Tại Hội thảo "Động lực cho tăng trưởng kinh tế hai con số và triển vọng nông nghiệp 2026", các chuyên gia kinh tế nhấn mạnh sự cần thiết phải chuyển từ tăng trưởng nhanh sang phát triển toàn diện, trong đó nông nghiệp đóng vai trò trụ cột nhưng đang thiếu hụt nguồn vốn đầu tư.

Theo TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV và Thành viên Hội đồng Tư vấn Tài chính – Tiền tệ Quốc gia, cho biết lâu nay Việt Nam quá chú trọng các chỉ tiêu GDP, việc làm hay thu nhập, dẫn đến đánh giá chưa đầy đủ về chất lượng tăng trưởng. Tăng trưởng chỉ phản ánh kết quả ngắn hạn, còn phát triển bao quát cả kinh tế, xã hội và chất lượng sống. Để trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045, Việt Nam cần chuyển sang mô hình phát triển toàn diện, không chỉ chạy theo tốc độ mà phải nâng cao hiệu quả và bền vững.

Theo ông, nền kinh tế Việt Nam hiện vẫn dựa nhiều vào vốn và lao động, trong khi đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp còn hạn chế. Để đạt mức tăng trưởng cao, đặc biệt là hai con số, cần đồng thời nâng cao năng suất thông qua khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, hoàn thiện thể chế và phân bổ hiệu quả nguồn lực. TS. Lực cũng nhấn mạnh vai trò các ngành kinh tế dẫn dắt, kiểm soát vĩ mô chặt chẽ và ổn định lạm phát, tỷ giá, lãi suất để bảo đảm tăng trưởng bền vững.

Nông nghiệp trụ đỡ nhưng thiếu vốn

Trong cơ cấu tăng trưởng, nông nghiệp vẫn giữ vai trò quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh các ngành khác bị tác động bởi dịch bệnh hay suy giảm kinh tế toàn cầu. TS. Trần Công Thắng, Viện Chiến lược Chính sách Nông nghiệp và Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết nông nghiệp Việt Nam duy trì tăng trưởng ổn định, trở thành “trụ đỡ” nền kinh tế. Thủy sản và trái cây xuất khẩu đang nổi lên như động lực tăng trưởng mới, trong khi trồng trọt và chăn nuôi truyền thống giảm tỷ trọng.

Ông nhấn mạnh, đóng góp vào tăng trưởng ngày càng phụ thuộc vào vốn, năng suất và ứng dụng khoa học công nghệ, thay vì lao động truyền thống. Việc chuyển đổi cơ cấu sản xuất theo hướng hiệu quả, phát triển vùng nguyên liệu, chế biến sâu và giống mới là then chốt để nâng cao giá trị gia tăng. Thị trường, tiêu chuẩn xuất khẩu xanh và truy xuất nguồn gốc trở thành yếu tố quyết định khả năng mở rộng sản xuất.

Ông Thắng dự báo nông nghiệp có thể tăng trưởng 3,5 - 4% nếu duy trì ổn định, nhưng để bứt phá cần phát triển mô hình sản xuất xanh, bền vững, tận dụng tối đa tài nguyên đất, nước, kinh tế biển, năng lượng tái tạo và nâng cao chất lượng nhân lực nông thôn. Ông khẳng định: nền tảng tăng trưởng bền vững là thị trường làm trung tâm, doanh nghiệp làm động lực, khoa học công nghệ làm nền tảng.

Nút thắt vốn: Nông nghiệp chỉ 11% dư nợ tín dụng

Vấn đề nổi bật được các chuyên gia nhấn mạnh là đầu tư vào nông nghiệp hiện chỉ chiếm khoảng 11% tổng dư nợ tín dụng, thấp hơn nhiều so với bất động sản (25%).

TS. Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, cho biết nguyên nhân chính là người dân và doanh nghiệp nông nghiệp thiếu tài sản đảm bảo, dẫn đến hạn chế tiếp cận vốn, dù các ngân hàng đã triển khai chiến lược tài chính toàn diện.

Ngân hàng Nhà nước đang cải thiện nghiệp vụ thanh toán để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), đồng thời khuyến khích vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào sản xuất nông sản xuất khẩu. Ông Hùng nhấn mạnh cần chính sách ưu đãi cụ thể, đầu tư mạnh vào nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và đào tạo nhân lực chất lượng cao để phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Ông cũng khuyến nghị thay vì tập trung vào bất động sản ngắn hạn, Việt Nam nên ưu tiên khai thác bền vững tài nguyên đất, khoáng sản, kinh tế biển và nông nghiệp công nghệ cao, tạo bệ đỡ vững chắc cho tăng trưởng kinh tế và xuất khẩu.

Các chuyên gia thống nhất rằng, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, Việt Nam cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp: cải cách thể chế, nâng cao năng suất lao động, ứng dụng khoa học công nghệ, phát triển thị trường, đảm bảo bền vững môi trường, khai thác tiềm năng nông nghiệp, kinh tế biển và năng lượng tái tạo.

Trong đó, nông nghiệp không chỉ đảm bảo an ninh lương thực mà còn là động lực gia tăng xuất khẩu, nâng cao giá trị gia tăng và thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng thành công lâu dài không chỉ nằm ở tốc độ tăng trưởng mà còn ở chất lượng và sự bền vững, hiệu quả sử dụng nguồn lực và phát triển bền vững môi trường là những tiêu chí quan trọng.

Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để chuyển đổi mô hình tăng trưởng, tận dụng tiềm năng nông nghiệp, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao, hướng tới mục tiêu phát triển toàn diện vào năm 2045.