Quang cảnh eo biển Hormuz. Ảnh: THX/TTXVN phát

Phát biểu bên lề Diễn đàn An ninh Aspen tại Colorado (Mỹ) ngày 15/7, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) Fatih Birol cảnh báo kinh tế toàn cầu sẽ đối mặt với thách thức nếu cuộc xung đột khiến eo biển Hormuz bị tê liệt không được giải quyết trong vài tuần tới.

Ông Birol cho biết, "các thị trường đang lo ngại" và đang phải đối phó với "sự bất ổn lớn" do các cuộc tấn công leo thang từ cả Mỹ và Iran, đe dọa làm gián đoạn vận chuyển dầu mỏ, phân bón, khí đốt tự nhiên và các hàng hóa khác qua tuyến đường thủy huyết mạch này.

Theo ông Birol, nếu eo biển Hormuz tiếp tục bị đóng cửa, kinh tế toàn cầu, bao gồm các nền kinh tế trong khu vực, các nước đang phát triển và châu Á, có thể lại gặp khó khăn. Sự gián đoạn nguồn cung năng lượng và nguyên liệu từ Vùng Vịnh đã tác động đến các nền kinh tế như Hàn Quốc và Nhật Bản.

Các nước như Bangladesh, Pakistan và Ấn Độ còn dễ bị tổn thương hơn nhiều trước tình trạng gián đoạn này. Eo biển Hormuz cần được "mở hoàn toàn, mở vô điều kiện", không phải tính theo tháng mà là theo tuần.

Lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz đã giảm đáng kể trong tuần qua sau khi nhiều tàu bị tấn công và Mỹ tái áp đặt phong tỏa đối với tàu thuyền Iran. Lượng dầu thô Saudi Arabia xuất khẩu từ Vùng Vịnh cũng sụt giảm mạnh sau các vụ tấn công vào tàu chở dầu siêu trọng. Tổ chức Hàng hải Quốc tế khẳng định tuyến đường thủy này vẫn còn quá nguy hiểm cho tàu thương mại.

Trong tuyên bố ngày 14/7, Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc Volker Türk cảnh báo việc Iran tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz sẽ ảnh hưởng sâu rộng đến việc bảo đảm các quyền con người do đây là tuyến hàng hải chiến lược, nơi khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu được vận chuyển trước khi xung đột bùng phát hồi tháng 2. Bất kỳ sự gián đoạn nào đối với hoạt động vận chuyển lương thực, thuốc men và các mặt hàng thiết yếu khác đều có thể dẫn đến những hậu quả kinh tế - xã hội và nhân đạo nghiêm trọng. 

Trước đó, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cũng nêu rõ nếu tình trạng gián đoạn tại eo biển Hormuz kéo dài, tăng trưởng kinh tế toàn cầu sẽ suy yếu, thị trường tài chính biến động mạnh hơn và nhiều quốc gia đang phát triển sẽ phải gánh thêm chi phí nhập khẩu nhiên liệu, lương thực và phân bón.