Căng thẳng Trung Đông gây sức ép lên tỷ giá VND/ USD

Trong khoảng 2 tuần qua, tỷ giá VND/USD có xu hướng tăng trở lại trong bối cảnh đồng USD mạnh lên và giá dầu thô tăng cao ảnh hưởng bởi căng thẳng tại Trung Đông. Giá USD dù chưa đạt đỉnh nhưng diễn biến này hoàn toàn trái ngược với đà trượt giảm trong 2 tháng đầu năm.

Trong phiên giao dịch 13/3, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) công bố tỷ giá trung tâm VND với đồng USD ở mức 25.065 đồng/USD, tăng 4 đồng và là phiên tăng thứ ba liên tiếp. So với cuối tháng 2, tỷ giá trung tâm đã tăng 21 đồng.

Tại các ngân hàng thương mại, giá USD được niêm yết phổ biến ở mức 26.078 đồng/USD mua vào và 26.318 đồng/USD bán ra. So với cuối tháng 2, giá USD tại các ngân hàng tăng gần 300 đồng ở chiều mua và hơn 100 đồng ở chiều bán. Giá bán USD tại các ngân hàng duy trì ở mức cao kịch trần. Biến động mạnh hơn diễn ra trên thị trường tự do khi giá USD bán ra tăng tới 700 đồng trong vòng 2 tuần, giao dịch quanh 27.150-27.200 đồng/USD (mua - bán) trong phiên 13/3.

Trên thế giới, đồng USD tăng lên mức cao nhất trong hơn 3 tháng. Chỉ số USD Index (DXY) đã lên mức 100 điểm trong phiên 13/3, cao hơn khoảng 3,6% so với đầu tháng 3. Việc giá dầu thô vượt mốc 100 USD/thùng trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị liên tiếp gia tăng đã góp phần đẩy đồng USD tăng giá, làm gia tăng biến động trên thị trường tiền tệ toàn cầu.

Đồng bạc xanh cũng được hỗ trợ khi thị trường điều chỉnh kỳ vọng về quy mô cắt giảm lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) trong năm nay, trong bối cảnh rủi ro lạm phát gia tăng. Nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng đồng USD có thể tiếp tục mạnh lên khi nhà đầu tư tìm kiếm tài sản trú ẩn an toàn, trừ khi Fed thay đổi lộ trình nới lỏng chính sách tiền tệ.

Ngoài yếu tố địa chính trị, lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ tăng và chênh lệch lãi suất giữa Mỹ với nhiều nền kinh tế lớn vẫn ở mức cao cũng góp phần củng cố sức mạnh của đồng USD. Trong bối cảnh bất ổn gia tăng và giá năng lượng leo thang, dòng vốn toàn cầu thường có xu hướng dịch chuyển sang các tài sản an toàn, qua đó tiếp tục hỗ trợ đồng bạc xanh trên thị trường ngoại hối.

Theo ông Nguyễn Minh Hạnh, Giám đốc Trung tâm Phân tích tại Công ty Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS), tỷ giá từ sau Tết ghi nhận áp lực ngắn hạn đã quay lại trong bối cảnh thị trường nhạy cảm hơn với biến động bên ngoài. Thêm vào đó, cú sốc địa chính trị tại Trung Đông, đặc biệt liên quan xung đột với Iran, là một sự kiện rủi ro khó định lượng trước và đã khiến USD phục hồi vai trò trú ẩn, qua đó kéo DXY tăng.

Phát biểu tại hội thảo mới đây, lãnh đạo NHNN thừa nhận căng thẳng tại Trung Đông leo thang khiến giá năng lượng tăng cao, tạo sức ép lên tỷ giá và thị trường tiền tệ trong nước. Biến động địa chính trị và sức mạnh của đồng USD đang tạo ra những đợt sóng mới trên thị trường tiền tệ, thử thách sức chống chịu của doanh nghiệp Việt.

TS. Nguyễn Đức Độ, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Tài chính, đánh giá sự kết hợp giữa giá năng lượng tăng và đồng USD mạnh lên đang tạo áp lực lạm phát nhập khẩu đối với nền kinh tế. Doanh nghiệp không chỉ phải mua nguyên liệu với giá cao hơn mà còn phải thanh toán bằng đồng tiền có giá trị lớn hơn, khiến chi phí sản xuất tăng từ nhiều phía. Ngoài việc làm xói mòn lợi nhuận, biến động tỷ giá còn đặt ra rủi ro đáng kể đối với những doanh nghiệp đang sử dụng đòn bẩy ngoại tệ lớn.

