Khó khăn chỉ mang tính ngắn hạn

Những diễn biến căng thẳng tại Trung Đông thời gian gần đây đang tạo ra những tác động rõ rệt đối với thương mại quốc tế. Khi các xung đột gia tăng, nhiều tuyến vận tải biển quan trọng đi qua khu vực này bị ảnh hưởng, khiến hoạt động vận chuyển hàng hóa toàn cầu đối mặt nguy cơ gián đoạn. Điều này kéo theo chi phí logistics gia tăng, thời gian vận chuyển kéo dài và làm gia tăng rủi ro đối với chuỗi cung ứng quốc tế.

Đối với Việt Nam – một nền kinh tế có độ mở lớn và phụ thuộc nhiều vào hoạt động xuất nhập khẩu những biến động địa chính trị nói trên đang bắt đầu tạo ra sức ép đáng kể đối với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường toàn cầu nhiều bất định, không ít doanh nghiệp cho rằng thách thức cũng đồng thời mở ra cơ hội mới, nếu doanh nghiệp chủ động điều chỉnh chiến lược và tìm kiếm hướng đi phù hợp.

Theo ông Phan Hữu Trọng Nhân - Giám đốc Công ty TNHH Thương mại, dịch vụ xuất nhập khẩu Việt Argo, những khó khăn phát sinh trong giai đoạn xung đột thường chỉ mang tính ngắn hạn. Trong nhiều trường hợp, chính các biến động của thị trường lại trở thành động lực để doanh nghiệp tìm kiếm cơ hội mới và mở rộng không gian phát triển.

Ông Nhân cho rằng doanh nghiệp Việt Nam không nên phụ thuộc quá nhiều vào một thị trường duy nhất, mà cần chủ động đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Ngoài các thị trường truyền thống, doanh nghiệp có thể mở rộng sang những khu vực có tiềm năng như Mỹ, Nhật Bản, Úc, New Zealand hoặc Nga để giảm thiểu rủi ro khi thị trường biến động.

“Trong kinh doanh, khi một cánh cửa tạm thời khép lại thì sẽ có cánh cửa khác mở ra. Điều quan trọng là doanh nghiệp phải dám bước ra khỏi vùng an toàn, chủ động tìm kiếm cơ hội mới thay vì chỉ chờ đợi thị trường phục hồi”, ông Nhân chia sẻ.

Ông Nhân cho biết, trong quá trình sản xuất than, doanh nghiệp của ông đã phát hiện thêm một sản phẩm có giá trị là giấm gỗ – loại dung dịch được chưng cất từ khói phát sinh trong quá trình sản xuất than. Trước đây, phần khói này thường được xem là nguồn gây ô nhiễm môi trường, nhưng sau khi được nghiên cứu và xử lý, nó đã trở thành một sản phẩm sinh học có thể ứng dụng trong nông nghiệp và xử lý môi trường, mở ra thêm một hướng kinh doanh mới cho doanh nghiệp.

Ông Trần Bình Minh, đại diện Công ty Dawnsky, cho rằng sau những biến động lớn của thị trường quốc tế, Việt Nam đang nổi lên như một điểm cung ứng ổn định. Lợi thế của Việt Nam nằm ở việc nền kinh tế vẫn duy trì được tốc độ tăng trưởng, nguồn cung hàng hóa dồi dào và doanh nghiệp có khả năng đáp ứng đơn hàng linh hoạt.

Theo ông Minh, sau khi các xung đột địa chính trị xảy ra, nhu cầu nhập khẩu nông sản từ nhiều thị trường nước ngoài đã gia tăng rõ rệt. Lượng đơn hàng chuẩn bị cho xuất khẩu của doanh nghiệp tăng khoảng 10 lần so với trước khi xung đột bùng phát, đặc biệt từ các thị trường Trung Đông và châu Âu.

“Hiện chúng tôi đã xuất khẩu nông sản tới khoảng 16 quốc gia. Trong đó, nhiều mặt hàng của Việt Nam, đặc biệt là cà phê, đang được đánh giá có sức cạnh tranh rất tốt trên thị trường quốc tế”, ông Minh cho biết.

Việt Nam không chỉ có lợi thế sản xuất mà còn vị trí thuận lợi

Ông Nguyễn Tiến Đạt - Đại diện Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Victory3307, cho biết doanh nghiệp của ông từng tận dụng các biến động quốc tế để tìm kiếm cơ hội kinh doanh mới.

Ông Đạt kể lại rằng vào năm 2023, khi trận động đất lớn xảy ra tại Thổ Nhĩ Kỳ và khu vực Trung Đông, ông nhận thấy nhu cầu tái thiết tại các quốc gia này sẽ tăng mạnh trong thời gian tới. Sau khi theo dõi sát diễn biến thị trường, doanh nghiệp đã quyết định xuất khẩu gỗ dán sang Thổ Nhĩ Kỳ và nhanh chóng nhận được những đơn hàng đầu tiên. Từ bước đi ban đầu đó, công ty tiếp tục mở rộng sang thị trường Ấn Độ.

“Từ tháng 9/2024 đến tháng 2/2025, chúng tôi đã xuất khẩu hơn 200 container gỗ dán sang Ấn Độ. Tính chung trong khoảng 4 năm hoạt động, doanh nghiệp đã xuất khẩu hơn 500 container các sản phẩm như gỗ dán và ván bóc”, ông Đạt cho biết.

Theo ông Đạt, lợi thế của Việt Nam không chỉ nằm ở năng lực sản xuất mà còn ở vị trí địa lý thuận lợi trên các tuyến hàng hải quốc tế. Đây cũng là lý do khiến Việt Nam ngày càng trở thành điểm đến của nhiều nhà cung ứng và thương nhân nước ngoài, góp phần thúc đẩy hoạt động thương mại.

Các chuyên gia nhận định rằng sau chu kỳ xung đột tại Trung Đông, nhu cầu nhập khẩu hàng hóa – đặc biệt là các mặt hàng tiêu dùng và vật liệu phục vụ quá trình tái thiết – có thể tăng mạnh từ giữa năm 2026. Đây có thể trở thành cơ hội đáng kể cho các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam nếu biết chuẩn bị sớm.

Để tận dụng tốt cơ hội này, doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động theo dõi sát diễn biến thị trường, tăng cường kết nối với các đối tác quốc tế, đồng thời chuẩn bị nguồn cung ổn định. Bên cạnh đó, việc xây dựng các kịch bản ứng phó với rủi ro logistics và biến động thị trường cũng là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro trong giai đoạn bất định.