Lãi suất liên ngân hàng biến động mạnh trong 3 tháng đầu năm

Từ đầu năm đến nay, lãi suất trên thị trường liên ngân hàng liên tục biến động mạnh khi áp lực thanh khoản và cân đối vốn của hệ thống ngân hàng vốn đã căng thẳng từ nửa cuối năm 2025, khiến đệm thanh khoản tại một số ngân hàng bị thu hẹp đáng kể.

Số liệu từ Cục Thống kê cho hay, tính đến 24/3, tăng trưởng tín dụng của nền kinh tế đạt 2,15%. trong khi huy động vốn của các tổ chức tín dụng chỉ tăng 0,44%.

Khi nguồn vốn huy động từ dân cư không đủ đáp ứng nhu cầu cho vay buộc các ngân hàng phải gia tăng phụ thuộc vào nguồn vốn trên thị trường liên ngân hàng. Nhu cầu tăng đột biến đã khiến lãi suất vay mượn qua đêm giữa các nhà băng biến động dữ dội.

Lãi suất liên ngân hàng VND kỳ hạn qua đêm từng giảm xuống 2,78%/năm tại ngày 21/1. Nhưng đến đầu tháng 2, lãi suất liên ngân hàng VND bỗng nhiên tăng vọt.

Phiên 3/2, lãi suất qua đêm - kỳ hạn chính chiếm trên 90% giá trị giao dịch - vọt lên 17%/năm, mức cao nhất trong khoảng một thập kỷ.

Sau đó, lãi suất liên ngân hàng đã dần hạ nhiệt. Đến phiên 4/2, lãi suất qua đêm giảm xuống mức 10%/năm. Tới phiên 5/2, lãi suất qua đêm lại được điều chỉnh xuống mức 8,6%/năm.

Phiên 26/2, lãi suất qua đêm hạ xuống còn 2,8%/năm, tức giảm tới 14,2% sau chưa đầy 1 tháng.

Sang tháng 3, thị trường ghi nhận nhiều phiên lãi suất qua đêm vượt 10% trước khi hạ nhiệt.

Chẳng hạn, phiên 2/3, lãi suất qua đêm tăng 6,3 điểm %, lên 11,1%/năm. Đến phiên 6/3, lãi suất qua đêm giảm xuống mức 4,6%/năm.

Trong phiên 30/3, lãi suất qua đêm biến động bất thường, có lúc tăng vọt lên lúc tăng vọt lên 16%/năm, sau đó giảm xuống mức 12%/năm.

Tới phiên 31/3, lãi suất liên ngân hàng giảm mạnh tại các kỳ hạn ngắn và tăng ở các kỳ hạn dài. Cụ thể, lãi suất qua đêm giảm 2,5 điểm %, xuống 9,5%/năm; kỳ hạn 1 tuần giảm 2,8 điểm %, xuống 8,8%/năm. Ngược lại, kỳ hạn 2 tuần tăng 1 điểm %, lên 8,45%/năm.

Đến đầu tháng 4, lãi suất qua đêm thường xuyên xuất hiện những nhịp điều chỉnh mạnh.

Điển hình như phiên 6/4, lãi suất qua đêm tăng vọt 3,1 điểm % lên mức 8,6%/năm.

Tới phiên 8/4, lãi suất liên ngân hàng bằng VND giảm từ 0,2-0,8 điểm % ở các kỳ hạn ngắn so với phiên trước. Lãi suất qua đêm giảm xuống 4,67%/năm, kỳ hạn 1 tuần còn 5,82%/năm, kỳ hạn 2 tuần là 6,06%/năm và kỳ hạn 1 tháng còn 7,08%/năm.

Lãi suất liên ngân hàng hạ nhiệt nhờ Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã kịp thời triển khai các biện pháp hỗ trợ thanh khoản, bao gồm liên tiếp bơm ròng thanh khoản quy mô lớn với kỳ hạn dài thông qua kênh thị trường mở (OMO), đồng thời linh hoạt sử dụng kênh hoán đổi ngoại tệ kỳ hạn 21 ngày.

