Thương mại toàn cầu đang đối mặt với biến động về địa chính trị, an ninh chuỗi cung ứng và các hình thức gian lận thương mại xuyên biên giới. Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực hải quan ngày càng quan trọng, trở thành cơ chế hợp tác chuyên ngành đặc thù, tập trung xây dựng các chuẩn mực quốc tế, chia sẻ thông tin, phối hợp kiểm soát, quản lý rủi ro và tạo thuận lợi thương mại.
Cục trưởng Hải quan Nguyễn Văn Thọ đã ký hai quyết định mang tính bản lề, định hướng cho hoạt động hợp tác và hội nhập quốc tế của Cục Hải quan, gồm: Quyết định số 1959/QĐCHQ ngày 8/12/2025 về việc ban hành Kế hoạch triển khai Nghị quyết số 59-NQ/TW của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới; Quyết định số 2094/QĐ-CHQ ngày 26/12/2025 về việc ban hành Kế hoạch hợp tác và hội nhập quốc tế của Hải quan Việt Nam giai đoạn 2026-2030.
Sáu tháng qua, lãnh đạo Cục Hải quan đã tham dự Hội nghị Tổng cục trưởng Hải quan khu vực châu Á Thái Bình Dương của Tổ chức Hải quan Thế giới (WCO) vào tháng 5/2026; Hội nghị Tổng cục trưởng Hải quan ASEAN vào tháng 6/2026 và Phiên họp Hội đồng WCO vào tháng 6/2026. Tại các sự kiện, Hải quan Việt Nam đã có các nội dung phát biểu, báo cáo, thể hiện cam kết đóng góp tích cực, chủ động vào định hướng hợp tác, chiến lược hoạt động, các sáng kiến, chương trình nghị sự chung của các diễn đàn đa phương.
Hiện tại, Việt Nam đã thực thi 100% cam kết trong Hiệp định Tạo thuận lợi Thương mại (TFA). Hệ thống quy định mới đã tăng cường số hóa quy trình thủ tục, tối ưu hóa quản lý rủi ro và đẩy mạnh xử lý dữ liệu trước khi hàng đến, qua đó giảm đáng kể tỷ lệ kiểm tra thực tế hàng hóa, nâng cao hiệu quả quản lý hải quan. Cơ chế xác định trước mã số, xuất xứ và trị giá hải quan được triển khai đồng bộ, giúp tiết kiệm chi phí, rút ngắn thời gian thông quan cho doanh nghiệp.
Về Hiệp định Trị giá hải quan, quy định của Thông tư số 121 bảo đảm tính nhất quán trong việc áp dụng phương pháp trị giá giao dịch dựa trên thực tế. Việc ứng dụng chuyển đổi số và khai thác Hệ thống cơ sở dữ liệu giá tập trung đã giảm thiểu tham vấn thủ công trực tiếp, thay thế bằng quy trình tham vấn gián tiếp trên môi trường số. Sự kết hợp đồng bộ giữa quy định mới và công nghệ số, hướng tới mô hình hải quan thông minh, giúp tối ưu hóa hiệu quả thực thi cam kết WTO, tăng cường tạo thuận lợi thương mại và bảo đảm an ninh chuỗi cung ứng toàn cầu.
Trong năm 2026, Việt Nam sẽ tiến hành Phiên rà soát chính sách thương mại lần thứ 3 trong khuôn khổ WTO. Hải quan Việt Nam đang tích cực phối hợp các bộ, ngành rà soát, cung cấp thông tin chính xác, thực hiện nghĩa vụ thành viên trong WTO, đồng thời, khẳng định những nỗ lực và thành tựu trong thực hiện các cam kết trong WTO nói riêng và cải cách, hiện đại hóa hải quan nói chung.
Trong xu hướng số hóa chung toàn cầu, Hải quan ASEAN đã hoàn thành nghiên cứu, đưa ra các khuyến nghị toàn diện về cả khía cạnh pháp lý lẫn kỹ thuật nhằm xây dựng Cơ chế một cửa ASEAN (ASW) thế hệ mới, đóng góp quan trọng vào việc định hình hệ thống trao đổi thông tin thông minh và bảo mật hơn giữa các quốc gia thành viên. Bên cạnh đó, Hải quan Việt Nam còn thể hiện tinh thần trách nhiệm cao trong công tác bảo vệ an ninh khu vực khi tích cực tham gia Chiến dịch kiểm soát chung “Lá chắn Thái Bình Dương III” hợp tác cùng Hàn Quốc, tập trung quyết liệt vào việc đấu tranh, ngăn chặn tội phạm ma túy và tiền chất xuyên quốc gia.
Đồng chí Nguyễn Văn Thọ cho biết: Tham gia Cuộc họp lần thứ nhất năm 2026 của Tiểu ban Hải quan APEC và các hội nghị liên quan, Hải quan Việt Nam tiếp tục cập nhật các xu hướng hiện đại hóa hải quan trên thế giới, kiểm soát hải quan và bảo đảm an ninh chuỗi cung ứng, nhất là thông qua trao đổi thông tin, phối hợp nghiệp vụ và đấu tranh với các hành vi vi phạm xuyên biên giới. Kinh nghiệm triển khai Chiến dịch Con Rồng Mê Kông đã cung cấp thêm cơ sở thực tiễn trong tăng cường phối hợp đa phương giữa các cơ quan hải quan nhằm phòng, chống ma túy, buôn bán động thực vật hoang dã và hàng hóa bất hợp pháp.
Hải quan Việt Nam cũng đồng hành với các nền kinh tế thành viên trong thúc đẩy những sáng kiến hợp tác chung về tăng cường kiểm soát trên cơ sở quản lý rủi ro và trao đổi dữ liệu cảng biển; nâng cao mức độ sẵn sàng dữ liệu phục vụ ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý rủi ro đối với thương mại điện tử xuyên biên giới và tăng cường năng lực xây dựng chuỗi cung ứng an toàn, có trách nhiệm và có khả năng chống chịu. Thời gian tới, Hải quan Việt Nam tăng cường phối hợp Ban Thư ký APEC và các nền kinh tế thành viên, cập nhật kinh nghiệm tổ chức, nghiên cứu các nội dung ưu tiên và chuẩn bị các hoạt động chuyên môn phục vụ việc đảm nhiệm vai trò chủ trì Tiểu ban Hải quan trong Năm APEC 2027.



