Ngành thuế tăng kiểm tra hóa đơn, siết thuế sau biến động giá với DN xăng dầu

Cục Thuế (Bộ Tài chính) vừa có văn bản gửi Thuế các tỉnh, thành phố và Chi cục Thuế doanh nghiệp lớn về việc tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm về thuế trong hoạt động kinh doanh xăng dầu.

Theo cơ quan thuế, từ đầu năm 2026 đến nay, tình hình địa chính trị thế giới có diễn biến liên quan đến nguồn cung dầu thô, trong khi đó giá xăng dầu trong nước có nhiều lần điều chỉnh. Đáng chú ý, trong tháng 3/2026 đã có 5 lần điều chỉnh giá bán lẻ.

Vì vậy, biến động giá được xác định là yếu tố có thể phát sinh hành vi vi phạm về thuế và hóa đơn trong hoạt động kinh doanh xăng dầu. Cơ quan thuế yêu cầu theo dõi, phân tích để phát hiện và xử lý theo quy định.

Trước đó, lãnh đạo Chính phủ đã yêu cầu các lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra, kiểm soát trong lĩnh vực này.

Các lực lượng gồm Hải quan, Thuế, Biên phòng, Cảnh sát biển, Quản lý thị trường và Công an được giao nhiệm vụ phát hiện, ngăn chặn các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, đầu cơ, găm hàng, vận chuyển trái phép xăng dầu và vi phạm quy định về giá.

Bên cạnh đó, yêu cầu đặt ra là tăng cường phối hợp, trao đổi thông tin giữa các lực lượng để xử lý các vi phạm theo quy định.

Triển khai chỉ đạo, qua rà soát dữ liệu hóa đơn điện tử của một số doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, cơ quan thuế ghi nhận dấu hiệu bất thường về sản lượng bán hàng trước và sau thời điểm điều chỉnh giá.

Cụ thể, có trường hợp tổng sản lượng xuất bán trong hai ngày trước thời điểm tăng giá cao hơn nhiều so với hai ngày sau đó. Điều này được xác định là dấu hiệu có rủi ro trong quản lý thuế.

Do đó, Cục Thuế yêu cầu các đơn vị trực thuộc tập trung rà soát dữ liệu khai thuế, hóa đơn điện tử, sản lượng bán hàng, doanh thu và tồn kho trước và sau thời điểm điều chỉnh giá.

Việc rà soát nhằm xác định doanh nghiệp có rủi ro cao để thực hiện kiểm tra đột xuất theo quy định.

Căn cứ pháp lý được viện dẫn gồm Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14. Theo đó, việc kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế được thực hiện trong trường hợp kiểm tra đột xuất hoặc theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền.

Ngoài ra, Nghị định số 123/2020/NĐ-CP và Nghị định số 70/2025/NĐ-CP quy định thời điểm lập hóa đơn điện tử trong kinh doanh xăng dầu là thời điểm kết thúc từng lần bán hàng. Doanh nghiệp phải chuyển dữ liệu hóa đơn về cơ quan thuế.

Trên cơ sở đó, nội dung kiểm tra được xác định gồm kiểm tra việc kê khai, nộp thuế giá trị gia tăng, thuế bảo vệ môi trường và việc lập hóa đơn điện tử theo từng lần bán hàng.

Thời kỳ kiểm tra được xác định từ tháng 1/2026 đến hết tháng 3/2026.

Trong đó, biện pháp kiểm tra tập trung vào các ngày trước, trong và sau thời điểm Nhà nước điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu. Đây là các thời điểm có biến động lớn về sản lượng xuất bán.

Cơ quan thuế yêu cầu kiểm tra số lượng hóa đơn điện tử phát hành trong ngày, đặc biệt với các hóa đơn có sản lượng lớn.

Đồng thời, thực hiện đối chiếu sổ sách kế toán bán hàng với hóa đơn đã phát hành và lượng hàng thực tế xuất kho. Việc kiểm tra sổ sách xuất, nhập, tồn kho theo từng ngày hoặc ca bán hàng cũng được yêu cầu để xác định lượng tồn kho tại thời điểm điều chỉnh giá.

Mặt khác, doanh nghiệp phải cung cấp chứng từ, thủ tục liên quan đến xuất hàng, nhập hàng để phục vụ kiểm tra. Đối với các khách hàng mua số lượng xăng dầu lớn, cơ quan thuế yêu cầu kiểm tra phương tiện vận chuyển, kho chứa, hợp đồng mua bán và thời điểm giao nhận hàng.

Nếu phát hiện dấu hiệu găm hàng, đầu cơ, hạn chế bán ra nhằm trục lợi khi giá biến động, hoặc hành vi lập hóa đơn không đúng thời điểm, không phản ánh đúng giao dịch, cơ quan thuế sẽ xử lý theo quy định.

Trường hợp có dấu hiệu gian lận về giá, chuyển lợi nhuận giữa các đơn vị có quan hệ liên kết, không xuất hóa đơn hoặc xuất hóa đơn không đầy đủ, cơ quan thuế sẽ xử lý hoặc chuyển hồ sơ sang cơ quan có thẩm quyền.

Song song đó, Cục Thuế đã chuyển dữ liệu đã thu thập và phân tích cho các đơn vị địa phương để triển khai thực hiện. Dữ liệu được cung cấp qua hệ thống nội bộ để các đơn vị rà soát và kiểm tra theo đề cương hướng dẫn. Thời gian thực hiện kiểm tra được yêu cầu hoàn thành trong tháng 4/2026.

Trường hợp không thực hiện được kiểm tra doanh nghiệp, các đơn vị phải báo cáo rõ lý do. Kết quả thực hiện phải báo cáo về Cục Thuế, bao gồm số thuế truy thu, số tiền phạt, đánh giá hành vi vi phạm phổ biến, khó khăn trong quản lý và đề xuất biện pháp.