Doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm về nghĩa vụ thuế

Hội Tư vấn Thuế Việt Nam (VTCA) vừa tham dự Hội thảo “Thuế TNDN, TNCN trong bối cảnh chính sách mới” mới đây do Trung tâm Xúc tiến đầu tư và Hỗ trợ doanh nghiệp Hà Nội, Sở Tài chính Hà Nội tổ chức.

Tại hội thảo, bà Nguyễn Thị Cúc đã cập nhật các quy định mới về thuế TNDN và thuế TNCN. Đối với thuế TNDN, các nội dung được cập nhật liên quan đến Nghị định số 320/2025/NĐ-CP, Nghị định số 20/2026/NĐ-CP và các chính sách ưu đãi thuế nhằm khuyến khích phát triển kinh tế tư nhân, công nghệ số, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh.

Đối với thuế TNCN, cập nhật những thay đổi áp dụng từ năm 2026 theo Luật số 109/2025/QH15 và Nghị định số 253/2026/NĐ-CP.

Theo bà Nguyễn Thị Cúc, trong bối cảnh chính sách thuế thay đổi nhanh, doanh nghiệp cần thay đổi cách tiếp cận. Thuế không nên chỉ được xem là công việc của bộ phận kế toán vào thời điểm kê khai, nộp thuế mà cần trở thành một nội dung trong quản trị doanh nghiệp.

Theo quy định, doanh nghiệp có trách nhiệm tự xác định doanh thu, thuế GTGT được khấu trừ, hoàn thuế, chi phí được trừ khi tính thuế TNDN, số thuế TNDN phải nộp, thu nhập chịu thuế và số thuế TNCN phải nộp.

Doanh nghiệp thực hiện tạm nộp thuế TNDN và quyết toán theo năm; khấu trừ, nộp thuế TNCN theo tháng hoặc quý và thực hiện quyết toán năm theo ủy quyền của cá nhân. Doanh nghiệp, cá nhân phải tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của số liệu kê khai, quyết toán thuế.

Trong khi đó, cơ quan thuế thực hiện tuyên truyền, hỗ trợ để người nộp thuế hiểu và nắm vững chính sách, thủ tục kê khai, nộp và quyết toán thuế. Cơ quan thuế không có trách nhiệm thông báo nghĩa vụ thuế phải nộp hoặc quyết toán thuế hằng năm cho doanh nghiệp, cá nhân.

Cơ quan thuế đồng thời thực hiện thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm theo quy định pháp luật, trong đó có biện pháp tạm hoãn xuất cảnh. Trường hợp người nộp thuế có vi phạm nghiêm trọng, cơ quan thuế chuyển hồ sơ sang cơ quan công an để xử lý theo quy định.

Chủ động kiểm soát hóa đơn, chứng từ

Để giảm thiểu rủi ro thuế, bà Nguyễn Thị Cúc cho rằng doanh nghiệp cần chủ động rà soát hóa đơn, chứng từ ngay từ khâu mua hàng hóa, vật tư.

Đối với hàng hóa, dịch vụ mua vào, doanh nghiệp cần sử dụng đúng loại hóa đơn theo quy định, đồng thời kiểm tra tính hợp pháp của hóa đơn. Doanh nghiệp cũng cần kiểm soát các giao dịch với những đơn vị đã mất tích, bỏ trốn theo thông báo của cơ quan thuế.

Đặc biệt, cần lưu ý các trường hợp mua bán hàng hóa trôi nổi, hàng kém chất lượng, hàng nhập lậu nhưng sử dụng hóa đơn điện tử của đơn vị khác để hợp thức hóa chứng từ.

Một rủi ro khác là mua khống hàng hóa, dịch vụ từ các doanh nghiệp “ma” kinh doanh hóa đơn. Theo đó, bên mua chuyển tiền thanh toán cho doanh nghiệp “ma”, sau đó tiền được rút hoặc chuyển sang tài khoản cá nhân để các bên chia chác khoản chênh lệch.

Doanh nghiệp cũng cần rà soát thời hạn thanh toán để kịp thời kê khai điều chỉnh khấu trừ thuế GTGT và chi phí tính thuế TNDN theo quy định; đồng thời kiểm soát các trường hợp mua bán, xuất nhập khống hàng hóa hoặc kê khai chi phí khống.

Đối với các khoản chi tiền lương, tiền thưởng, bảo hiểm và các khoản liên quan đến người lao động, doanh nghiệp cần rà soát đầy đủ hồ sơ, chứng từ. Trong đó, cần kiểm tra hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể, quy chế thưởng, quyết định của Tổng giám đốc và bảng cam kết không khấu trừ thuế TNCN của người lao động theo đúng mẫu quy định.

Về thanh toán, doanh nghiệp cần kiểm tra các khoản thanh toán không dùng tiền mặt, đối trừ công nợ, thông tin người thanh toán trên chứng từ và các trường hợp ủy quyền cho người lao động thanh toán.

Trường hợp phát hiện khoản chi không đúng chế độ, không có hóa đơn, chứng từ hoặc không liên quan đến hoạt động kinh doanh thì phải loại trừ khỏi chi phí được trừ khi tính thuế. Do đó, doanh nghiệp cần nắm chắc nguyên tắc xác định khoản chi được trừ và loại trừ các khoản chi không được trừ để xác định đúng chi phí khi tính thuế TNDN.

Quản trị thuế gắn với phát triển bền vững

Theo bà Nguyễn Thị Cúc, lãnh đạo doanh nghiệp cần bố trí nhân lực có chất lượng và thường xuyên quan tâm đến công tác thuế; bảo đảm tuân thủ pháp luật, hạn chế rủi ro tài chính, tối ưu chi phí hợp pháp, có chiến lược tối ưu hóa thuế và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Quản lý tuân thủ nghĩa vụ thuế và lập kế hoạch thuế là một trong những nhiệm vụ quản lý quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.

Bà Cúc lưu ý, doanh nghiệp có thể triển khai các dự án đầu tư, mở rộng và nâng cao năng lực kinh doanh nhưng nếu không quan tâm, am hiểu chính sách và quản lý thuế thì có thể dẫn đến thua lỗ, tổn thất nguồn lực tài chính và ảnh hưởng đến thương hiệu.

Do đó, doanh nghiệp có thể cân nhắc sử dụng dịch vụ của các công ty tư vấn tài chính, kế toán để rà soát việc kê khai và nghĩa vụ thuế trước khi lập quyết toán, đồng thời thực hiện kiểm toán định kỳ nhằm hạn chế rủi ro.

Cũng tại Hội thảo, bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch VTCA và bà Nguyễn Thị Thu Hà, Phó tổng Thư ký VTCA đã trực tiếp chia sẻ, giải đáp những vướng mắc của người nộp thuế liên quan đến các quy định mới về thuế.