Đơn cử, trong tuần qua (30/3-3/4), nhà điều hành đã có 4 phiên bơm ròng liên tiếp với hơn 110.000 tỷ đồng qua kênh thị trường mở nhằm giảm áp lực thanh khoản cho hệ thống.

Việc NHNN sử dụng đồng thời các công cụ điều hành đã phần nào giúp cải thiện thanh khoản cho hệ thống ngân hàng, giúp mặt bằng lãi suất liên ngân hàng đi xuống.

Phản ánh biến động thanh khoản tạm thời?

Theo các chuyên gia, việc lãi suất liên ngân hàng tăng đột biến là tín hiệu cho thấy thanh khoản hệ thống rơi vào trạng thái căng thẳng cục bộ, gây áp lực trực tiếp lên mặt bằng lãi suất huy động và cho vay.

Dù áp lực còn hiện hữu nhưng lãi suất liên ngân hàng chủ yếu phản ánh những biến động thanh khoản mang tính tức thời. Chỉ khi các biến động này kéo dài và hình thành xu hướng rõ rệt mới có thể đánh giá tác động dài hạn tới mặt bằng lãi suất thị trường.

Ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường ĐH Nguyễn Trãi, nhìn nhận biến động của lãi suất liên ngân hàng thời gian qua chủ yếu mang tính kỹ thuật, trong bối cảnh thanh khoản hệ thống đang điều chỉnh.

Theo ông Huy, việc lãi suất liên ngân hàng tăng vọt trong thời gian ngắn rồi nhanh chóng quay về vùng cân bằng cho thấy sự lệch pha tạm thời giữa cung - cầu vốn ngắn hạn, thay vì phản ánh sự suy giảm nền tảng thanh khoản của hệ thống. Mà nguyên nhân chính đến từ sự lệch pha dòng tiền và tâm lý phòng thủ của các ngân hàng.

Lãi suất qua đêm đã nhanh chóng quay về mức thấp hơn chỉ sau thời gian ngắn, cho thấy thanh khoản tổng thể của hệ thống vẫn được duy trì thông suốt, không xuất hiện căng thẳng lan tỏa. Nếu đây là vấn đề mang tính hệ thống, lãi suất sẽ duy trì ở mức cao trong nhiều phiên và lan sang các kỳ hạn dài hơn.

Đồng quan điểm, PGS.TS. Nguyễn Văn Phương, giảng viên Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội, nhận định lãi suất qua đêm nhảy vọt lên khoảng 17%/năm trong 1 phiên phản ánh tín hiệu căng thẳng thanh khoản ngắn hạn, song ở thời điểm này chỉ nên coi đó là cú sốc kỹ thuật mang tính cảnh báo hơn là một dấu hiệu khủng hoảng hệ thống hay báo trước ngay lập tức một mặt bằng lãi suất mới kéo dài.

Các chuyên gia cho rằng Chính phủ và NHNN có nhiều công cụ đủ mạnh mẽ để giải quyết tình trạng căng thẳng thanh khoản trong hệ thống ngân hàng trong trường hợp cần thiết, nhưng hành động sẽ mang tính thận trọng.

Ngay sau cuộc họp do tân Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn chủ trì chiều 9/4, một loạt ngân hàng thương mại đã đồng loạt điều chỉnh giảm lãi suất huy động và cho vay.

Giới phân tích dự báo lãi suất liên ngân hàng sẽ dần ổn định sau quý I khi các yếu tố mùa vụ qua đi và dòng tiền từ các hộ kinh doanh bắt đầu quay trở lại hệ thống. Dù khó có thể quay lại nền lãi suất thấp kỷ lục như trước nhưng mặt bằng lãi suất được kỳ vọng sẽ hạ nhiệt dần và ổn định hơn từ quý II.