so với cùng kỳ và giảm 30,4% so với quý trước. Mặc dù doanh thu hoạt động vẫn duy trì ở mức 35.100 tỷ đồng, biên lợi nhuận sau thuế của ngành thu hẹp xuống 24%, thấp nhất trong bảy quý gần đây.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự suy giảm của hoạt động tự doanh và môi giới khi thanh khoản thị trường ở mức thấp, trong khi diễn biến các chỉ số chưa thuận lợi. Tuy vậy, mảng cho vay và ngân hàng đầu tư vẫn ghi nhận tăng trưởng, qua đó góp phần bù đắp một phần mức giảm từ các hoạt động kinh doanh khác.

Bước sang quý cuối năm, Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) dự báo lợi nhuận sau thuế của các doanh nghiệp trên HoSE có thể tăng khoảng 24% so với cùng kỳ năm 2025. Theo VDSC, hai động lực đáng chú ý đến từ nhóm doanh nghiệp phi tài chính và bảo hiểm. Trong khi đó, ngành ngân hàng được kỳ vọng tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định ở mức cao.

Đối với bất động sản, triển vọng kết quả kinh doanh quý IV được đánh giá vẫn khả quan, nối tiếp chuỗi tăng trưởng trong bốn quý liên tiếp. Tuy nhiên, do mức nền lợi nhuận quý IV/2025 tương đối cao, tốc độ tăng trưởng của toàn ngành có thể chậm lại. Đáng chú ý, lợi nhuận nhóm này vẫn phụ thuộc đáng kể vào đóng góp từ VHM.

Trong nhóm phi tài chính, hàng tiêu dùng và bán lẻ được kỳ vọng tiếp tục đóng vai trò quan trọng đối với tăng trưởng lợi nhuận trong những tháng cuối năm. Động lực chủ yếu đến từ khả năng duy trì giá bán ở mức cao, trong khi nền so sánh cùng kỳ tương đối thấp.

Mặc dù biên lợi nhuận của ngành có thể đã đạt đỉnh trong quý II và quý III/2026, triển vọng tăng trưởng vẫn được hỗ trợ bởi yếu tố giá bán nhiều hơn so với sự gia tăng về sản lượng.

Đối với nhóm tiện ích công cộng, đặc biệt là các doanh nghiệp nhiệt điện, lợi nhuận được dự báo tiếp tục tăng trưởng ở mức cao. Những yếu tố hỗ trợ bao gồm sản lượng điện phát tăng, tỷ lệ sản lượng điện hợp đồng duy trì ở mức cao so với sản lượng thực phát, cùng với điều kiện giá bán thuận lợi trên thị trường phát điện cạnh tranh.

Trong khi đó, ngành dầu khí, chủ yếu ở nhóm thượng nguồn và trung nguồn, ghi nhận kết quả quý III/2026 thấp hơn kỳ vọng do phát sinh các khoản chi phí lớn. Tuy nhiên, những khoản chi phí này được đánh giá mang tính một lần, thay vì kéo dài qua nhiều kỳ.

Với khối lượng công việc lớn cùng mặt bằng cước phí duy trì ở mức cao, doanh thu và lợi nhuận của nhóm dầu khí được kỳ vọng có thêm động lực tăng trưởng trong quý IV/2026.

Triển vọng lợi nhuận tích cực, dòng tiền chứng khoán vẫn thận trọng

Trái ngược với kết quả kinh doanh khả quan của nhiều doanh nghiệp, thị trường chứng khoán Việt Nam trong ba tháng gần đây chưa ghi nhận sự cải thiện tương ứng về điểm số và dòng tiền.

Đáng chú ý, nhà đầu tư nước ngoài vẫn duy trì trạng thái bán ròng, dù thị trường chứng khoán Việt Nam đã chính thức gia nhập nhóm thị trường mới nổi thứ cấp của FTSE từ ngày 21/9/2026.

Trên thị trường quốc tế, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã nâng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản trong tháng 9 và giữ nguyên ở mức 3,75–4,00% tại cuộc họp ngày 28/10.

