Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, các đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Tổ 5 thuộc Đoàn ĐBQH thành phố Quảng Ninh, tỉnh Cao Bằng và thành phố Đà Nẵng thảo luận ở tổ về dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất); dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân; dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi).

Quy định rõ phương pháp xác định doanh thu, chi phí và phần thu nhập được miễn thuế

Đại biểu Vương Quốc Thắng, Đoàn ĐBQH thành phố Đà Nẵng bày tỏ đồng tình với mục tiêu của chính sách là góp phần hỗ trợ hoạt động cung cấp suất ăn bảo đảm an toàn, chất lượng cho học sinh, người bệnh, qua đó góp phần giảm chi phí và nâng cao chất lượng phục vụ giáo dục, y tế.

Tuy nhiên, theo đại biểu, cần phải cân nhắc kĩ công cụ miễn thuế để bảo đảm chính sách thực sự hướng tới người học, người bệnh và chất lượng suất ăn thay vì lợi ích chủ yếu thuộc về doanh nghiệp cung cấp dịch vụ.

“Báo cáo thẩm tra đã chỉ ra một số vấn đề rất đáng lưu ý, đó là trong thực tế nhiều doanh nghiệp không chỉ cung cấp suất ăn cho trường học, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh mà còn đồng thời cung cấp hàng hóa, dịch vụ cho nhiều đối tượng khác. Do đó việc xác định chính xác phần doanh thu, chi phí và thu nhập thuộc diện được miễn phí cần phải tính toán kỹ”, đại biểu nêu vấn đề.

Theo đại biểu Vương Quốc Thắng, cần quy định ngay trong luật hoặc giao Chính phủ quy định rõ phương pháp xác định doanh thu, chi phí và phần thu nhập được miễn thuế, nhất là trường hợp doanh nghiệp có nhiều hoạt động kinh doanh, sử dụng chung nhân công, tài sản, nhà xưởng, phương tiện và chi phí quản lý. Đồng thời, cần quy định rõ điều kiện, hồ sơ chứng minh trách nhiệm kê khai của doanh nghiệp và cơ chế kiểm tra, xử lý khi xác định sai phần thu nhập được miễn thuế. Tránh tình trạng cùng một loại hình hoạt động nhưng mỗi doanh nghiệp hoặc mỗi cơ quan thuế lại có cách hiểu, cách phân bổ chi phí khác nhau.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu thêm phương án hỗ trợ trực tiếp cho người học, người bệnh hoặc kiểm soát giá, chất lượng suất ăn thay vì chỉ sử dụng công cụ miễn thuế cho chủ thể cung cấp dịch vụ.

Đề nghị cân nhắc không bổ sung quy định miễn thuế, ưu tiên hỗ trợ trực tiếp người học, người bệnh

Cũng quan tâm tới vấn đề này, đại biểu Trần Mạnh Huy, Đoàn ĐBQH thành phố Đà Nẵng phân tích, dự thảo Luật đưa ra hai chính sách song song: Tại Điều 1, miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với phần thu nhập từ cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; Tại Điều 3, miễn thuế thu nhập cá nhân của cá nhân cư trú đối với thu nhập từ hoạt động kinh doanh này. Khoản 5b Điều 15 còn mở rộng việc miễn thuế cho cả trường hợp doanh nghiệp tính thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu.

Đại biểu nhấn mạnh, mục tiêu nâng cao chất lượng bữa ăn cho học sinh và người bệnh là cần thiết, nhưng phải phân biệt người được miễn thuế với người cần được hỗ trợ. Thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân là thuế đánh vào thu nhập của người cung cấp dịch vụ. Miễn các khoản thuế đó chưa tự tạo ra nghĩa vụ giảm giá bữa ăn hoặc cải thiện chất lượng thực phẩm.

Một vướng mắc nữa là cách xác định thu nhập được miễn. Khi một doanh nghiệp hoặc cá nhân vừa cung cấp suất ăn cho trường học, bệnh viện, vừa cung cấp cho khách hàng khác, phần doanh thu nào thuộc diện miễn phải có chứng cứ rõ ràng.

Đại biểu đề nghị cân nhắc không bổ sung miễn thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân đối với nhà cung cấp suất ăn trong lần sửa này; có thể ưu tiên hỗ trợ trực tiếp người học, người bệnh hoặc thông qua hợp đồng đặt hàng gắn với giá và tiêu chuẩn bữa ăn.

“Nếu Quốc hội vẫn lựa chọn miễn thuế, phải chỉnh lý đồng thời Điều 1 và Điều 3: làm rõ phạm vi suất ăn được ưu đãi, cách tách doanh thu, điều kiện tuân thủ an toàn thực phẩm và cơ chế giám sát hiệu quả. Không nên chỉ giao toàn bộ những nội dung quyết định phạm vi ưu đãi cho văn bản hướng dẫn”, đại biểu Trần Mạnh Huy kiến nghị.

