Lịch sử 96 năm cố kết lòng dân và những bài học soi đường vào kỷ nguyên mới
Thứ 4, 18/11/2026
Tháng 11 năm nay, chúng ta tự hào kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam (18/11/1930 – 18/11/2026), Ngày Truyền thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc. Gần một thế kỷ đã trôi qua, lịch sử dẫu có khúc quanh co, thác ghềnh, nhưng dòng chảy của tinh thần đại đoàn kết thì chưa bao giờ đứt đoạn. Nhìn lại chặng đường vinh quang ấy không chỉ để tự hào về một di sản vô giá, mà sâu xa hơn, để những bài học lịch sử được đúc kết từ máu xương và nước mắt của biết bao thế hệ người Việt Nam ta tiếp tục trở thành ngọn đuốc soi đường, đưa đất nước vững bước tiến vào “kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”.
![]() |
Bước ngoặt vĩ đại của tư duy chiến lược
Dựng nước đi đôi với giữ nước đã trở thành một quy luật sinh tồn và phát triển của dân tộc ta. Xuyên suốt mấy nghìn năm lịch sử, dân tộc Việt Nam đã hun đúc nên một truyền thống cực kỳ quý báu: truyền thống đại đoàn kết. Tuy nhiên, trước khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, dẫu tinh thần yêu nước có sục sôi đến mấy, các phong trào chống Pháp vẫn lần lượt rơi vào thất bại. Nguyên nhân sâu xa là chúng ta chưa có một đường lối đúng đắn và một tổ chức đủ sức quy tụ muôn triệu trái tim cùng chung một nhịp đập.
Sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam đầu năm 1930 đã mở ra một bước ngoặt căn bản. Ngay trong Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng do Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc khởi thảo, vấn đề đoàn kết dân tộc trong sách lược tập hợp lực lượng đã được xác định hết sức rõ ràng. Đến tháng 10/1930, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã thông qua Án nghị quyết về vấn đề phản đế, chỉ rõ sự cần thiết phải liên hiệp các lực lượng phản đế thành một phong trào cách mạng thống nhất.
![]() |
| Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Ngày Văn hóa Việt Nam tại Ấp Đa, xã Châu Thành, tỉnh Vĩnh Long - ngày 5/11/2026. (Ảnh: Thống Nhất/TTXVN) |
Đặc biệt, ngày 18/11/1930, Ban Thường vụ Trung ương Đảng đã ra Chỉ thị về vấn đề thành lập Hội Phản đế đồng minh. Đây là một văn kiện mang tính lịch sử, đánh dấu lần đầu tiên Đảng chuyển yêu cầu đoàn kết lực lượng từ một quan điểm chiến lược thành một hình thức tổ chức cụ thể, có tính chất mặt trận. Chỉ thị đã khẳng định một nguyên lý cốt lõi: Giai cấp vô sản lãnh đạo cuộc cách mạng tư sản dân quyền mà không tổ chức được toàn dân lại thành một lực lượng thật rộng, thật kín thì cuộc cách mạng cũng khó thành công.
Quyết sách vĩ đại ấy không phải là một thủ đoạn chính trị nhất thời, mà là một chiến lược sống còn. Nó đã biến chủ nghĩa yêu nước truyền thống thành một lực lượng vật chất vô song, đặt nền móng cho mọi thắng lợi của dân tộc trong thế kỷ XX. Kể từ khoảnh khắc hạt giống đỏ ấy được gieo xuống, không có một thời kỳ cách mạng nào vắng bóng tổ chức Mặt trận dưới các hình thức và tên gọi khác nhau.
![]() |
| Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham quan không gian văn hoá đồng bào các dân tộc của tỉnh Vĩnh Long. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN |
Sự linh hoạt mang tính quy luật
Một trong những sáng tạo độc đáo nhất của cách mạng Việt Nam là sự vận dụng linh hoạt các hình thức tổ chức Mặt trận để phù hợp với từng nhiệm vụ lịch sử cụ thể. Lịch sử đã chứng minh, Mặt trận Dân tộc thống nhất không lặp lại cùng một chương trình cứng nhắc, mà mỗi hình thức ra đời đều đáp ứng một yêu cầu chính trị, xã hội sinh động của thời đại.
