Từ hạ tầng đám mây đến cuộc đua AI

Matt Garman là một trong những người có ảnh hưởng lớn nhất đến cách Internet vận hành mà nhiều người không hề nhận ra. Những việc tưởng như rất đời thường như đặt cà phê Starbucks trực tuyến, xem phim Netflix hay lướt Pinterest đều phụ thuộc vào hạ tầng điện toán đám mây mà ông đang điều hành.

Với tư cách là CEO của bộ phận điện toán đám mây của Amazon, Garman đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định cách phân bổ nguồn lực tính toán – trách nhiệm có thể định hình tương lai của trí tuệ nhân tạo (AI) trong những năm tới.

Ít người hiểu rõ hoạt động của Amazon Web Services (AWS) như Garman. Trong cuộc trò chuyện với CNN tại trụ sở Amazon ở Seattle vào giữa tháng 3, ông kể lại rằng khi còn là thực tập sinh, ông đã viết tài liệu xác định chiến lược kinh doanh của AWS. Sau khi gia nhập Amazon toàn thời gian vào năm 2006, Garman trở thành quản lý sản phẩm đầu tiên của AWS, góp phần giúp các công ty chuyển dịch sang môi trường web trong giai đoạn sơ khai của Internet.

Hai thập kỷ sau khi ra mắt vào tháng 3/2006, AWS đã trở thành nền tảng gần như không thể thiếu đối với các doanh nghiệp phụ thuộc vào công cụ trực tuyến. Mỗi khi AWS gặp sự cố, nhiều hoạt động trong xã hội có thể bị đình trệ. Điều đó đồng nghĩa với nguồn doanh thu khổng lồ cho Amazon, với 128,7 tỷ USD doanh số trong năm ngoái.

Tuy nhiên, làn sóng AI đang làm đảo lộn toàn bộ ngành công nghệ. Amazon đã bắt đầu thực hiện những thay đổi lớn, từ việc tăng chi tiêu cho hạ tầng AI lên khoảng 200 tỷ USD trong năm nay đến việc cắt giảm hàng chục nghìn việc làm.

Theo Garman, những bước đi này là cần thiết. Việc tinh giản nhân sự giúp tăng tốc hoạt động hàng ngày, trong khi nhu cầu AI đang tích tụ đủ để giữ cho các công cụ đám mây của Amazon bận rộn trong 5–10 năm tới ngay cả khi công nghệ không tiếp tục tiến bộ.

Ông nhớ lại rằng khi AWS ra mắt, đội ngũ Amazon phải giải thích khái niệm điện toán đám mây là gì và tại sao nó lại quan trọng. Những cuộc trò chuyện đó ngày nay đang lặp lại với AI. Theo Garman, nhiều doanh nghiệp sẽ phải suy nghĩ lại cách họ làm việc khi trí tuệ nhân tạo trở thành nền tảng mới.

Chìa khóa của Amazon trong cuộc đua AI

AWS ban đầu được tạo ra để cung cấp hạ tầng CNTT ảo và máy chủ cho doanh nghiệp. Ý tưởng rất đơn giản: Amazon xử lý các hoạt động kỹ thuật phía sau để công ty khách hàng tập trung vào sản phẩm và người dùng. Tuy nhiên, đây là “canh bạc” rủi ro đối với một doanh nghiệp nổi tiếng trong lĩnh vực bán lẻ.

Tư duy chấp nhận bị hiểu lầm đã trở thành một phần văn hóa Amazon. Điều đó vẫn được duy trì đến ngày nay. Tại khu vực tiếp tân trong trụ sở Amazon, khách có thể thấy quầy cà phê phục vụ latte kỷ niệm 20 năm AWS. Bên trong, dấu ấn của AWS hiện diện khắp nơi, từ phòng họp riêng đến kệ trưng bày mũ bảo hiểm bóng bầu dục có chữ ký – minh chứng cho việc giải bóng bầu dục NFL là một trong những khách hàng lớn của AWS.

Thật khó tưởng tượng rằng tất cả bắt nguồn từ những cuộc trò chuyện về lưu trữ Internet trong một quán bar ở Seattle. Ngay cả cha mẹ của Garman cũng từng không hiểu ông làm gì. Khi ông mô tả công việc, cha ông hỏi liệu có giống “người đến văn phòng sửa máy in” hay không. Nhưng AWS nhanh chóng trở thành nền tảng không thể thiếu với các doanh nhân Internet và giờ đây tương lai của nó phụ thuộc vào việc đóng vai trò tương tự cho các công ty AI.

