Anh dựa vào khí đốt để sưởi ấm và phát điện, trong khi khoảng một nửa nhu cầu khí đốt phải trông vào nguồn nhập khẩu. (Nguồn: Getty Images)

Nguyên nhân chính khiến giá năng lượng tăng là cuộc xung đột tại Iran làm gián đoạn nguồn cung khí đốt toàn cầu. Energy UK - hiệp hội đại diện cho các nhà cung cấp - cảnh báo, mùa Đông này có thể khắc nghiệt ngang với mùa Đông năm 2022, thời điểm xung đột Nga-Ukraine đẩy châu Âu vào cơn khủng hoảng khí đốt.

8 tháng sau khi căng thẳng Mỹ-Iran leo thang thành xung đột, xuất khẩu dầu từ vùng Vịnh mới gần trở lại mức trước chiến sự - đạt khoảng 98% theo ước tính của Goldman Sachs, với trung bình 23,3 triệu thùng mỗi ngày.

Trên lý thuyết, đó là tín hiệu bình thường hóa. Thế nhưng suốt nhiều tuần, giá dầu Brent vẫn neo trên mốc 100 USD/thùng, cho thấy sự lạc quan chưa kịp ngấm vào thị trường.

Đáng ngại hơn, thị trường năng lượng bất định đến mức đến cả những định chế tài chính lớn cũng không còn dám dự đoán.

JP Morgan, ngân hàng đầu tư lớn nhất thế giới, thừa nhận với khách hàng, lần đầu tiên kể từ khi xung đột Iran bùng phát, họ không còn một kịch bản cơ sở nào để bám vào và không biết hình dung hồi kết ra sao. Sự bất định mà cả Phố Wall không gọi được tên, rốt cuộc lại hiện ra rất rõ trên hóa đơn của từng hộ gia đình Anh.

Sức ép không dừng lại ở hóa đơn điện, khí đốt mà lan sang cả cây xăng. Giá dầu diesel trung bình tại Anh áp sát ngưỡng 2 Bảng một lít, khi nguồn cung bị gián đoạn và xuất hiện nguy cơ Mỹ hạn chế xuất khẩu.

Thủ tướng Andy Burnham cũng thừa nhận, giá nhiên liệu lúc này đang là nỗi vất vả với những người ngày ngày vẫn phải đổ đầy bình xăng.

Nước Anh dễ tổn thương trước những cơn chấn động này hơn nhiều quốc gia khác, bởi một lý do mang tính cấu trúc: Anh dựa vào khí đốt để sưởi ấm và phát điện, trong khi khoảng một nửa nhu cầu khí đốt phải trông vào nguồn nhập khẩu.

Vì thế, mỗi bất ổn ở vùng Vịnh sớm muộn đều hiện ra trên hóa đơn năng lượng của các hộ gia đình Anh.

Trước sức ép đó, chính phủ phải cân đối giữa trách nhiệm hỗ trợ người dân và giới hạn ngặt nghèo của tài chính công. Thủ tướng Burnham đã miễn thuế VAT đối với hóa đơn điện sinh hoạt, giúp mỗi hộ tiết kiệm trung bình 45 Bảng một năm - nhưng khoản ưu đãi này sẽ hết hiệu lực vào tháng 4/2027.

Ông cam kết tạo “khoảng thở” cho người dân trong Kế hoạch ngân sách ngày 28/10, song không giấu thực tế rằng tài chính công đang bị siết chặt.

Không phải mọi tín hiệu đều u ám. Dù giá hiện ở vùng cao, Goldman Sachs vẫn giữ kịch bản cơ sở rằng giá Brent sẽ dần hạ về 85 USD/thùng vào cuối năm 2026 và 80 USD/thùng trong năm 2027, nhờ hai đầu của thị trường - nguồn cung từ Trung Đông và sức mua từ Trung Quốc - đều đã dần thích nghi với xung đột.

Về thời tiết, Cơ quan Khí tượng quốc gia Anh dự báo, giai đoạn cuối năm nhiều khả năng ôn hòa hơn thường lệ - một may mắn cho những gia đình phải cân nhắc từng giờ bật lò sưởi.