Tỷ giá thời gian tới ra sao?

Bức tranh tỷ giá tại Việt Nam năm 2026 được giới phân tích nhìn nhận lạc quan. Nhờ sự hỗ trợ từ dòng vốn FDI ổn định và thặng dư thương mại bền vững, áp lực từ địa chính trị Trung Đông được dự báo sẽ chỉ mang tính thời điểm, giúp đồng VND duy trì biên độ biến động trong tầm kiểm soát.

PGS, TS. Nguyễn Văn Phương, chuyên gia kinh tế Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho rằng tỷ giá trong thời gian tới sẽ chịu tác động đan xen của ba yếu tố lớn: Xung đột Trung Đông, kỳ vọng chính sách tiền tệ của Fed và triển vọng tăng trưởng - lạm phát toàn cầu. Đối với Việt Nam, áp lực tỷ giá trong ngắn hạn có thể tiếp tục xuất hiện nếu đồng USD trên thế giới duy trì xu hướng tăng. Nhưng với dự trữ ngoại hối ổn định và các công cụ điều hành linh hoạt của NHNN, thị trường tiền tệ trong nước được đánh giá vẫn nằm trong tầm kiểm soát.

Ông Trần Ngọc Báu, CEO WiGroup, cho rằng tỷ giá có thể đối mặt với áp lực lớn trong ngắn hạn. Tuy nhiên, việc chưa xuất hiện đồng thời các cú sốc lớn như dư thừa cung tiền, đứt gãy chuỗi cung ứng toàn diện hay lạm phát tại Mỹ vượt kiểm soát vẫn là những yếu tố hỗ trợ, giúp tỷ giá tránh rơi vào trạng thái quá tiêu cực.

Theo các chuyên gia thuộc Công ty Chứng khoán VNDirect, nếu xung đột không leo thang thành chiến tranh khu vực và được kiểm soát trong thời gian ngắn thì tác động đến chuỗi cung ứng năng lượng có thể được giới hạn. Bên cạnh đó, nguồn cung ngoại tệ từ giải ngân FDI ổn định và thặng dư thương mại hàng hóa tiếp tục là các yếu tố nâng đỡ tỷ giá trong nước.

Ông Suan Teck Kin, Giám đốc Khối Nghiên cứu thị trường và kinh tế toàn cầu của UOB Singapore, nhìn nhận rằng tỷ giá VND/USD tăng theo xu hướng chung của thị trường quốc tế. Áp lực lên đồng VND có nhưng sẽ không quá lớn. Về trung hạn, triển vọng của VND vẫn ổn định nhờ nền tảng vĩ mô tích cực với dự báo tăng trưởng GDP năm 2026 khoảng 7,5%, dòng vốn FDI duy trì khả quan và khả năng Việt Nam được nâng hạng lên thị trường mới nổi vào tháng 9 tới.

Trong dài hạn, các chuyên gia thuộc Công ty Chứng khoán MB (MBS) dự báo áp lực lên tỷ giá sẽ hạ nhiệt. Bởi yếu tố hỗ trợ cho tỷ giá chủ yếu nhờ xu hướng suy yếu của USD, được dự báo sẽ tiếp tục do chịu tác động của sự phân hóa chính sách tiền tệ giữa các nước. Chỉ số DXY sẽ giảm xuống ngưỡng 95 điểm từ giữa năm 2026, trong khi phần lớn các đồng tiền chủ chốt như yên Nhật, bảng Anh và EUR đều được kỳ vọng tăng giá. Đồng tiền của các nền kinh tế mới nổi, bao gồm cả Việt Nam, sẽ được hưởng lợi khi chênh lệch lãi giữa Mỹ và các nước này thu hẹp. Các chuyên gia của MBS dự báo tỷ giá sẽ ổn định hơn trong năm 2026 với mức tăng 2,5-3%.

Dự báo về đường đi của tỷ giá trong thời gian tới, ông Nguyễn Minh Hạnh cho hay tỷ giá có diễn biến căng thẳng giai đoạn vừa qua và có thể vẫn tiếp tục trong thời gian tới nhưng nhiều khả năng không biến động vượt quá 26.550 đồng/USD. Còn theo ông Đinh Đức Quang, Giám đốc Khối Kinh doanh Tiền tệ, Ngân hàng UOB Việt Nam, tỷ giá VND/USD sẽ có mức biến động khoảng 2-3% trong năm 2026, với mức giá 26.400 đồng/USD trong quý II; 26.200 đồng/USD trong quý III và 26.100 đồng/USD vào cuối năm 2026.