Giống như trước đây AWS cho phép doanh nghiệp tiếp cận lưu trữ và sức mạnh tính toán mà không cần đầu tư hạ tầng lớn, các công cụ AI mới của Amazon cũng giúp việc triển khai mô hình trở nên dễ dàng hơn. Là nhà cung cấp đám mây lớn nhất, Amazon có vị thế thuận lợi để hưởng lợi từ nhu cầu tính toán tăng mạnh do AI. Tuy nhiên, Microsoft và Google đang nỗ lực thu hẹp khoảng cách.

Theo công ty nghiên cứu Gartner, thị phần đám mây của Amazon giảm nhẹ từ 39% năm 2023 xuống 37,7% năm 2024. Một số startup AI cho rằng nền tảng đám mây của Google dễ sử dụng hơn khi bắt đầu, đồng thời chương trình tín dụng hào phóng hơn. Dù vậy, AWS cho biết đã cấp hơn 8 tỷ USD tín dụng cho 350.000 công ty mới thông qua chương trình AWS Activate và hơn 65% startup kỳ lân theo thống kê của Pitchbook đang xây dựng trên AWS.

Theo các chuyên gia, cục diện có thể thay đổi bất cứ lúc nào vì tốc độ đổi mới công nghệ quá nhanh. Cuộc cạnh tranh trong lĩnh vực đám mây và AI vẫn còn rất mở.

Canh bạc hàng trăm tỷ USD

Hệ thống trung tâm dữ liệu khổng lồ và hàng triệu kilomet cáp quang của Amazon là nền tảng cho Internet. Nhưng tương lai của công ty phụ thuộc vào những quyết định được đưa ra trong các tòa nhà như tháp Amazon Reinvent ở trung tâm Seattle. Tại đây, Garman thảo luận về câu hỏi lớn của Phố Wall: khoản chi tiêu vốn 200 tỷ USD liên quan đến hạ tầng AI trong năm nay. Con số này cao hơn hơn 50 tỷ USD so với dự đoán của giới phân tích và vượt xa 131,8 tỷ USD Amazon chi cho tài sản và thiết bị năm 2025.

Chi tiêu AI lớn đến mức Gartner gọi các công ty như Amazon là “quốc gia kỹ thuật số”, vì họ kiểm soát đủ đất đai, điện năng, nước và nhân tài để cạnh tranh với các quốc gia. Theo Garman, phần lớn tiền sẽ được dùng để xây dựng trung tâm dữ liệu và máy chủ.

Khoản đầu tư khổng lồ này khiến nhiều người lo ngại về bong bóng AI. Các tập đoàn công nghệ cho rằng nhu cầu AI đang bùng nổ và họ phải chạy đua để có đủ năng lực tính toán. Nhưng giới hoài nghi muốn biết khi nào các khoản đầu tư đó tạo ra lợi nhuận.

Không chỉ chi tiêu lớn, Amazon còn gây chú ý khi cắt giảm khoảng 30.000 việc làm trong hai đợt sa thải vào tháng 10/2025 và tháng 1/2026 nhằm tăng tốc thích ứng với AI. Công ty từng nói AI không phải nguyên nhân chính của các đợt cắt giảm, dù CEO Andy Jassy cho rằng AI sẽ khiến cần ít nhân sự hơn. Theo Garman, AI đang đóng vai trò ngày càng lớn trong các hoạt động như lập kế hoạch chuỗi cung ứng, quản lý trung tâm dữ liệu và phát triển phần mềm.

Các công cụ lập trình AI cho phép kỹ sư tạo “đội ngũ AI” cá nhân đang thay đổi ngành phần mềm. Những dự án từng mất hai đến ba năm giờ có thể hoàn thành trong vài tháng với nhóm nhỏ. Theo Garman, các nhóm AWS hiện “xây dựng với tốc độ chưa từng thấy trong nhiều năm”.

Những động thái của Amazon phản ánh hai mối lo lớn về AI: tác động tới việc làm và nguy cơ bong bóng đầu tư. Một số chuyên gia cho rằng vai trò của AI trong phát triển phần mềm đôi khi bị thổi phồng và giới phân tích vẫn đặt câu hỏi về thời điểm các khoản đầu tư hàng tỷ USD tạo ra sản phẩm mới.

Dù vậy, Garman tin tưởng canh bạc này sẽ thành công. Trong một cuộc họp với khoảng 150 lãnh đạo công nghệ, 90% cho biết họ đang thấy lợi nhuận tích cực từ AI hoặc kỳ vọng sẽ đạt được trong vòng sáu tháng tới. Ông thừa nhận dấu hiệu bong bóng có thể tồn tại, nhưng bản thân chưa thấy rõ.