Trong những năm 1936 - 1939, Mặt trận Dân chủ Đông Dương ra đời nhằm tập hợp rộng rãi quần chúng đấu tranh đòi các quyền dân sinh, dân chủ, chống nguy cơ chiến tranh. Đây là thời kỳ hình thức Mặt trận mở rộng nhất trước Cách mạng Tháng Tám, góp phần khắc phục khuynh hướng cô độc, hẹp hòi.
Đến năm 1941, khi vận mệnh dân tộc đứng trước lằn ranh sinh tử, Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và Đảng ta quyết định thành lập một tổ chức Mặt trận, lấy tên là Việt Nam Độc lập đồng minh (gọi tắt là Việt Minh). Chủ trương của Việt Minh là liên hiệp hết thảy các tầng lớp nhân dân không phân biệt tôn giáo, đảng phái, giai cấp, cùng đoàn kết đánh đuổi Pháp - Nhật. Chính ngọn cờ Việt Minh đã khơi dậy mạnh mẽ tinh thần dân tộc, làm nên kỳ tích Cách mạng Tháng Tám năm 1945, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Để mở rộng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, năm 1946 Đảng tiếp tục thành lập Hội Liên hiệp Quốc dân Việt Nam (Hội Liên Việt), rồi hợp nhất với Việt Minh thành Mặt trận Liên Việt năm 1951. Mặt trận Liên Việt đã quy tụ cả những trí thức cũ, chức sắc tôn giáo, thân hào, thân sĩ, tạo nên sức mạnh tổng hợp làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”, đưa cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đến thắng lợi năm 1954.
Đỉnh cao của sự sáng tạo chiến lược là thời kỳ đất nước chia cắt (1954 - 1975). Đảng ta chủ trương xây dựng các hình thức Mặt trận thích hợp ở mỗi miền: Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ở miền Bắc (năm 1955 với Cương lĩnh 10 điểm thiết thực); và Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam (1960), Liên minh các lực lượng dân tộc, dân chủ và hòa bình Việt Nam (1968) ở miền Nam. Dù hoạt động trong những điều kiện khác biệt, các tổ chức này đều chung một ý chí giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc, trở thành “một áo giáp vững bền” chống lại mọi chiến lược chiến tranh của đế quốc Mỹ, đưa đến Đại thắng mùa Xuân 1975.
Năm 1977, các tổ chức Mặt trận ở hai miền được hợp nhất thành Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đánh dấu sự chuyển đổi mang tính lịch sử: từ đoàn kết để kháng chiến, cứu nước sang đoàn kết để hàn gắn vết thương chiến tranh, khôi phục kinh tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội.
![]() |
| Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tặng quà cho các hộ và cá nhân có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn xã Bình Lợi. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN |
Những bài học vô giá đúc kết từ máu, mồ hôi và nước mắt
96 năm đã qua đi, lịch sử Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam đã để lại một pho sử vẻ vang, một di sản lý luận và thực tiễn phong phú, trở thành cẩm nang cho công cuộc quản trị quốc gia và phát triển đất nước ngày nay. Từ thực tiễn vĩ đại ấy, năm bài học lịch sử đắt giá ngời sáng như những chân lý bất diệt:
Thứ nhất, bài học về sự kiên định đặt lợi ích tối cao của quốc gia, dân tộc lên trên hết, trước hết. Đây là sợi chỉ đỏ xuyên suốt toàn bộ lịch sử Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam. Trong mọi hoàn cảnh, việc xây dựng khối đại đoàn kết phải dựa trên việc tìm ra điểm tương đồng về mục tiêu và lợi ích. Chính vì đặt lợi ích giải phóng dân tộc lên hàng đầu, Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh mới có thể quy tụ được cả những giai cấp, tầng lớp khác nhau cùng chung lưng đấu cật. Ngày nay, khi xã hội ngày càng đa dạng về lợi ích, bài học này càng mang tính thời sự: chỉ khi giữ vững mục tiêu tối cao là độc lập dân tộc, toàn vẹn lãnh thổ, phát triển đất nước và hạnh phúc của nhân dân, chúng ta mới có thể tạo nên sự đồng thuận xã hội bền vững.
Thứ hai, bài học lấy nhân dân làm trung tâm, xuất phát từ lợi ích thiết thân của nhân dân. Mặt trận mạnh không phải vì có nhiều tầng nấc tổ chức, mà vì gắn bó máu thịt với nhân dân, phản ánh đúng nguyện vọng và bảo vệ lợi ích chính đáng của nhân dân. Bất cứ lúc nào hoạt động Mặt trận xa rời cơ sở, nặng tính hình thức, hành chính hóa, chưa đi vào đời sống thiết thân của quần chúng, thì hiệu quả và sức hấp dẫn của Mặt trận sẽ suy giảm. Đại đoàn kết phải gắn liền với việc phát huy quyền làm chủ của nhân dân, bởi chỉ khi nhân dân được thực hiện trên thực tế các quyền làm chủ, họ mới có khả năng tham gia hiệu quả vào quản lý nhà nước và xã hội, từ đó khơi dậy tiềm năng, sức sáng tạo vô tận.
![]() |
| Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú tặng quà nhân dân phường Ba Đình (Hà Nội). Ảnh: Văn Điệp/TTXVN |
Thứ ba, bài học đoàn kết phải đi đôi với tổ chức và hành động thực tiễn. Mặt trận không thể chỉ tồn tại bằng những lời hiệu triệu suông hay sự cộng gộp cơ học các tổ chức thành viên. Lịch sử cho thấy, từ các hội cứu quốc của Việt Minh, chương trình kiến quốc của Liên Việt đến các phong trào thi đua yêu nước ngày nay, Mặt trận chỉ có sức sống mãnh liệt khi có chương trình hành động thiết thực, gắn liền với những vấn đề sát sườn của đời sống như dân sinh, dân chủ, văn hóa, môi trường. Điều này đòi hỏi sự đổi mới mạnh mẽ, kết hợp giữa phương thức Nhà nước và nhân dân “chung tay” với phương thức nhân dân tự nguyện “cùng làm” tại các cộng đồng dân cư.
Thứ tư, bài học mở rộng Mặt trận là xu thế có tính quy luật của cách mạng Việt Nam. Càng biết tranh thủ tối đa các lực lượng yêu nước và tiến bộ, càng tôn trọng những điểm khác biệt không trái với lợi ích chung của quốc gia - dân tộc, thì khối đại đoàn kết càng lớn mạnh. Sự liên minh vững chắc giữa giai cấp công nhân, nông dân và đội ngũ trí thức chính là nền tảng cốt lõi, từ đó mở rộng vòng tay đoàn kết với các giai tầng khác, các dân tộc, tôn giáo và đồng bào ta ở nước ngoài. Mở rộng không đồng nghĩa với xóa nhòa nguyên tắc, mà là biết “cầu đồng, tồn dị”, biến tổ chức sự đa dạng xã hội thành nguồn lực hùng cường.
Thứ năm, bài học về sự gắn bó hữu cơ giữa sự lãnh đạo của Đảng và tính chủ động, sáng tạo của Mặt trận. Sức mạnh của Mặt trận gắn liền với sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam - người vừa là tổ chức sáng lập, lãnh đạo, vừa là một thành viên trung thành của Mặt trận. Không có sự lãnh đạo của Đảng, Mặt trận không thể giữ vững phương hướng; nhưng ngược lại, không thể xem Mặt trận chỉ như một công cụ hành chính. Mặt trận phải biết phát huy tính liên minh chính trị, hiệp thương dân chủ, làm tốt vai trò đại diện, giám sát, phản biện xã hội, làm cầu nối vững chắc giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân.
![]() |
| Chủ tịch UBTW MTTQ Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài tặng quà cho các hộ và cá nhân có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn xã Bình Lợi, thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN |
Khát vọng 2045 và sứ mệnh của Mặt trận trong kỷ nguyên mới
Chúng ta đang sống trong những năm tháng bản lề của lịch sử. Dưới ánh sáng của Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đại đoàn kết toàn dân tộc tiếp tục được khẳng định là đường lối chiến lược, là nền tảng sức mạnh quốc gia. Đất nước ta đang bước vào một thời kỳ phát triển mới, “kỷ nguyên vươn mình của dân tộc” với khát vọng mãnh liệt: đến năm 2045 trở thành nước phát triển, có thu nhập cao.
Kỷ nguyên vươn mình đặt Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trước một lộ trình mang tính bước ngoặt, hướng tới việc thực hiện thắng lợi các mục tiêu chiến lược để lập thành tích chào mừng sự giao thoa của những mốc son 100 năm vinh quang: 100 năm thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (1930 - 2030), 100 năm thành lập Mặt trận Dân tộc Thống nhất Việt Nam (1930 - 2030) và xa hơn là khát vọng 100 năm thành lập nước (1945 - 2045).
Nếu như trong thế kỷ XX, điểm tương đồng để quy tụ lòng dân là khát vọng “Không có gì quý hơn độc lập, tự do” để đánh đuổi ngoại xâm, thì trong thế kỷ XXI, Đảng ta đã xác định rõ một điểm quy tụ mới mang tầm vóc thời đại. Đó là: “Lấy mục tiêu xây dựng nước Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc; trở thành nước phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045 làm điểm tương đồng để động viên, cổ vũ Nhân dân đồng lòng, chung sức thực hiện vì tương lai của dân tộc, hạnh phúc của Nhân dân”.
Để hoàn thành sứ mệnh lịch sử đó, công tác Mặt trận hiện nay phải có những bước chuyển mình đột phá trên cả ba mặt trận:
Thứ nhất là vươn tới không gian số: Trong bối cảnh bùng nổ công nghệ, Mặt trận đang từng bước mở rộng “biên giới mềm” của khối đại đoàn kết bằng quá trình chuyển đổi số thực chất. Các nền tảng như “Mặt trận số 24/7” không chỉ giúp lắng nghe tâm tư, phản hồi kiến nghị của nhân dân theo thời gian thực mà còn tạo kênh kết nối hiệu quả để thu hút chất xám của thanh niên số, đội ngũ doanh nhân, trí thức và hơn 6,5 triệu kiều bào ở nước ngoài.
Thứ hai là chăm lo thực tiễn từ cơ sở: Sức mạnh vĩ mô của quốc gia chỉ thực sự bền vững khi được chuyển hóa thành sự đồng thuận, tự quản từ mỗi tổ dân phố, xóm làng. Mặt trận đang nâng tầm chất lượng tổ chức Ngày hội đại đoàn kết toàn dân tộc và đi sâu vào việc xây dựng các khu dân cư đoàn kết, an toàn, ấm no, hạnh phúc, biến những quyết sách lớn thành đời sống thiết thực của quần chúng.
Thứ ba là kết hợp sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại: Trong thế giới đa cực đầy biến động, đại đoàn kết toàn dân tộc phải gắn liền với đại đoàn kết quốc tế. Mặt trận không ngừng đổi mới công tác đối ngoại nhân dân, mở rộng hợp tác quốc tế, tranh thủ sự ủng hộ của bạn bè thế giới đối với lợi ích quốc gia, dân tộc, góp phần nâng cao thế và lực của Việt Nam.
Đồng thời, Mặt trận tiếp tục mài sắc vai trò “thanh bảo kiếm” trong công tác giám sát, phản biện xã hội, tham gia xây dựng Đảng và chính quyền trong sạch, vững mạnh. Chỉ khi lòng tin của nhân dân vào chế độ được củng cố vững chắc thông qua việc thực hành dân chủ thực chất, thì sự đồng thuận xã hội mới biến thành nguồn lực vật chất to lớn để đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế và bảo vệ vững chắc phên dậu Tổ quốc.
Chặng đường 96 năm của Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam là một dòng chảy liên tục của chủ nghĩa yêu nước, của ý chí tự lực, tự cường, được soi sáng bởi chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Mặt trận (1930 - 2026), hướng tới các mốc son 100 năm vinh quang, là dịp để muôn triệu người con đất Việt xiết chặt tay nhau. Bằng việc thấm nhuần và vận dụng sáng tạo những bài học lịch sử vô giá, dưới ngọn cờ lãnh đạo của Đảng, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam chắc chắn sẽ tiếp tục khơi dậy mạnh mẽ “thế trận lòng dân”, biến khát vọng vươn mình của dân tộc thành sức mạnh vô địch, đưa con tàu Việt Nam rẽ sóng vươn ra biển lớn, kiêu hãnh sánh vai cùng các cường quốc năm châu.









