Tín dụng chảy sai chỗ, bị giam trong tài sản đầu cơ

Mổ xẻ về những điểm nghẽn trong tăng trưởng kinh tế, đại biểu Lê Hoàng Anh (Gia Lai) thẳng thắn cảnh báo tình trạng tín dụng chảy sai chỗ kéo dài. Theo đại biểu, đầu tư tư nhân phụ thuộc tới 80% vào tín dụng ngân hàng, nhưng mức lãi suất cao khiến dòng vốn chủ yếu chảy vào bất động sản đầu cơ. Số liệu cho thấy tín dụng bất động sản đã tăng 132% trong 4 năm (từ 2021 đến 2025), đạt 4.541.000 tỷ đồng.

"Tín dụng bất động sản năm 2025 lớn gấp 1,81 lần tín dụng công nghiệp và gấp 5,3 lần tín dụng nông, lâm, thủy sản, trong khi bất động sản không tạo ra giá trị xuất khẩu, không tạo việc làm bền vững" - đại biểu Lê Hoàng Anh dẫn số liệu cho biết và so sánh thực trạng này như là: "Việt Nam chúng ta đang chạy maraton với đôi chân bị trói, vốn bị giam trong tài sản đầu cơ thay vì chảy vào nơi tạo ra giá trị thực".

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn phát biểu tại hội trường Quốc hội. Ảnh: Đức Thanh

Đại biểu Nguyễn Như So (Bắc Ninh) cũng cho rằng, nền kinh tế đang đối mặt với “nghịch lý kép” khi tỷ lệ tín dụng trên GDP đã lên tới 146% nhưng vẫn thiếu vốn trung và dài hạn. Theo đại biểu, nguyên nhân cốt lõi là sự lệch pha kỳ hạn khi quá phụ thuộc vào vốn ngắn hạn của ngân hàng để tài trợ cho nhu cầu dài hạn. Việc lấy ngắn nuôi dài không chỉ tạo áp lực thanh khoản mà còn khiến dòng vốn không chảy vào khu vực giá trị gia tăng cao mà bị hút vào các khu vực an toàn về hình thức nhưng hiệu quả thấp. “Đây là nguyên nhân làm cho hệ số ICOR của Việt Nam duy trì mức cao từ 6 đến 7, khiến chúng ta phải bỏ ra nhiều vốn hơn để đạt được cùng một mức tăng trưởng” - đại biểu Nguyễn Như So nêu rõ.

"Thừa dự án, thiếu kỷ luật, thiếu trách nhiệm giải trình"

Về vấn đề hiệu quả đầu tư, đại biểu Lê Hoàng Anh cũng chỉ rõ, ICOR cao không phải vì thiếu vốn mà vì “thừa dự án, thiếu kỷ luật, thiếu trách nhiệm giải trình”. Do đó, trong giai đoạn tới đại biểu đề nghị cắt giảm ít nhất 30% số dự án nhưng phải cắt đúng những dự án kém hiệu quả, giữ lại các dự án có tính lan tỏa cao. Đồng thời, cần bắt buộc đánh giá hiệu quả sau đầu tư, công khai kết quả thực hiện và số hóa toàn bộ vòng đời đồng vốn đầu tư công để kiểm soát tiến độ, cảnh báo vượt dự toán và xác định rõ trách nhiệm từng khâu.

Nhìn nhận rõ vấn đề này, trong giai đoạn tới, Chính phủ xác định mục tiêu đưa hệ số ICOR từ 6,43 xuống 4,5 - 4,8, một giải pháp quan trọng để đạt mục tiêu tăng trưởng bình quân 10%. Theo đại biểu Phan Duy Anh (Đà Nẵng), đây là “những chỉ tiêu rất tham vọng” mà nếu không có các giải pháp đột phá để xử lý căn cơ tình trạng đầu tư dàn trải, chuẩn bị dự án kém chất lượng, giải phóng mặt bằng chậm, thiếu vật liệu xây dựng thì rất khó đạt mục tiêu. Do đó, đại biểu đề nghị Chính phủ phải cụ thể hóa lộ trình giảm ICOR, chỉ rõ phần đóng góp của năng suất lao động, khoa học công nghệ và cơ cấu lại đầu tư công.

Về kênh dẫn vốn, đại biểu Nguyễn Hải Nam (Huế) đề nghị phát triển đồng bộ thị trường trái phiếu và cổ phiếu để đáp ứng nhu cầu vốn cho nền kinh tế, trong bối cảnh kênh tín dụng ngân hàng hiện đã chịu áp lực lớn. Theo đó, 5 nhóm giải pháp phát triển thị trường vốn (trái phiếu, cổ phiếu) đã được đại biểu đề xuất, trong đó có việc thí điểm thành lập "các quỹ đầu tư quốc gia" chuyên nghiệp; phát triển hệ thống nhà đầu tư và các trung gian tài chính đầu tư vào thị trường trái phiếu; thúc đẩy các loại hình trái phiếu mới, trái phiếu xanh… “Kênh huy động vốn qua thị trường trái phiếu là một mảnh ghép rất quý trong bức tranh tổng thể của thị trường tài chính, để tài trợ vốn cho kinh tế phát triển tốc độ cao trong tình hình mới” - đại biểu Hải Nam nêu rõ.