Chỉ miễn thuế cho đơn vị đáp ứng điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm

Đại biểu Nguyễn Hải Long, Đoàn ĐBQH thành phố Đà Nẵng tán thành chủ trương miễn thuế đối với thu nhập từ cung cấp suất ăn cho trường học, bệnh viện.

“Tờ trình của Chính phủ cũng nêu một nguyên nhân là các cơ sở cung cấp suất ăn phần lớn có quy mô nhỏ, vốn ít. Đây là lĩnh vực lợi nhuận thấp nhưng yêu cầu cao và trách nhiệm lớn. Tôi nhận thấy chính sách này nhằm khuyến khích những đơn vị làm ăn bài bản, mua nguyên liệu có nguồn gốc, có hóa đơn, chứng từ, tham gia và gắn bó lâu dài với việc nấu ăn cho trường học, bệnh viện”, đại biểu nhận định.

Tuy nhiên, đại biểu bày tỏ băn khoăn: “Thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân là thuế trực thu, nên miễn thuế chưa bảo đảm giá suất ăn giảm xuống, cũng chưa bảo đảm phần thuế được miễn sẽ được dùng vào an toàn thực phẩm".

Theo đại biểu Nguyễn Hải Long, để phần thuế được miễn chuyển thành bữa ăn an toàn thì chính sách phải gắn với kết quả, và Quốc hội cần có số liệu để đánh giá sau một thời gian thực hiện.

Đại biểu đề nghị: giữ chính sách miễn thuế tại khoản 5a Điều 15 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và khoản 5a Điều 5 Luật Thuế thu nhập cá nhân; bổ sung nguyên tắc chỉ miễn thuế cho đơn vị đáp ứng điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm theo quy định của pháp luật, không miễn thuế trong thời hạn 3 năm đối với cơ sở cung cấp suất ăn có vụ ngộ độc thực phẩm do lỗi của đơn vị hoặc đơn vị bị xử phạt về an toàn thực phẩm.

“Làm được như vậy thì đơn vị làm tốt được khuyến khích, đơn vị để xảy ra sai phạm tự mất ưu đãi, và Quốc hội có căn cứ thực tế để đánh giá chính sách”, đại biểu nhấn mạnh.

Hỗ trợ học sinh, sinh viên, giảm bớt gánh nặng cho bệnh nhân và người nhà bệnh nhân

Phát biểu tại phiên thảo luận tổ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, ĐBQH thành phố Quảng Ninh cho biết, thiết kế chính sách thuế cần đảm bảo đơn giản, hiệu quả, dễ thực hiện, dễ kiểm tra, dễ giám sát. Hiện nay, chúng ta đang thu thuế theo nguyên tắc tự kê khai, tự nộp và hậu kiểm. Tuy nhiên, với chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ thông tin, thế giới đã chuyển sang một bước cao hơn, đó là cơ quan thuế ấn định thuế.

“Để làm được như vậy, cơ quan thuế phải kết nối với cơ sở dữ liệu của người nộp thuế. Bất cứ một giao dịch phát sinh nào cơ quan thuế đều kiểm soát được. Như vậy, có thể tính thuế theo từng ngày, từng giờ, từng loại một. Đó là xu hướng phải tiến tới”, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nêu rõ.

Liên quan tới quy định miễn thuế cho hoạt động cung cấp suất ăn, Bộ trưởng Bộ Tài chính chia sẻ với băn khoăn của các đại biểu về trường hợp một cơ sở vừa cung cấp suất ăn cho bệnh viện, trường học, vừa bán thức ăn bình thường.

Theo Bộ trưởng, yêu cầu quan trọng nhất đối với suất ăn hiện nay là giá cả hợp lý, đủ dinh dưỡng và đặc biệt là đảm bảo an toàn.

“Thực hiện Nghị quyết số 71, 72, chúng ta muốn tạo điều kiện hỗ trợ học sinh, sinh viên, bệnh nhân và người nhà bệnh nhân giảm bớt gánh nặng. Đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước và đồng chí Thủ tướng đã giao Bộ Tài chính nghiên cứu phương án miễn thuế thu nhập doanh nghiệp thu được từ việc cung cấp suất ăn cho trường học, bệnh viện”, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết.

Để đảm bảo nguyên tắc đơn giản và hiệu quả khi tính thuế, phương án được lựa chọn là phân bổ thuế theo tỷ lệ doanh số trên cơ sở kê khai của đơn vị.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nêu ví dụ minh họa: Doanh nghiệp có tổng lợi nhuận trong một quý là 10 tỷ đồng. Trong đó, doanh thu từ cung cấp suất ăn cho trường học, bệnh viện chiếm 30%, doanh thu bán lẻ bên ngoài chiếm 70%. Như vậy, doanh nghiệp có 3 tỷ đồng lợi nhuận được miễn thuế, 7 tỷ đồng lợi nhuận còn lại vẫn tiến hành nộp thuế.

“Tất cả những việc này vừa đảm bảo hỗ trợ cho người yếu thế, vừa đảm bảo an sinh xã hội nói chung”, Bộ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh.