Quan hệ kinh tế giữa Singapore và Việt Nam đang bước vào một giai đoạn mới, điển hình như việc quan hệ song phương giữa hai nước đã được nâng lên thành Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện vào tháng 3/2025, trên cơ sở Quan hệ Đối tác Chiến lược được thiết lập vào năm 2013 và Đối tác Kinh tế số - Kinh tế xanh năm 2023. Cụ thể, hai nước đã xác định thương mại, đầu tư, công nghệ, đổi mới, số hóa, phát triển bền vững và kết nối là các lĩnh vực ưu tiên cho hợp tác sâu rộng hơn.

Singapore liên tục là một trong những nhà đầu tư lớn nhất vào Việt Nam. Số liệu mới nhất trong 8 tháng đầu năm 2026, Singapore dẫn đầu trong số 73 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam, rót vào 7,62 tỷ USD (chiếm 35,1% tổng vốn đăng ký cấp mới). Lũy kế tổng vốn đạt khoảng 97 tỷ USD với hơn 4.500 dự án.

Trao đổi với VietnamFinance, ông Seck Yee Chung - Phó Chủ tịch Phòng Thương mại Singapore tại Việt Nam (SingCham) cho rằng, trong bối cảnh thuận lợi này, thách thức tiếp theo đối với hai quốc gia là tận dụng được mối quan hệ chính phủ vững chắc và mạng lưới doanh nghiệp tích cực để tiến hành hội nhập thương mại sâu sắc hơn. Các công ty Việt Nam không chỉ nên hướng tới cung cấp cho doanh nghiệp Singapore mà còn trở thành đối tác đáng tin cậy, đóng góp công nghệ, đổi mới, khả năng chống chịu và giá trị lâu dài.

Từ nhà cung ứng cấp thấp đến đối tác chiến lược

- Theo SingCham, đâu là những tiêu chí quan trọng nhất để một doanh nghiệp Việt Nam từ nhà cung ứng cấp thấp trở thành đối tác chiến lược của doanh nghiệp Singapore?

Ông Seck Yee Chung: Trong giai đoạn trước, các nhà cung cấp Việt Nam đã tích hợp thành công vào mạng lưới sản xuất quốc tế bằng cách cung cấp chi phí cạnh tranh, lực lượng lao động và năng lực sản xuất mạnh mẽ.

Tuy nhiên, chuỗi cung ứng toàn cầu đang phát triển nhanh chóng. Các công ty Singapore ngày nay đang chịu áp lực ngày càng tăng từ khách hàng, nhà đầu tư và cơ quan quản lý để tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng, cải thiện hiệu suất ESG, thúc đẩy số hóa và đảm bảo tiếp cận công nghệ tiên tiến.

Do đó, việc lựa chọn nhà cung cấp ngày càng phụ thuộc không chỉ vào chỉ giá cả mà còn dựa trên độ tin cậy, khả năng quản trị, tính bền vững và năng lực đổi mới. Một đối tác chiến lược được kỳ vọng sẽ đóng góp vào khả năng cạnh tranh lâu dài của khách hàng. Đối tác như vậy sẽ hiểu rõ mục tiêu thương mại, chủ động nhận diện rủi ro, tham gia các sáng kiến cải tiến sản phẩm và quy trình, đồng thời thể hiện khả năng mở rộng cùng khách hàng.

Từ góc nhìn của doanh nghiệp Singapore, có năm yếu tố đặc biệt quan trọng bao gồm:

Thứ nhất, chất lượng nhất quán và khả năng vận hành vẫn là nền tảng. Nhà cung cấp phải thể hiện hệ thống kiểm soát chất lượng vững chắc, hiệu suất giao hàng đáng tin cậy và khả năng duy trì tiêu chuẩn cao trong bối cảnh yêu cầu về sản lượng ngày càng tăng.

Thứ hai, tính minh bạch và khả năng quản trị đã trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng. Các tập đoàn Singapore ngày càng tìm kiếm các nhà cung cấp duy trì kiểm soát nội bộ vững chắc, có cấu trúc sở hữu rõ ràng, hệ thống tuân thủ và thực hành quản lý chuyên nghiệp.

Thứ ba, việc áp dụng công nghệ là điều thiết yếu. Mục tiêu các doanh nghiệp cần nhắm đến không nhất thiết phải là tự động hóa, mà là khả năng nâng cao năng suất, truy xuất nguồn gốc, an ninh mạng, đảm bảo chất lượng và khả năng theo dõi chuỗi cung ứng.

Thứ tư, các nhà cung cấp phải có khả năng phát triển vượt ra ngoài lãnh thổ Việt Nam. Đối với nhiều công ty Singapore, Việt Nam là một phần của chiến lược ASEAN hoặc chiến lược toàn cầu rộng lớn hơn. Do đó, các nhà cung cấp phải có khả năng hỗ trợ mở rộng khu vực và tuân thủ nhiều tiêu chuẩn quốc tế.

Cuối cùng, các nhà cung cấp phải đóng góp vào hoạt động đổi mới. Các công ty có thể đề xuất cải tiến quy trình, đưa ra sáng kiến bền vững, giải pháp số hoặc đổi mới tiết kiệm chi phí có khả năng phát triển thành đối tác chiến lược lâu dài cao hơn đáng kể.

- Ông nhìn nhận doanh nghiệp Việt Nam có thể tận dụng mạng lưới FTA với Singapore như thế nào để tham gia chuỗi cung ứng phục vụ các thị trường?

Ông Seck Yee Chung: Các doanh nghiệp Việt Nam nên xem Singapore không chỉ là một thị trường điểm đến mà còn là một nền tảng kết nối. Vai trò của Singapore như một trung tâm khu vực về tài chính, logistics, thương mại, công nghệ và dịch vụ chuyên nghiệp cho phép các doanh nghiệp hoạt động tại Việt Nam kết nối hiệu quả hơn với thị trường quốc tế. Kết hợp với mạng lưới rộng lớn các hiệp định thương mại khu vực mà cả hai nước đều là thành viên, điều này tạo ra cơ hội lớn cho các doanh nghiệp Việt Nam muốn mở rộng hoạt động ra quốc tế.

Tuy nhiên, những công ty thành công nhất sẽ là những công ty tích hợp trực tiếp kế hoạch có bao gồm các hiệp định thương mại tự do (FTA) vào chiến lược chuỗi cung ứng của mình. Thay vì xem FTA như một vấn đề về hải quan, doanh nghiệp nên đánh giá cách thức tổ chức nguồn cung ứng, sản xuất, logistics và phân phối khu vực để tối đa hóa cơ hội tiếp cận thị trường. Điều này đòi hỏi sự hiểu biết cụ thể về quy tắc xuất xứ, yêu cầu tuân thủ và hệ thống tài liệu.

Singapore cũng có thể cung cấp cho các doanh nghiệp Việt Nam khả năng tiếp cận tài chính thương mại, giải pháp bảo hiểm, mạng lưới phân phối và chuyên môn thương mại khu vực. Ngày càng nhiều các mô hình kinh doanh thành công liên quan đến sản xuất hoặc phát triển sản phẩm tại Việt Nam kết hợp với quản lý khu vực, tài chính và các chức năng phối hợp thị trường tại Singapore.

- Theo ông, khoảng cách lớn nhất hiện nay giữa năng lực doanh nghiệp Việt Nam và yêu cầu của các tập đoàn Singapore nằm ở đâu?

Ông Seck Yee Chung: Khi bàn về những thách thức mà doanh nghiệp Việt Nam đang đối mặt, sự chú ý thường tập trung vào công nghệ hoặc vốn. Thực tế, khoảng cách lớn nhất thường là năng lực quản lý.

Nhiều công ty Việt Nam hiện nay đã sở hữu thiết bị hiện đại và có khả năng sản xuất các sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Thách thức khó khăn hơn là xây dựng các hệ thống quản lý đáp ứng các tiêu chuẩn đó một cách nhất quán.

Các tập đoàn Singapore muốn đảm bảo rằng chất lượng, khả năng tuân thủ và phát triển bền vững được tích hợp xuyên suốt trong mô hình tổ chức thay vì phụ thuộc vào một nhóm nhỏ các cá nhân chủ chốt. Thách thức này đặc biệt rõ ràng trong lĩnh vực ESG.

Kỳ vọng về phát triển bền vững hiện nay vượt xa khỏi phạm vi các tuân thủ về môi trường. Các đối tác quốc tế ngày càng tập trung đánh giá các tiêu chuẩn lao động, cấu trúc quản trị, an ninh dữ liệu, truy xuất nguồn gốc chuỗi cung ứng, các biện pháp chống tham nhũng và nguồn cung ứng có trách nhiệm.

