Thị trường chứng khoán Việt Nam vừa trải qua một tuần giao dịch kém tích cực, trong bối cảnh kỳ vọng nâng hạng theo phân loại của FTSE Russell đang trở thành tâm điểm chú ý của giới đầu tư trong nước.

Theo đó, sau 3 tuần liên tiếp phục hồi, VN-Index trong tuần giao dịch 7-11/9 đã chấm dứt chuỗi tăng khi áp lực bán dâng cao tại các vùng kháng cự quan trọng. VN-Index chịu sức ép bán mạnh ngay phiên đầu tuần, sau đó phục hồi trong ba phiên tiếp theo với thanh khoản suy giảm, trước khi tiếp tục bị bán mạnh trong phiên cuối tuần. Kết tuần, chỉ số giảm 3,12%, xuống 1.795,21 điểm, đánh mất mốc tâm lý 1.800 điểm.

Diễn biến tương tự cũng xuất hiện tại nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn. VN30 giảm 2,43%, đóng cửa tại 1.936,69 điểm, dưới vùng kháng cự quanh 1.960 điểm, tương ứng đường trung bình động 200 phiên.

Thanh khoản trong tuần gia tăng, đặc biệt trong phiên cuối tuần. Đây là tín hiệu đáng chú ý bởi sự gia tăng thanh khoản đi cùng áp lực bán mạnh, thay vì một nhịp bứt phá của dòng tiền mua.

Đi cùng với biến động của VN-Index, dòng tiền trong và ngoài nước cũng kém tích cực. Số liệu mới nhất từ VSD cho thấy lượng tài khoản nhà đầu tư trong nước đã tăng thêm gần 230.000 tài khoản trong tháng 8/2026, nhích nhẹ so với tháng liền trước nhưng vẫn ở mức thấp so với mặt bằng chung 1 năm trở lại đây.

Chiều ngược lại, trong 8 tháng đầu năm, thị trường bổ sung 2.445 tài khoản của nhà đầu tư nước ngoài, gấp đôi cùng kỳ năm trước và vượt số lượng tăng thêm của cả năm 2025. Riêng nhóm tổ chức nước ngoài tăng thêm 137 đơn vị, gấp 2,3 lần cùng kỳ. Dù vậy, khối ngoại vẫn bán ròng khoảng 1.400 tỷ đồng tính riêng tháng 8/2026. Trong khi đó, tính từ đầu tháng 9 đến nay, khối ngoại đã bán ròng gần 2.200 tỷ đồng.

Sự thận trọng của dòng tiền

Thực tế, không chỉ chứng khoán Việt Nam, thị trường tài chính toàn cầu đều có nhiều biến động trong thời gian vừa qua. Theo Reuters, trong tuần kết thúc ngày 9/9/2026, các quỹ cổ phiếu toàn cầu bị rút ròng 15,52 tỷ USD. Riêng quỹ cổ phiếu Mỹ ghi nhận dòng tiền rút ròng 32,27 tỷ USD. Đồng thời, các quỹ thị trường tiền tệ thu hút 10,72 tỷ USD. Đây là dấu hiệu cho thấy nhà đầu tư đang thận trọng và chuyển một phần vốn sang các tài sản có tính thanh khoản cao hơn.

Nguyên nhân của những biến động này đến từ sự đan xen của nhiều yếu tố kinh tế và địa chính trị. Căng thẳng Mỹ - Iran tại khu vực Trung Đông làm gia tăng lo ngại về nguồn cung năng lượng, đẩy giá dầu và lạm phát trở thành những rủi ro đáng chú ý đối với nền kinh tế toàn cầu. Bên cạnh đó, xu hướng thắt chặt chính sách tiền tệ tại các nền kinh tế lớn cũng làm gia tăng lo ngại về chi phí vốn, định giá tài sản và dòng tiền đầu tư trên toàn cầu.

Trong bối cảnh bất định gia tăng, nhà đầu tư có xu hướng giảm tỷ trọng các tài sản rủi ro và chuyển một phần vốn sang các công cụ có tính thanh khoản cao, qua đó góp phần làm gia tăng áp lực bán trên thị trường chứng khoán.

Trong bối cảnh dòng vốn toàn cầu đang có xu hướng thận trọng và phân bổ lại giữa các nhóm tài sản, câu chuyện nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lại trở thành điểm đáng chú ý.

