Diễn đàn An ninh năng lượng quốc gia năm 2026: Lần đầu công bố Báo cáo An ninh năng lượng Việt Nam

Việt Nam nằm trong nhóm 13 quốc gia giữ ổn định an ninh năng lượng

Tại Diễn đàn an ninh năng lượng quốc gia năm 2026, Báo cáo An ninh năng lượng Việt Nam 2026 lần đầu được công bố.

Báo cáo ghi nhận năm 2026 là năm hệ thống năng lượng chịu cú sốc lớn nhất trong nhiều thập kỷ. Eo biển Hormuz bị phong toả khoảng sáu tháng, giá dầu Brent có thời điểm lên 118,35 USD/thùng; nắng nóng lịch sử cùng hiện tượng El Niño đẩy phụ tải điện lên mức kỷ lục, sản lượng thuỷ điện cả năm dự kiến thấp hơn năm 2025 khoảng 18,5 tỷ kWh.

Trên 177 nước được Báo cáo khảo sát, tính đến ngày 9/11/2026, có 102 nước (57,6%) gặp khó về năng lượng; 13 nước giữ được trạng thái ổn định, trong đó có Việt Nam.

Một trong những kết quả nổi bật của nước ta là bảo đảm cung ứng đủ điện trong năm có nhiều khó khăn chưa từng có tiền lệ. Điện sản xuất và nhập khẩu năm 2026 ước đạt 356,2 tỷ kWh, tăng 10,3% so với năm 2025 và cao hơn kịch bản cơ sở khoảng 6,2 tỷ kWh.

Công suất cực đại toàn hệ thống đạt 57.537MW vào ngày 24/6/2026, trong đó miền Bắc đạt 30.248MW. Dù phụ tải tăng cao, cả nước không phải cắt điện luân phiên. Điện thương phẩm 10 tháng tăng 9,84%, lần đầu ở mức xấp xỉ tốc độ tăng GDP. Chín tháng năm 2026, toàn ngành khởi công 136 công trình lưới điện, đóng điện 131 công trình. Kết quả ấy đến từ một chuỗi việc làm có tính toán: Kế hoạch 3 kịch bản được phê duyệt từ cuối năm 2025, lưới và nguồn đóng điện đúng mùa, tích nước, sửa chữa tổ máy hoàn tất trước mùa hè.

Đối với lĩnh vực xăng dầu, Việt Nam tiếp tục giữ nguồn cung xăng dầu khi tuyến vận tải chiến lược bị phong toả. Tổ công tác về an ninh năng lượng được thành lập ngày 4/3/2026, ngay sau khi gián đoạn bắt đầu.

Hai cơ sở lọc dầu sản xuất khoảng 12,1 triệu tấn xăng dầu trong 9 tháng, Dung Quất chạy khoảng 123%, Nghi Sơn khoảng 112% công suất thiết kế quy đổi. Khai thác dầu, condensate của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam đạt 115% kế hoạch chín tháng, khí về bờ đạt 120%. Nguồn dầu thô được đa dạng hoá từ một lên hơn mười loại; Việt Nam chưa để xảy ra thiếu hụt, chưa phải sử dụng xăng dầu dự trữ quốc gia.

Theo Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Việt Sơn, hệ thống điện đã vượt qua 3 đợt nắng nóng cực đoan mà không phải cắt điện luân phiên dù nhu cầu điện tăng cao và nguồn thủy điện chịu tác động của thời tiết.

Tuy nhiên, Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Việt Sơn cũng nêu ra những hạn chế trong bảo đảm an ninh năng lượng. Năm 2025, tỷ trọng nhập khẩu ròng năng lượng trên tổng cung năng lượng sơ cấp đạt 43,9%. Việt Nam chưa đạt mục tiêu dự trữ xăng dầu khoảng 90 ngày nhập ròng theo Nghị quyết 70-NQ/TW, đồng thời chưa hình thành hệ thống dự trữ quốc gia riêng cho dầu thô.

Bên cạnh đó, phụ tải điện miền Bắc tăng cao, nhiều dự án nguồn và lưới điện còn vướng mắc về cơ chế, mặt bằng và vốn.

Báo cáo cũng ghi nhận xăng E10 được bán trên toàn quốc từ tháng 6/2026, góp phần giảm ước tính khoảng 2,5 triệu tấn CO2 mỗi năm.

Nhà nước đã dành hơn 64.000 tỷ đồng thực hiện các chính sách giảm thuế, phí xăng dầu và tạm ứng Quỹ bình ổn giá. Tại thời điểm ngày 26/10, giá xăng bán lẻ tại Việt Nam bằng khoảng 63% mức bình quân thế giới, thấp nhất trong nhóm 16 nền kinh tế được so sánh.

Báo cáo cho biết bảo đảm an ninh năng lượng năm 2027 khó khăn, năm 2028 còn khó khăn hơn khi nhu cầu điện tiếp tục tăng khoảng 10% trên nền cao, nguồn điện nền mới chưa kịp vào vận hành, El Niño có thể kéo dài tới khoảng tháng 6/2027. Công suất cực đại miền Bắc năm 2027 dự báo 32.693 - 34.865 MW.

Phải cung ứng đủ điện trong mọi trường hợp

Kết luận Hội nghị về phương thức vận hành hệ thống điện quốc gia ngày 07/11/2026, Bộ trưởng Bộ công thương Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh trong mọi trường hợp phải cung ứng đủ năng lượng, đặc biệt là điện, cho phát triển kinh tế và đời sống nhân dân.

Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn nhấn mạnh, "năng lượng phải đi trước một bước, tự chủ năng lượng là nền tảng của tự chủ kinh tế” và chuyển mạnh tư duy bảo đảm an ninh năng lượng từ “bảo đảm đủ cung” sang “an toàn, ổn định, tự chủ, bền vững".

Các công trình nguồn, lưới bắt buộc vào vận hành năm 2027 phải thực hiện bằng được; ma trận công việc phải đi liền với ma trận trách nhiệm, ma trận rủi ro; việc thiết kế giải pháp là để phòng rủi ro tăng trưởng, không phải để tính phương án lùi.

Báo cáo đề xuất 6 nhóm giải pháp trung, dài hạn: Giảm phụ thuộc nhập khẩu; phát triển hạ tầng năng lượng; ứng phó an ninh phi truyền thống; hoàn thiện thể chế; phát triển khoa học công nghệ, nguồn nhân lực; tăng cường hợp tác quốc tế. Phần kiến nghị tâp trung vào thể chế năng lượng sơ cấp, cơ chế đặc thù cho dự án cấp bách, nguồn lực dự trữ, cơ cấu nguồn điện, chính sách tài khóa.

Cùng với Báo cáo, Diễn đàn triển khai Chuyên trang An ninh năng lượng. Chuyên trang An ninh năng lượng được thiết kế có 20 chuyên mục, 63 chuyên mục con, như: Điều hành và chính sách, An ninh năng lượng, Điện, Xăng dầu, Năng lượng mới, Tiết kiệm năng lượng, Dữ liệu năng lượng, Thế giới. Chuyên trang được xây dựng nhằm cụ thể hoá yêu cầu của Nghị quyết số 70-NQ/TW về đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về an ninh năng lượng.