Do đó, các nhà cung cấp ngày càng được kỳ vọng duy trì hệ thống dữ liệu đáng tin cậy, giám sát nội bộ, quản lý nhà thầu phụ một cách phù hợp và thực hiện các biện pháp khắc phục khi cần thiết.

Giá trị gia tăng nằm ở công nghệ, số hóa và xanh hóa

- Theo ông, những khâu nào trong chuỗi giá trị của doanh nghiệp Singapore đang có dư địa lớn để doanh nghiệp Việt Nam tham gia và tạo ra giá trị gia tăng cao hơn?

Ông Seck Yee Chung: Cơ hội lớn nhất cho các doanh nghiệp Việt Nam nằm ở các phân khúc của chuỗi giá trị, nơi năng lực công nghiệp của đất nước có thể kết hợp với thế mạnh của Singapore về công nghệ, tài chính, đổi mới và kết nối quốc tế.

Sản xuất công nghệ cao là một trong những lĩnh vực như vậy. Cơ hội có thể được tìm thấy trong lĩnh vực điện tử, bán dẫn, kỹ thuật chính xác, tự động hóa, dịch vụ kiểm tra và các linh kiện công nghiệp chuyên dụng. Chiến lược phát triển công nghiệp của Việt Nam và các ưu tiên đầu tư của Singapore ngày càng được xoay quanh các lĩnh vực này.

Nền kinh tế số cũng mang lại tiềm năng lớn không kém. Các lĩnh vực như phát triển phần mềm, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dịch vụ đám mây, an ninh mạng, hạ tầng số và công nghệ công nghiệp dự kiến sẽ đóng vai trò ngày càng tăng trong hợp tác song phương giữa hai nước.

Các ngành công nghiệp xanh cũng mang lại nhiều cơ hội đáng kể. Năng lượng tái tạo, lưu trữ năng lượng, quản lý carbon, xây dựng xanh, khu công nghiệp bền vững và các giải pháp tiết kiệm tài nguyên là những lĩnh vực mà cả hai nước đều có thế mạnh bổ trợ cho nhau. Các công ty Việt Nam nên tìm kiếm các vai trò liên quan đến kỹ thuật, vận hành, bảo trì, giám sát số và dịch vụ vòng đời, thay vì chỉ giới hạn trong xây dựng hoặc cung cấp thiết bị với biên lợi nhuận thấp.

Có lẽ quan trọng nhất, giá trị ngày càng cao đến từ các hoạt động đòi hỏi kiến thức chuyên sâu như nghiên cứu và phát triển (R&D), kỹ thuật, thiết kế sản phẩm, tối ưu hóa logistics, dịch vụ số và hỗ trợ khách hàng. Việc càng nhiều công ty Việt Nam tham gia vào các hoạt động này sẽ càng làm tăng giá trị của họ trong chuỗi cung ứng.

- SingCham có thể làm gì để chuyển kết nối doanh nghiệp Việt Nam - Singapore từ hoạt động giao lưu sang những hợp đồng cung ứng, liên doanh và hợp tác dài hạn thực chất?

Ông Seck Yee Chung: Đối với SingCham, giai đoạn tiếp theo của quan hệ song phương Việt Nam - Singapore nên tập trung vào việc tạo ra hiệu quả kinh tế có thể đo lường được. Mạng lưới kinh doanh vẫn rất quan trọng, nhưng thành công cuối cùng nên được đánh giá qua các hợp đồng được ký kết, nhà cung cấp được đánh giá, các khoản đầu tư được thực hiện và các liên doanh được thành lập.

SingCham có thể hỗ trợ bằng cách tạo điều kiện cho các chương trình phát triển nhà cung cấp có cấu trúc, kết nối các công ty Singapore với các doanh nghiệp Việt Nam có khả năng đáp ứng các yêu cầu quốc tế. Những sáng kiến này giúp các nhà cung cấp hiểu rõ các kỳ vọng cụ thể liên quan đến chất lượng, công nghệ, ESG và quản trị.

Việc kết nối các doanh nghiệp có chung mục tiêu cũng có thể mang lại kết quả mạnh mẽ hơn so với các sự kiện kết nối truyền thống. Bằng cách xác định nhu cầu mua sắm cụ thể và kết hợp chúng với các nhà cung cấp đủ điều kiện, các cuộc thảo luận thương mại sẽ trở nên tập trung và hiệu quả hơn.

Trân trọng cảm ơn ông!