Tài chính của doanh nghiệp chưa “khỏe”

Ngày 3/7, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam – Chi nhánh Miền Trung - Tây Nguyên (VCCI Miền Trung – Tây Nguyên) phối hợp với Ngân hàng TMCP Việt Nam Thương Tín (Vietbank) tổ chức Hội thảo “Quản trị dòng tiền và khơi thông nguồn vốn cho doanh nghiệp trong bối cảnh mới”. Hội thảo tập trung vào các vấn đề mà doanh nghiệp quan tâm như quản trị dòng tiền, tiếp cận nguồn vốn, nâng cao năng lực tài chính và tăng cường khả năng thích ứng với những biến động của thị trường.

Khai mạc Hội thảo, ông Nguyễn Tiến Quang - Giám đốc VCCI Miền Trung – Tây Nguyên cho biết trong 6 tháng đầu năm 2026, nhiều doanh nghiệp đã có đơn hàng tăng trở lại, thị trường đang từng bước phục hồi, nhưng sức khỏe tài chính của doanh nghiệp vẫn còn khá mong manh. Theo ông Quang, áp lực lớn nhất hiện nay không chỉ nằm ở việc tìm kiếm khách hàng hay mở rộng thị trường, mà còn là bài toán duy trì dòng tiền ổn định để bảo đảm hoạt động sản xuất kinh doanh liên tục.

“Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp có đơn hàng, có năng lực sản xuất, có thị trường tiêu thụ nhưng vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn. Trong khi đó, không ít tổ chức tín dụng cũng đang chịu áp lực kiểm soát rủi ro, bảo đảm an toàn hệ thống, khiến quá trình kết nối giữa nhu cầu vốn của doanh nghiệp và nguồn vốn của ngân hàng chưa thực sự thông suốt như kỳ vọng”, ông Quang cho biết.

Ở góc độ doanh nghiệp, Giám đốc VCCI Miền Trung – Tây Nguyên nhận thấy ba thách thức lớn đang hiện hữu. Cụ thể là khả năng quản trị dòng tiền của nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn còn hạn chế. Việc quản lý công nợ, tồn kho, kế hoạch tài chính và dự báo dòng tiền chưa theo kịp tốc độ biến động của thị trường.

Tiếp đến, doanh nghiệp đang gặp khó trong việc đáp ứng các điều kiện tín dụng truyền thống, nhất là yêu cầu về tài sản bảo đảm. Cuối cùng là, niềm tin và sự kết nối giữa doanh nghiệp với hệ thống tài chính cần tiếp tục được củng cố trên cơ sở minh bạch, đồng hành và chia sẻ trách nhiệm.

“Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục biến động nhanh và khó lường, doanh nghiệp muốn phát triển bền vững không thể chỉ dựa vào nguồn vốn vay. Điều quan trọng hơn là phải nâng cao năng lực quản trị tài chính, quản trị dòng tiền, minh bạch hóa hoạt động sản xuất kinh doanh và chủ động xây dựng uy tín tín dụng”, ông Quang nói thêm.

Kết quả khảo sát chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) và chỉ số hiệu quả kinh tế tư nhân (BPI) gần nhất do VCCI công bố mới nhất cho thấy: tỷ lệ doanh nghiệp kinh doanh có lãi của khu vực Miền trung – Tây Nguyên thấp hơn trung vị cả nước là 58,8% so với trung vị cả nước là 60,4%. Cùng với đó, tỷ lệ doanh nghiệp có kế hoạch mở rộng kinh doanh trong 2 năm tới cũng thấp hơn mức trung vị cả nước với 29,9% so trung vị là 31,57%; tỷ lệ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận được các khoản vay từ các tổ chức tín dụng tại khu vực là 23,7%, thấp hơn mức trung vị cả nước 25,9%…

Còn khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn

Trong khuôn khổ hội thảo, các đại biểu đã cùng nhìn nhận bức tranh kinh tế vĩ mô, đánh giá thực trạng hoạt động của doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Đà Nẵng và khu vực miền Trung - Tây Nguyên, đồng thời phân tích những khó khăn, vướng mắc trong quá trình tiếp cận tín dụng và quản trị dòng tiền. Từ đó, nhiều giải pháp đã được trao đổi nhằm tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp và ngân hàng, góp phần khơi thông nguồn lực tài chính phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Ông Phạm Linh – Phó Tổng giám đốc VietBank cho hay đang có nhiều áp lực ảnh hưởng đến tình hình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Cụ thể, hiện nay doanh nghiệp đang ứng phó với nhiều căng thẳng đến từ nhà cung cấp, khách hàng – thị phần, nhà đầu tư, hàng tồn kho, nguồn vốn vay...