Lắng nghe và tiếp thu các ý kiến sâu sắc từ nghị trường, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã có bài phát biểu giải trình cụ thể, nêu ra các định hướng lớn của Chính phủ về điều hành kinh tế, tài chính trong giai đoạn tới.

Chia sẻ về mục tiêu tăng trưởng trên 10%, Bộ trưởng thẳng thắn nhìn nhận đây là mục tiêu “vô cùng thách thức", bởi từ năm 1946 đến nay trên thế giới chỉ có 13 quốc gia, vùng lãnh thổ có khả năng đã thực hiện thành công việc tăng trưởng hai con số trong trên 10 năm, trong khi hơn 40 năm đổi mới, Việt Nam chưa từng đạt được mức này.

Dù vậy, người đứng đầu ngành Tài chính khẳng định đây là con đường tất yếu, đã được lựa chọn với sự đồng thuận rất cao và được đề ra Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV và Kết luận 18-KL/TW của Trung ương. Trên cơ sở đó, Chính phủ đã đề ra 59 chỉ tiêu ngành lĩnh vực, 11 nhóm nhiệm vụ giải pháp cho giai đoạn tới và đặc biệt là 92 nhiệm vụ rất cụ thể cho năm 2026. Nhắc lại chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, Bộ trưởng nhấn mạnh tinh thần lúc này là “định hướng đã rõ, đường lối đã rất mạch lạc, hàng ngũ đã chỉnh tề, bây giờ chỉ có quyết tâm thực hiện quyết liệt, hiệu quả để đạt mục tiêu đề ra".

4 nhóm nhiệm vụ trọng tâm

Để đạt được mục tiêu tăng trưởng trên 10% trong năm nay, Bộ trưởng tính toán các quý còn lại phải tăng từ 10 đến 11%. Đứng trước áp lực này, Bộ Tài chính sẽ tham mưu Chính phủ triển khai 4 nhóm nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, rà soát và cập nhật lại kịch bản tăng trưởng nhằm giao nhiệm vụ phấn đấu cụ thể cho từng cơ quan, địa phương, bộ ngành và doanh nghiệp cho phù hợp tình hình mới.

Thứ hai, phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và tiền tệ, vừa cung cấp đủ vốn cho nền kinh tế, vừa đảm bảo ổn định vĩ mô. Về tài khóa, Bộ Tài chính tập trung hoàn thiện chính sách thuế để "thu đúng, thu đủ, thu kịp thời” nhưng đồng thời cũng tạo điều kiện tối đa cho sự phát triển của doanh nghiệp, đặc biệt là khối doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Giải pháp thứ ba là tháo gỡ điểm nghẽn tại các dự án tồn đọng. Dẫn con số thống kê chưa đầy đủ, Bộ trưởng cho biết cả nước đang tồn đọng khoảng 200.000 ha đất, tương đương khoảng 3,3 triệu tỷ đồng, gấp đến 3 lần con số đầu tư công của cả năm 2026. Do đó, Bộ trưởng bày tỏ mong muốn Quốc hội ủng hộ và giám sát để tháo gỡ được điểm nghẽn này, từ đó giải phóng nguồn lực và tạo động lực cho tăng trưởng trong thời gian tới.

Một giải pháp nữa là ngay trong kỳ họp này, với sự đồng ý của Bộ Chính trị, Thủ tướng và Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Bộ Tài chính sẽ trình Quốc hội để tháo gỡ, sửa đổi 4 luật thuế quan trọng gồm: Luật Thuế thu nhập cá nhân, Thuế thu nhập doanh nghiệp, Thuế giá trị gia tăng và Thuế tiêu thụ đặc biệt để từng bước giải phóng nguồn lực, thúc đẩy doanh nghiệp phát triển.

Bên cạnh đó, đồng tình với ý kiến các đại biểu về phát triển thị trường vốn, Bộ trưởng nêu rõ để thị trường vốn phát triển bền vững, cần cải cách đồng bộ từ thể chế, hạ tầng đến các thành viên tham gia thị trường. Trong đó, điểm nhấn quan trọng nhất là vai trò của các định chế đầu tư chuyên nghiệp nhằm giúp cho nhà đầu tư nhỏ lẻ có địa chỉ an tâm để gửi vốn.