Thị trường nội địa còn nhiều dư địa phát triển
Chiều 6/8, tại hội thảo trực tuyến "Định vị thị trường nội địa - Động lực tăng trưởng của ngành gỗ Việt trong tương lai", các chuyên gia, hiệp hội và doanh nghiệp nhận định, thị trường nội địa cần được phát triển như một trụ cột của ngành gỗ, thay vì chỉ được coi là giải pháp ứng phó khi xuất khẩu gặp khó khăn.
Nhiều năm qua, ngành gỗ Việt Nam luôn nằm trong nhóm ngành xuất khẩu chủ lực. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ đạt khoảng 17,3 tỷ USD; sản phẩm đã có mặt tại hơn 160 quốc gia và vùng lãnh thổ, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của nhiều thị trường lớn như Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu (EU) và Nhật Bản.
Theo Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (Viforest) Ngô Sỹ Hoài, với mức chi tiêu bình quân khoảng 50 USD/người/năm, quy mô thị trường gỗ và nội thất trong nước hiện đạt khoảng 5 tỷ USD. Một số nghiên cứu cho thấy quy mô thực tế có thể lên tới gần 7 tỷ USD và hoàn toàn có khả năng vượt 7,3 tỷ USD vào năm 2030 nếu duy trì tốc độ tăng trưởng từ 7%/năm-9%/năm.
Dư địa tăng trưởng còn đến từ nhu cầu mua sắm công xanh, chương trình phát triển nhà ở xã hội và thị trường năng lượng sinh khối - những lĩnh vực được dự báo sẽ mở rộng mạnh trong thời gian tới.
Hoàn thiện "hạ tầng thị trường", nâng sức cạnh tranh doanh nghiệp
Tuy nhiên, theo Viforest, điểm nghẽn của thị trường nội địa hiện không nằm ở quy mô mà ở việc thiếu "hạ tầng thị trường". Hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật chưa hoàn thiện; dữ liệu về doanh nghiệp, sản phẩm và quy mô thị trường còn phân tán; việc truy xuất nguồn gốc, chứng nhận chất lượng và công bố thông tin phát thải chưa đồng bộ. Điều này khiến người tiêu dùng khó nhận diện sản phẩm hợp pháp, chất lượng, đồng thời hạn chế động lực đầu tư của doanh nghiệp.
Các chuyên gia kiến nghị sớm hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, cơ sở dữ liệu, cơ chế chứng nhận và truy xuất nguồn gốc nhằm tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch, chuyên nghiệp. Cùng với đó, mua sắm công xanh cần phát huy vai trò dẫn dắt thông qua ưu tiên sử dụng sản phẩm gỗ hợp pháp, phát thải thấp trong các công trình công, phù hợp quy định của pháp luật và các cam kết quốc tế của Việt Nam.
Ở góc độ doanh nghiệp, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Gỗ An Cường Lê Đức Nghĩa cho rằng phát triển thị trường nội địa đòi hỏi chiến lược riêng, với sự đầu tư dài hạn cho thương hiệu, hệ thống phân phối, dịch vụ và chuyển đổi số. Đồng thời, cần sớm xây dựng bộ tiêu chuẩn chất lượng, hệ thống ghi nhãn sản phẩm và tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp với vùng nguyên liệu.
Trong khi đó, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Woodsland Vũ Hải Bằng cho rằng giá trị của thị trường nội địa không chỉ nằm ở sản xuất mà còn ở các khâu thiết kế, phân phối, lắp đặt và dịch vụ sau bán hàng. Nếu doanh nghiệp trong nước không khai thác hiệu quả những phân khúc này, các doanh nghiệp nước ngoài sẽ có cơ hội tham gia và chiếm lĩnh các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao.
Theo ông Vũ Hải Bằng, cùng với việc hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế kiểm soát thị trường, cần bảo đảm môi trường cạnh tranh bình đẳng, minh bạch trong thực thi chính sách thuế để khuyến khích doanh nghiệp đầu tư lâu dài.
Các chuyên gia nhận định, phát triển thị trường nội địa không chỉ hướng tới mục tiêu nâng quy mô tiêu thụ lên khoảng 7-8 tỷ USD vào năm 2030 mà quan trọng hơn là xây dựng hệ sinh thái tiêu dùng gỗ hợp pháp, minh bạch và có giá trị gia tăng cao. Đây sẽ là nền tảng giúp ngành gỗ nâng cao khả năng thích ứng trước biến động của thương mại toàn cầu và tạo động lực tăng trưởng bền vững trong những năm tới.
