Quỹ hỗ trợ phát triển HTX Việt Nam thẩm định tại HTX Quảng Phú, Lâm Đồng - Ảnh: VGP/Đỗ Hương

"Cú hích" giúp HTX vượt rào cản vốn

Thực tế tại các địa phương cho thấy, khi được tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, nhiều HTX đã có bước chuyển biến rõ rệt.

Tại Hà Tĩnh, HTX Thu mua và chế biến thủy hải sản Phú Khương là một ví dụ tiêu biểu. Trước khi vay vốn Quỹ, HTX phụ thuộc vào tín dụng thương mại với chi phí cao, tiềm ẩn rủi ro.

Năm 2025, HTX được vay 12 tỷ đồng từ Quỹ, qua đó chủ động nguồn vốn lưu động để thu mua nguyên liệu, duy trì sản xuất và mở rộng thị trường trong nước cũng như quốc tế. Nhờ đó, doanh thu tăng trưởng mạnh. Không chỉ cải thiện hiệu quả kinh doanh, HTX còn có điều kiện đầu tư nâng cấp dây chuyền, chuẩn hóa quy trình sản xuất, hướng tới sản phẩm OCOP chất lượng cao, qua đó nâng tầm thương hiệu nước mắm truyền thống địa phương.

Năm 2026, sản phẩm nước mắm mang thương hiệu Phú Khương của HTX đã được chứng nhận sản phẩm OCOP 5 Sao – là sản phẩm đầu tiên của tỉnh Hà Tĩnh đủ điều kiện công nhận OCOP 5 sao.

Ở khu vực Tây Nguyên, HTX Sản xuất nông, lâm nghiệp hữu cơ Quảng Phú, tỉnh Lâm Đồng cho thấy rõ vai trò của Quỹ trong phát triển nông nghiệp bền vững.

Nhờ được cấp hạn mức tín dụng 5 tỷ đồng từ Quỹ, HTX đã mạnh dạn mở rộng quy mô sản xuất, hợp tác với trường đại học Tây Nguyên để đầu tư vào khoa học kỹ thuật và gia tăng liên kết với nông dân. Kết quả, số thành viên tăng từ 8 lên 20 người, lao động từ 80 lên 120 người; doanh thu tăng hơn 30%, lợi nhuận tăng hơn 50%.

Đáng chú ý, mô hình sản xuất hữu cơ trên đất núi lửa không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao (giá bán cao hơn 2–3 lần so với sản phẩm thông thường) mà còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất, hướng tới nông nghiệp xanh, thích ứng biến đổi khí hậu.

Theo định hướng của Chính phủ, đến năm 2030 cả nước phấn đấu có khoảng 45.000 HTX hoạt động hiệu quả, trong đó nhiều HTX tham gia sâu vào chuỗi giá trị, ứng dụng công nghệ cao và chuyển đổi số.

Để đạt mục tiêu này, việc đảm bảo nguồn lực tài chính là yếu tố then chốt. Thực tế cho thấy, nhiều HTX có phương án sản xuất khả thi nhưng không đủ điều kiện vay vốn ngân hàng do thiếu tài sản bảo đảm hoặc hồ sơ chưa hoàn chỉnh.

Trong bối cảnh đó, Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX Việt Nam đóng vai trò quan trọng, giúp các HTX tiếp cận vốn, từng bước hoàn thiện năng lực quản trị, minh bạch tài chính và đủ điều kiện tiếp cận các nguồn vốn lớn hơn.

Lãnh đạo Liên minh Hợp tác xã Việt Nam nhiều lần nhấn mạnh, việc tăng cường nguồn lực cho Quỹ, mở rộng quy mô vốn điều lệ và đa dạng hóa nguồn huy động là giải pháp quan trọng để hỗ trợ khu vực kinh tế tập thể phát triển thực chất, tránh hình thức.

Nước mắm Phú Khương của HTX Phú Khương đã được chứng nhận sản phẩm OCOP 5 Sao – Ảnh: VGP/Đỗ Hương

Cần tiếp tục bổ sung nguồn vốn, mở rộng quy mô

Nguyên Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Lê Minh Hoan nhiều lần nhấn mạnh: khu vực HTX không chỉ là tổ chức sản xuất mà còn là "hệ sinh thái hợp tác", giúp nông dân liên kết, nâng cao giá trị và thích ứng với thị trường. Theo ông, muốn HTX phát triển bền vững thì "phải giải được bài toán vốn, nhưng không chỉ là vốn tiền mà còn là vốn tri thức, vốn liên kết".

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, theo thống kê của Liên minh HTX các địa phương, nhu cầu vốn của khu vực kinh tế tập thể đối với Quỹ vẫn rất lớn. Nhiều HTX đề xuất vay, song khả năng đáp ứng còn phụ thuộc vào nguồn bổ sung vốn điều lệ từ ngân sách nhà nước.

Thực tiễn cho thấy, mỗi đồng vốn của Quỹ không chỉ tạo ra giá trị kinh tế mà còn mang lại hiệu ứng lan tỏa xã hội: tạo việc làm, nâng cao thu nhập, thúc đẩy liên kết sản xuất và phát triển nông thôn bền vững.

Thời gian qua, khu vực kinh tế tập thể tiếp tục được Đảng, Nhà nước quan tâm thúc đẩy, đặc biệt sau khi Luật Hợp tác xã (sửa đổi) được triển khai. Tuy nhiên, một trong những điểm nghẽn lớn nhất vẫn là khả năng tiếp cận tín dụng.

Trong bối cảnh đó, Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX trở thành kênh vốn đặc thù, bổ sung cho tín dụng thương mại. Khác với ngân hàng, Quỹ thực hiện cho vay trực tiếp với thủ tục phù hợp đặc thù HTX, lãi suất ưu đãi (khoảng 4%/năm) và ổn định trong thời gian vay.

Thời gian tới, tăng quy mô vốn và nâng cao năng lực vận hành của Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX sẽ là chìa khóa để khu vực kinh tế tập thể phát huy vai trò, trở thành một trong những trụ cột quan trọng của nền kinh tế.

Theo đánh giá của Bộ Tài chính, Quỹ đã xây dựng, ban hành đầy đủ khung pháp lý, văn bản về tổ chức quản trị hoạt động, quy trình quản trị, kiểm soát rủi ro tương đối chặt chẽ. Tính đến ngày 31/12/2025, tỷ lệ sử dụng vốn đạt 94,3%, trong khi tỷ lệ nợ xấu chỉ 1,5%. Điều này cho thấy dòng vốn được sử dụng hiệu quả, đúng đối tượng và có khả năng thu hồi tốt.