Ngừng kinh doanh cả chục năm, bất ngờ nhận khoản nợ thuế

Anh Nguyễn Văn Tuấn, ngụ ở quận Thanh Xuân, Hà Nội, cho biết từng làm nghề xây dựng trước khi thành lập công ty riêng. Theo anh, vào năm 2013-2014, thủ tục thành lập doanh nghiệp khá đơn giản, chi phí chỉ vài trăm nghìn đồng. Vì vậy, anh đã thành lập hai công ty.

Tuy nhiên, hoạt động kinh doanh không hiệu quả, anh dần bỏ mặc các doanh nghiệp này mà không thực hiện thủ tục chấm dứt hoạt động với cơ quan quản lý nhà nước.

Gần đây, trong quá trình ngành thuế triển khai chiến dịch làm sạch mã số thuế, anh nhận được thông báo về các nghĩa vụ thuế còn tồn đọng. Tổng số tiền nợ thuế và lệ phí môn bài của hai công ty gần 200 triệu đồng.

Điều khiến anh Tuấn lo lắng hơn là nhiều giấy tờ liên quan đến doanh nghiệp đã thất lạc sau nhiều lần chuyển nhà, có giấy tờ còn bị hư hỏng do mưa lũ, ngập nước.

“Hiện tôi không biết phải thực hiện các thủ tục thế nào để có thể đóng mã số thuế. Tôi đã liên hệ với một số đơn vị dịch vụ để nhờ hỗ trợ, nhưng chi phí lên đến 300 triệu đồng. Đây là số tiền rất lớn, trong khi cuộc sống hiện tại của tôi cũng không khấm khá gì”, anh Tuấn nói.

Trường hợp của anh Trần Hoàng Hải cũng tương tự. Năm 2015, khi đang bán hàng, anh được cơ quan chức năng yêu cầu đăng ký hộ kinh doanh. Do không am hiểu pháp luật, anh làm theo hướng dẫn.

Tuy nhiên, hoạt động kinh doanh chỉ kéo dài khoảng 3 tháng vì hàng hóa ế ẩm. Sau khi nghỉ bán, anh không biết mình cần thực hiện thêm thủ tục chấm dứt hoạt động và xử lý nghĩa vụ thuế.

Gần đây, khi kiểm tra trên hệ thống eTax, anh Hải mới phát hiện khoản nợ thuế từ năm 2021 đến nay. Trạng thái mã số thuế của anh được xác định là không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký. Tiền chậm nộp được tính theo mức 0,03%/ngày, khiến số tiền phải xử lý hiện đã gần 80 triệu đồng, chưa kể các chi phí khác.

Anh Hải cho biết đã liên hệ cơ quan thuế và một số đơn vị dịch vụ để tìm cách giải quyết. Tuy nhiên, mức phí được báo lên tới 100 triệu đồng. Nếu tính cả các khoản liên quan, tổng chi phí có thể vượt 200 triệu đồng.

“Thực tế, số tiền này quá lớn với tôi vì trước đây không am hiểu những vấn đề này. Giờ chỉ còn cách về quê bán nốt miếng đất ông bà cho để trả nợ, chứ không biết kiếm đâu ra tiền”, anh Hải chia sẻ.

Hồ sơ thất lạc, chi phí xử lý có thể đội lên

Theo đại diện một công ty cung cấp dịch vụ thuế, kế toán, thực tế có không ít người chưa nắm rõ quy định nên sau khi ngừng kinh doanh đã bỏ mặc các thủ tục với cơ quan thuế. Chiến dịch làm sạch mã số thuế là cơ hội để rà soát, xử lý những hồ sơ tồn đọng, chuyển sang phương thức quản lý thuế dựa trên dữ liệu.

Tuy nhiên, các trường hợp không hoàn tất thủ tục có nguyên nhân khác nhau. Có người thiếu hiểu biết pháp luật, nhưng cũng có doanh nghiệp cố tình không thực hiện nghĩa vụ thuế. Vì vậy, cơ quan quản lý cần phân loại để có hướng xử lý phù hợp.

Đại diện đơn vị này cho biết, thời gian qua, công ty tiếp nhận nhiều yêu cầu hỗ trợ từ người dân, doanh nghiệp muốn giải quyết các thủ tục thuế tồn đọng. Mỗi trường hợp có một tình trạng hồ sơ khác nhau, trong đó có người gần như không còn lưu giữ giấy tờ.