Ở trong nước, GDP quý III/2026 tăng 9,95%, đưa mức tăng trưởng chín tháng lên 9,01%. Tuy nhiên, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 10 tăng 5,09% so với cùng kỳ năm trước và tiếp tục cao hơn ngưỡng 4,5%. Diễn biến này cho thấy áp lực lạm phát vẫn hiện hữu, có thể tác động đến định hướng điều hành chính sách tiền tệ nếu xu hướng tăng giá không được kiểm soát.

Kết thúc phiên giao dịch ngày 30/10, VN-Index đóng cửa tại 1.741,62 điểm, HNX-Index đạt 252,74 điểm và UPCoM-Index đứng ở mức 123,73 điểm.

So với cuối tháng 7/2026, VN-Index gần như đi ngang khi chỉ tăng khoảng 0,3% từ mức 1.736 điểm. Trong cùng giai đoạn, HNX-Index giảm khoảng 6,8% so với mức 271 điểm, còn UPCoM-Index giảm khoảng 2,3% từ mốc 126,6 điểm.

Bên cạnh diễn biến điểm số, thanh khoản tiếp tục là yếu tố đáng chú ý. Giá trị khớp lệnh bình quân trên HoSE trong tháng 10 chỉ đạt khoảng 12.380 tỷ đồng mỗi phiên, mức thấp nhất kể từ đầu năm 2025.

Áp lực từ dòng vốn ngoại cũng chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Theo số liệu được đề cập trong báo cáo, nhà đầu tư nước ngoài bán ròng liên tiếp trong ba tháng, với giá trị tăng từ khoảng 1.603 tỷ đồng trong tháng 8 lên 4.829 tỷ đồng trong tháng 9 và hơn 24.000 tỷ đồng trong tháng 10.

Trong bối cảnh đó, lực đỡ chủ yếu của thị trường đến từ nhà đầu tư cá nhân trong nước và nguồn vốn thông qua hoạt động cho vay ký quỹ.

Tuy nhiên, quy mô dư nợ margin đã có dấu hiệu điều chỉnh sau giai đoạn tăng mạnh. Tính đến cuối quý III/2026, dư nợ cho vay ký quỹ toàn thị trường giảm còn khoảng 410.000 tỷ đồng, thấp hơn 7% so với mức đỉnh của quý II trước đó.

Đây là quý đầu tiên dư nợ margin ghi nhận mức giảm kể từ quý II/2025, diễn ra đồng thời với nhịp điều chỉnh của VN-Index.

Cùng với đó, tỷ lệ dư nợ ký quỹ trên vốn hóa cổ phiếu tự do giảm về khoảng 9,2%. Diễn biến này cho thấy mức độ sử dụng đòn bẩy đã hạ nhiệt, phản ánh tâm lý thận trọng hơn của nhà đầu tư trong giai đoạn thị trường biến động.

Theo VDSC, trường hợp dư nợ ký quỹ tăng trở lại nhưng thanh khoản giao dịch không cải thiện tương ứng sẽ là tín hiệu cần theo dõi. Khi đó, sự gia tăng nhu cầu vay vốn chưa đi cùng với dòng tiền thực tế trên thị trường, có thể làm gia tăng rủi ro đối với hoạt động giao dịch.

Nhìn tổng thể, thị trường chứng khoán đang trải qua giai đoạn tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp tích cực nhưng dòng tiền chưa thực sự tương xứng. Dù lợi nhuận sau thuế của nhóm doanh nghiệp thuộc VN-Index tăng khoảng 50%, chỉ số vẫn dao động quanh vùng 1.740 điểm trong ba tháng, phần nào phản ánh ảnh hưởng từ mặt bằng chi phí vốn toàn cầu ở mức cao.

Trong thời gian tới, các yếu tố có thể hỗ trợ thị trường bao gồm tăng trưởng kinh tế trong nước tích cực, triển vọng liên quan đến quá trình nâng hạng theo FTSE, chủ trương giảm lãi suất và mặt bằng định giá VN-Index được đánh giá tương đối hấp dẫn.

Ở chiều ngược lại, thanh khoản thấp trong khi dư nợ ký quỹ vẫn ở quy mô lớn, sự phân hóa về kết quả kinh doanh giữa các doanh nghiệp và những diễn biến địa chính trị quốc tế phức tạp tiếp tục là các yếu tố cần được theo dõi.