Việc các doanh nghiệp giao hàng rút lui cho thấy một sự chuyển dịch sâu sắc.

Khi thị trường thương mại điện tử trị giá hơn 15 tỷ USD của Việt Nam dần tập trung thành cuộc đua giữa Shopee và TikTok Shop, quyền lực đang dần rời khỏi tay nhiều đơn vị giao nhận độc lập. Theo đó, hai doanh nghiệp logistics có nguồn gốc Đông Nam Á đang xử lý phần lớn các đơn hàng giá trị cao là SPX Express - đóng vai trò trụ cột cho Shopee - và J&T Express, doanh nghiệp tăng trưởng nhờ mối quan hệ chặt chẽ với TikTok Shop.

Chính các nền tảng này phân bổ đơn hàng cho đối tác logistics của mình nên các công ty logistics khác dần mất quyền kiểm soát về nhu cầu, tiêu chuẩn dịch vụ và giá cả vào tay các nền tảng lớn, dẫn tới việc thị trường chỉ còn lại một số ít doanh nghiệp quy mô lớn.

Cuộc cạnh tranh vì thế cũng thay đổi. Không còn là ai xây dựng mạng lưới lớn nhất để phục vụ các sàn, mà là ai giành được đơn hàng ngoài “hệ sinh thái khép kín” của các nền tảng thống trị.

Ông Nguyễn Văn Linh, chủ doanh nghiệp vận tải Đức Long, đối tác logistics của Ninja Van giai đoạn 2018 - 2025, cho biết sản lượng đơn hàng từ các sàn khác như Sendo, Tiki và Lazada đã giảm dần, trong khi các doanh nghiệp logistics lớn có tiềm lực tài chính mạnh duy trì mức giá thấp trong thời gian dài.

Thay đổi này khiến khối lượng hàng hóa mà Đức Long xử lý thông qua Ninja Van giảm mạnh. Đội xe hơn 120 chiếc, trong đó khoảng 100 xe thuộc Ninja Van, cũng giảm hiệu suất khai thác, với lượng hàng trên mỗi chuyến đi xuống, đặc biệt là từ năm 2025.

Trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt, doanh nghiệp vận tải phải đáp ứng nhiều yêu cầu như giao hàng nhanh hơn và phí thấp hơn, chi phí nhiên liệu và lao động vẫn tăng hàng năm do lạm phát và biến động thị trường.

Tuy nhiên, hiện nhiều nhà bán đang giảm phụ thuộc vào các sàn. Do quy định thuế mới và việc người mua lạm dụng chính sách trả hàng, nhiều người bán không còn mặn mà với các sàn thương mại điện tử. Phí hoa hồng cũng quá cao.

Vì vậy, các doanh nghiệp logistics cũng đang tìm kiếm đơn hàng ngoài nền tảng để đa dạng hóa và giảm rủi ro tập trung.

Như Ninja Van đang chuyển hướng sang hợp đồng doanh nghiệp (B2B) và logistics xuyên biên giới, nơi biên lợi nhuận cao hơn, khách hàng ổn định hơn và nhu cầu phù hợp với sự phát triển của lĩnh vực sản xuất, công nghiệp tại Việt Nam.

Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp logistics lớn khác phục vụ các sàn thương mại điện tử cũng đang tìm cách cân bằng giữa mảng thương mại điện tử và B2B.