Như Nhadautu.vn từng đưa tin, Chứng khoán VPS kỳ vọng việc được nâng hạng trong kỳ Review tháng 9/2026 của FTSE Russell sẽ giúp chứng khoán Việt Nam "hút" 2,6 tỷ USD từ các quỹ thụ động. Con số này chỉ bằng khoảng 0,75% vốn hóa thị trường chứng khoán Việt Nam, đặc biệt khi dòng tiền tập trung vào một số cổ phiếu đủ điều kiện vào các bộ chỉ số. Không những thế, theo VPS, dòng vốn này sẽ được giải ngân vào TTCK Việt Nam theo 4 đợt.

Trong khi đó, quyết định giải ngân của quỹ chủ động còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác. Khi các nền kinh tế lớn vẫn đứng trước nhiều bất định về lạm phát, lãi suất và căng thẳng địa chính trị, dòng tiền quốc tế (như đã phân tích) có xu hướng ưu tiên thanh khoản và kiểm soát rủi ro thay vì gia tăng mạnh tỷ trọng tại các thị trường mới nổi. Vì vậy, ngay cả khi câu chuyện nâng hạng đang tạo ra kỳ vọng về dòng vốn ngoại, việc thu hút một cách bền vững các quỹ FII chủ động vẫn là bài toán khó, ít nhất trong bối cảnh thị trường tài chính toàn cầu hiện nay.

Chưa kể, việc TTCK Việt Nam chuyển khỏi nhóm thị trường cận biên có thể khiến một số quỹ chuyên đầu tư theo chỉ số cận biên phải điều chỉnh tỷ trọng cổ phiếu Việt Nam. Trong khi đó, dòng vốn từ các quỹ thị trường mới nổi có thể cần thêm thời gian để triển khai theo quy định và lịch tái cơ cấu.

Vì vậy, nâng hạng có thể tạo ra sự dịch chuyển dòng vốn giữa các nhóm quỹ, thay vì ngay lập tức tạo ra một lượng tiền mới đủ lớn để đẩy thị trường tăng giá.

Đối với các yếu tố trong nước, mặc dù TTCK Việt Nam vẫn được nhìn nhận hưởng lợi từ nhiều yếu tố như tăng trưởng kinh tế, thúc đẩy đầu tư công, tiêu dùng, triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết... song mặt bằng lãi suất tiền gửi neo cao cũng khiến nhà đầu tư cân nhắc việc giải ngân vào các tài sản rủi ro. 

Ở các khảo sát mới nhất, với 1 tỷ đồng tiền nhàn rỗi, người dân có thể hưởng lãi suất tiết kiệm trực tuyến mức cao nhất tại các kỳ hạn 6 tháng, 12 tháng và 18 tháng lần lượt là 7,6%/năm, 7,8%/năm và 7,5%/năm.

Tiền gửi ngân hàng mang lại mức lợi suất tương đối ổn định, trong khi cổ phiếu phải đối diện với rủi ro biến động giá và khả năng điều chỉnh định giá. Trong bối cảnh áp lực từ căng thẳng bên ngoài, dòng tiền sẽ có xu hướng ưu tiên sự an toàn. 

SGI Capital nhìn nhận dòng tiền mới vào TTCK Việt Nam đang tụt giảm nhanh dưới sự cạnh tranh của kênh tiền gửi - đã phổ biến mức 8.x-9.x% cho kỳ hạn 6-12 tháng. Nguồn vốn huy động của các CTCK để cho vay margin cũng đang dần trở nên đắt đỏ hơn khi phải cạnh tranh với các kênh khác có lợi tức tốt hơn như tín dụng dài hạn và trái phiếu doanh nghiệp. Lạm phát, lãi suất tăng và neo cao thời gian tới không chỉ ở Việt Nam mà trên phạm vi toàn cầu sẽ là thử thách lớn với dòng tiền nội, đặc biệt là những tài khoản nhà đầu tư nắm giữ nhóm cổ phiếu nhạy lãi suất với tỷ lệ margin cao.

Động lực cho thị trường chứng khoán

Quan điểm từ Chứng khoán SHS, các động lực chính của chứng khoán Việt Nam sẽ gồm: Thị trường nâng hạng, khối ngoại giải ngân mua ròng theo lộ trình; kế hoạch thoái vốn Nhà nước; triển vọng kết quả kinh doanh quý III/2026.