Đối với khó khăn của doanh nghiệp nhỏ và vừa, ông Linh cho rằng các đơn vị vẫn còn thiếu tài sản đảm bảo, lãi suất cho vay cao đã khiến chi phí tài chính đội lên. Đồng thời, điều kiện cho vay quá chặt chẽ, thủ tục vay vốn phức tạp, phương án kinh doanh/ dự án chưa khả thi và không chứng minh được khả năng trả nợ... cũng ảnh hưởng đến việc vay vốn của doanh nghiệp.

“Vì vậy, doanh nghiệp cần thay thế bằng các tài sản khác ngoài bất động sản như dòng tiền từ hoạt động kinh doanh, dùng hàng hóa, khoản phải thu luân chuyển...”, ông Linh nói.

Để ứng phó về vốn, ông Phạm Linh cho rằng doanh nghiệp nên lựa chọn các đơn hàng vừa sức và cố gắng thực hiện trong thời gian sớm nhất để giảm chi phí vay. Đồng thời, cần tăng cường sự liên kết giữa các doanh nghiệp, chủ động tìm nguồn vốn ưu đãi từ các đối tác nước ngoài bằng hình thức vay vốn, phát hành trái phiếu và cổ phiếu hoặc tìm thêm nguồn vốn từ ngân hàng.

Theo TS. Nguyễn Đức Kiên – nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, Việt Nam đã đặt mục tiêu GDP phát triển 2 con số trong năm 2026. Đến năm 2030, Việt Nam trở thành nước công nghiệp có thu nhập trung bình cao và sau 2030 sẽ trở thành nước phát triển.

Để hoàn thành mục tiêu đặt ra, TS Kiên cho rằng cần triển khai đồng bộ các giải pháp về cải cách thể chế, nâng cao tỷ lệ nợ công lên 40-60% và tập trung phát triển nguồn nhân lực. Đặc biệt ưu tiên phát triển kinh tế tư nhân khi khu vực này đang đóng góp khoảng 50% GDP, 30% tổng thu ngân sách, sử dụng 82% lao động, 60% tổng đầu tư toàn xã hội...

Tương tự, TS Trương Văn Phước – Nguyên quyền Chủ tịch UBGS Tài chính Quốc gia dự báo trong năm 2026 rằng lãi suất gần như đạt đỉnh nhưng vẫn neo ở mức cao. Trong khi đó, mức tiêu dùng đang phục hồi chậm (tăng 6,1%), xuất khẩu có dấu hiệu cải thiện nhưng đang phải đối mặt với cạnh tranh gay gắt từ các doanh nghiệp trên thế giới.

Trong thời gian tới, TS. Phước đề nghị các doanh nghiệp cần cập nhật các xu hướng vĩ mô để triển khai kế hoạch sản xuất, kinh doanh. Theo đó, đồng USD còn tương đối mạnh nên tỷ giá USD/VND có thể tiếp tục chịu áp lực tăng. Đồng thời, lãi suất VND khó tăng mạnh nhưng cũng chưa giảm sâu, chi phí vốn vẫn cần kiểm soát....

“Vì vậy, doanh nghiệp cần tăng hiệu quả thay vì chỉ mở rộng quy mô cũng như có kế hoạch kiểm soát chi phí tài chính. Doanh nghiệp nên tái cơ cấu các khoản vay có lãi suất cao để giảm chi phí tài chính, chuyển một phần vay ngắn hạn sang trung dài hạn nếu dòng tiền phù hợp và quản trị dòng tiền để giảm nhu cầu vay ngắn hạn”, TS. Trương Văn Phước đề xuất.

Thông qua hội thảo, VCCI Miền Trung - Tây Nguyên và Vietbank tiếp tục khẳng định cam kết đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp trong việc thúc đẩy kết nối, chia sẻ thông tin, nâng cao năng lực quản trị tài chính và mở rộng cơ hội tiếp cận nguồn vốn. Đây cũng là hoạt động thiết thực nhằm góp phần cải thiện môi trường kinh doanh, tăng cường sức chống chịu của doanh nghiệp và tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế bền vững của khu vực miền Trung - Tây Nguyên nói riêng và cả nước nói chung.