"Có khách hàng chỉ còn giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, các hồ sơ khác đều thất lạc. Chúng tôi phải mất nhiều thời gian tìm lại dữ liệu, rà soát nghĩa vụ và lập lại những tờ khai còn thiếu. Nếu hồ sơ không đầy đủ, việc làm việc với cơ quan thuế cũng khó khăn hơn, chi phí xử lý có thể lên tới hàng trăm triệu đồng. Mức phí này không đơn thuần là tiền dịch vụ mà còn phụ thuộc rất lớn vào thời gian và khối lượng công việc", đại diện doanh nghiệp cho hay.

Cần phân loại để tháo gỡ, không xử lý cào bằng

Trao đổi với Dân Việt, ông Nguyễn Văn Phụng, chuyên gia cao cấp về thuế, nguyên Cục trưởng Cục Thuế doanh nghiệp lớn, cho rằng trong chiến dịch làm sạch mã số thuế có nhiều nhóm đối tượng cần được xem xét riêng.

Một nhóm là những người chưa hiểu đầy đủ quy định pháp luật, từng nghĩ rằng chỉ cần ngừng kinh doanh hoặc trả lại giấy đăng ký kinh doanh là hoàn tất mọi thủ tục.

Trước đây, cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế hoạt động theo các hệ thống quản lý riêng. Việc cấp đăng ký kinh doanh thuộc Sở Kế hoạch và đầu tư, trong khi đăng ký thuế do cơ quan thuế thực hiện. Vì vậy, có người đã trả lại giấy đăng ký kinh doanh nhưng không biết vẫn phải hoàn tất các thủ tục thuế theo quy định.

Một nhóm khác là những người trẻ hào hứng khởi nghiệp, dễ dàng thành lập doanh nghiệp nhưng sau đó không triển khai hoạt động. Do không có doanh thu, không phát sinh hoạt động kinh doanh như dự kiến, họ cho rằng mình không cần làm thêm thủ tục gì.

Theo ông Phụng, nếu không phân biệt các nhóm đối tượng và nguyên nhân tồn đọng, việc xử lý có thể gây khó khăn cho cả người nộp thuế lẫn cơ quan quản lý.

“Có người thực sự thiếu hiểu biết, không cố tình vi phạm; nhưng cũng có trường hợp cố tình không thực hiện nghĩa vụ. Cần phân loại cụ thể để có cách xử lý phù hợp, không thể áp dụng một cách cào bằng”, ông Phụng nhấn mạnh.

Ông cũng khuyến nghị người dân, doanh nghiệp khi cần hỗ trợ nên lựa chọn đơn vị cung cấp dịch vụ tư vấn tài chính, kế toán và thuế có chuyên môn, uy tín, để tránh tình trạng "tiền mất tật mang".

Trong quá trình giải quyết, cơ quan thuế phân biệt 4 nhóm nghĩa vụ cần rà soát. Thứ nhất là các khoản thuế thực tế đã phát sinh nhưng chưa nộp. Khi quá hạn, những khoản này trở thành nợ thuế.

Thứ hai là tiền chậm nộp đối với các khoản nợ thuộc diện phải tính tiền chậm nộp. Thứ ba là hồ sơ khai thuế, hóa đơn và quyết toán thuế còn thiếu.Thứ tư là việc xử phạt vi phạm hành chính về thuế, nếu có, căn cứ vào hành vi vi phạm, thời kỳ vi phạm và thời hiệu xử phạt theo quy định.

Cục Thuế cho biết đang triển khai đồng bộ các giải pháp, từ thống nhất hướng dẫn nghiệp vụ trong toàn ngành đến tăng cường tuyên truyền để doanh nghiệp biết rõ hồ sơ, nghĩa vụ và cách thức thực hiện. Các cơ quan thuế cũng được yêu cầu phân công trách nhiệm cụ thể, rà soát và phân loại hồ sơ theo tình trạng, mức độ rủi ro để tập trung xử lý những trường hợp tồn đọng kéo dài.

Bên cạnh đó, ngành thuế phối hợp với cơ quan đăng ký kinh doanh, công an, hải quan và chính quyền địa phương để đối chiếu dữ liệu, xử lý những trường hợp thông tin chưa thống nhất hoặc doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký.

Quan điểm của cơ quan thuế là hồ sơ đủ điều kiện phải được giải quyết kịp thời, không yêu cầu thêm thủ tục ngoài quy định. Với trường hợp còn vướng mắc, cơ quan thuế sẽ hướng dẫn rõ phương án xử lý, tránh để hồ sơ kéo dài mà không có hướng giải quyết.

Cục Thuế cũng đang phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ Tài chính nghiên cứu, đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét các chính sách nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp khi thực hiện thủ tục giải thể.