Dù vậy, thị trường tiếp tục phân hóa trên nền thanh khoản vẫn chưa cải thiện. SHS cho rằng để thanh khoản thị trường gia tăng trở lại, bên cạnh các yếu tố trên cần thêm nhiều yếu tố tổng hòa bao gồm lạm phát hạ nhiệt, lãi suất giảm; nền kinh tế duy trì tăng trưởng tốt; cán cân xuất nhập khẩu xuất siêu trở lại…

Hiện tại ngoài nhóm bất động sản, ngân hàng, năng lượng vẫn đang duy trì xu hướng tăng trưởng, các nhóm ngành còn lại xu hướng giá ngắn trung hạn vẫn trong quá trình điều chỉnh, tích lũy kéo dài, không có nhiều cơ hội đầu tư vượt trội. Tuy nhiên vẫn có nhiều doanh nghiệp chất lượng, tăng trưởng tốt có mức P/E, P/B thấp so với lịch sử, mức hợp lý để xem xét đầu tư. Nhà đầu tư có thể đánh giá, xem xét các cơ hội đầu tư, dựa trên triển vọng tăng trưởng của doanh nghiệp và nền kinh tế. Cũng như thị trường kỳ vọng sẽ đón nhận các dòng vốn đầu tư mới.

Ở góc nhìn của mình, SGI Capital cho rằng cộng hưởng với áp lực tăng lãi suất và lạm phát toàn cầu, rủi ro thuế quan từ Mỹ và nhu cầu thanh khoản thường căng thẳng hơn về cuối năm, các tháng tới sẽ là thử thách quan trọng với TTCK Việt Nam. 

Bối cảnh hiện nay đang hội tụ điều kiện cần với nhiều yếu tố rủi ro cộng hưởng cả trong nội tại (dư nợ cao ở cả kênh bất động sản và chứng khoán trong xu hướng lãi suất tăng) và môi trường quốc tế, có thể kích hoạt xu hướng giảm và vòng xoáy hạ đòn bẩy trên diện rộng, mở ra cơ hội đầu tư những doanh nghiệp tốt nhất với định giá rẻ nhất trong nhiều năm. Điều kiện đủ là phải đủ kiên nhẫn và luôn chuẩn bị sẵn sàng sức mua.

"Đầu tư chứng khoán không thể kỳ vọng lợi nhuận luôn duy trì cao, mà sẽ có những giai đoạn tương quan rủi ro cao lợi nhuận thấp và những giai đoạn rất thuận lợi dễ dàng. Chúng tôi luôn nhấn mạnh xu hướng lãi suất tăng sẽ kéo dài và trở thành lực cản lớn với TTCK và các kênh tài sản. Trong giai đoạn không thuận lợi, biết hài lòng và kiên nhẫn với một phần tiền gửi sẽ giúp tránh được rủi ro đồng thời giữ được cho mình khả năng chọn lựa những cơ hội tốt nhất khi khó khăn bộc lộ đỉnh điểm và dần đi qua để bước vào một chu kỳ thuận lợi mới", SGI Capital khuyến nghị.

Cùng góc nhìn thận trọng, SSI Research cho rằng tháng 9 là một giai đoạn tích lũy chưa phải khởi đầu của chu kỳ tăng mới. Do đó, đà tăng của thị trường quanh sự kiện nâng hạng theo FTSE là cơ hội để hiện thực hóa lợi nhuận và giảm bớt tỷ trọng các cổ phiếu có hệ số beta cao, song chúng tôi vẫn duy trì quan điểm tích cực đối với trung hạn.

SSI Research nhìn nhận trong giai đoạn đầu tháng 9, đợt giải ngân nguồn vốn thụ động đầu tiên của quá trình nâng hạng có thể hỗ trợ các cổ phiếu thành phần trong rổ FTSE. Khi lực đỡ này dần suy giảm, SSI Research ưu tiên luân chuyển sang nhóm cổ phiếu có tăng trưởng lợi nhuận vững chắc, đi cùng những cổ phiếu có lượng tiền mặt ròng cao, tỷ suất cổ tức hấp dẫn và các cổ phiếu phòng thủ như tiện ích và điện.

"Vì vậy, chúng tôi duy trì vị thế thận trọng trong tháng 9, song vẫn giữ quan điểm tích cực về mặt chiến lược trung và dài hạn khi bước sang cuối năm 2026 – đầu năm 2027. Đợt giải ngân tiếp theo của quá trình nâng hạng thị trường cùng chu kỳ lợi nhuận đang dần hồi phục chính là hình ảnh phản chiếu của thị trường đối với quá trình chuyển đổi nguồn lực thành hiệu quả thực tế: từ tăng trưởng về lượng sang tăng trưởng về chất (năng suất và giá trị bền vững)", trích báo cáo của SSI Research.