Trong bài phát biểu mới đây tại Jakarta, Bộ trưởng Điều phối Kinh tế Airlangga Hartarto cho rằng Indonesia cần chuyển dịch sang các ngành công nghiệp có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao hơn để thu hẹp tốc độ tăng trưởng với Việt Nam.

Ông Airlangga cho rằng, Indonesia nên tham khảo Việt Nam, đặc biệt trong phát triển công nghệ số, chất bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI). Indonesia có thể nâng tốc độ tăng trưởng từ mức trung bình khoảng 5% lên 8%, thậm chí hướng tới 9%, nếu đẩy nhanh quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế. Indonesia cần vượt ra ngoài mô hình tăng trưởng dựa chủ yếu vào khai thác tài nguyên và sản xuất truyền thống, chuyển sang những lĩnh vực có năng suất cao hơn. Việt Nam đã đi trước Indonesia trong một số lĩnh vực công nghệ và tận dụng được cơ hội từ sự phát triển của các ngành công nghiệp mới.

Các dự báo của Ngân hàng Thế giới cũng cho thấy khoảng cách tăng trưởng giữa hai nền kinh tế. Theo cơ quan này, kinh tế Indonesia được dự báo tăng trưởng 5,2% trong năm 2026, thấp hơn mức 7,4% của Việt Nam và tương đương 5,1% của Malaysia. Ngân hàng Thế giới nhận định Indonesia chưa tận dụng được đầy đủ làn sóng đầu tư toàn cầu vào AI.

Tuy nhiên, kinh tế Indonesia đã có khởi đầu tích cực trong năm 2026. Tăng trưởng GDP tăng từ 5,1% năm 2025 lên 5,4% trong nửa đầu năm 2026, với mức tăng bình quân hai quý cao nhất kể từ năm 2022. Theo Ngân hàng Thế giới, kết quả này được hỗ trợ bởi tiêu dùng tư nhân và chi tiêu công tăng lên.

Bên cạnh công nghệ, ông Airlangga cho rằng quy mô các khu kinh tế đặc biệt (SEZ) và khả năng thu hút đầu tư cũng là những yếu tố giúp Việt Nam tạo lợi thế cạnh tranh.

Indonesia hiện có khoảng 24.000ha khu kinh tế đặc biệt, trong khi quy mô được ông đề cập tại Việt Nam lên tới khoảng 2 triệu ha, sự khác biệt này phản ánh mức độ mở rộng và tham vọng phát triển các khu kinh tế, qua đó ảnh hưởng đến khả năng thu hút nhà đầu tư.

Ông Airlangga cũng đánh giá, Việt Nam có lợi thế nhờ tiếp cận sớm hơn với một số thị trường quốc tế thông qua các thỏa thuận thương mại, trong đó có hiệp định với Liên minh châu Âu và các điều khoản thuế quan thuận lợi với Mỹ. Những yếu tố này hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam mở rộng xuất khẩu và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thị trường nội địa của Việt Nam không lớn bằng Indonesia, khiến các nhà đầu tư tại Việt Nam phải chú trọng hơn đến xuất khẩu. Điều này góp phần thúc đẩy hoạt động sản xuất hướng ra thị trường quốc tế và giúp hàng hóa Việt Nam tăng khả năng cạnh tranh.

Ngược lại, Indonesia có lợi thế từ thị trường tiêu dùng trong nước rộng lớn. Ông Airlangga cho rằng, nước này cần tận dụng lợi thế đó bằng cách cải thiện sự ổn định trong môi trường kinh doanh, mở rộng các khu công nghiệp, nâng cao khả năng tiếp cận thị trường xuất khẩu và thu hút đầu tư vào những ngành có giá trị gia tăng cao.

Indonesia cũng cần mở rộng cơ cấu công nghiệp sang các lĩnh vực như ô tô, dệt may, hàng tiêu dùng nhanh và sản xuất, thay vì phụ thuộc quá nhiều vào chế biến tài nguyên thiên nhiên. Trong khi đó, chế biến tài nguyên chỉ nên là một phần trong chiến lược công nghiệp tổng thể.

Mục tiêu được ông Airlangga nhấn mạnh là nâng tỷ trọng đóng góp của công nghiệp trong GDP lên trên 20%, đồng thời chuyển dịch sang những ngành có năng suất cao hơn. Đây được xem là một trong những điều kiện để Indonesia tiến tới mức tăng trưởng 8% mà chính phủ đề ra. Việc nâng cấp công nghệ, phát triển nguồn nhân lực và cải thiện môi trường đầu tư sẽ quyết định khả năng Indonesia thu hẹp khoảng cách với Việt Nam. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi đòi hỏi nguồn nhân lực có trình độ và năng lực triển khai đồng bộ, thay vì chỉ tăng đầu tư vào một số lĩnh vực riêng lẻ.

Theo Ngân hàng Thế giới, Indonesia là nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á, với tổng sản phẩm quốc nội (GDP) đạt khoảng 1.446 tỷ USD năm 2025, cao gần 2,4 lần Singapore, nền kinh tế lớn thứ hai khu vực với GDP khoảng 604 tỷ USD. Quy mô GDP của Indonesia cũng lớn gấp khoảng 2,8 lần Việt Nam, đạt khoảng 515 tỷ USD cùng năm.

Xếp hạng GDP 2025 của nhóm SEA-6 (sáu nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á) sau Indonesia lần lượt là: Singapore (565 tỷ USD), Thái Lan (538 tỷ USD), Việt Nam (514 tỷ USD), Philippines (498 tỷ USD) và Malaysia (471 tỷ USD).