VCCI logo

LIÊN ĐOÀN THƯƠNG MẠI VÀ CÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

Vietnam Chamber of Commerce and Industry

Thứ 6, 20/11/2026 | English | Vietnamese

Tài chính hỗn hợp cho DN Việt: Vay vốn dễ hơn nhưng rủi ro không phải 1 mình gánh chịu

Thứ 6, 20/11/2026

Tài chính hỗn hợp được đề xuất để tháo gỡ khó khăn về vốn, chia sẻ rủi ro và giúp doanh nghiệp Việt đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, mở rộng cơ hội tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Vì sao cần tài chính hỗn hợp

Tại Diễn đàn Đầu tư Tác động “Mở khóa Thương mại và Chuỗi Cung ứng” ngày 18/11/2026, ông Robert Kraybill, Giám đốc Đầu tư, Quỹ Đầu tư Tác động Impact Investment Exchange (IIX) cho rằng, Xuất khẩu tăng mạnh nhưng phần đóng góp của doanh nghiệp trong nước lại co hẹp.

Số liệu Tổng cục Thống kê Việt Nam công bố tháng 10/2026 cho biết, xuất khẩu cả nước trong 9 tháng đầu năm đạt 434,3 tỷ USD, tăng 24,5% so với cùng kỳ. Song khu vực doanh nghiệp nội địa chỉ đóng góp 19,3%, trong khi khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) chiếm 80,7%. Ttỷ trọng của khối nội địa giảm từ 27,9% năm 2024 xuống 24,5% năm 2025, rồi còn 19,3% trong 9 tháng đầu năm 2026.

Ông Robert Kraybill, Giám đốc Đầu tư, Quỹ Đầu tư Tác động Impact Investment Exchange (IIX) cho rằng, khoảng 62% nhu cầu vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa được đáp ứng

Tuy nhiên, điểm đáng lưu ý là theo các báo cáo của Ngân hàng Thế giới tháng 11/2024 và Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), năm 2023 chỉ 18% doanh nghiệp nội địa liên kết với chuỗi giá trị toàn cầu, giảm 17 điểm % so với năm 2009. Chênh lệch năng suất với khối FDI ở mức 70%, còn khả năng gia nhập chuỗi giá trị của doanh nghiệp nhỏ thấp hơn doanh nghiệp lớn 25%.

Hiện nay, thách thức với các DN Việt là điều kiện xuất khẩu không còn gói gọn trong chất lượng, giá hay tiến độ.

Hàng loạt rảo cản kỹ thuật như: doanh nghiệp phải đầu tư truy xuất nguồn gốc, dữ liệu phát thải, chứng nhận và hệ thống quản trị. Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của Liên minh châu Âu (CBAM) bước vào giai đoạn áp dụng chính thức từ ngày 1/1/2026. Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR), theo mốc nêu tại diễn đàn, dự kiến áp dụng từ ngày 30/12/2026, với doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ từ ngày 30/6/2027... đã đẩy chi phí tuân thủ phát sinh trước khi doanh nghiệp thu được tiền hàng.

'Điều này càng trở nên thách thức với các DN nội địa, nhất là các DN nhở và vừa khi cửa vay vốn vẫn hẹp', ông Robert Kraybill nhấn mạnh.

Theo công bố ADB, khoảng 62% nhu cầu vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa được đáp ứng. Báo cáo Kinh tế Tư nhân Việt Nam năm 2025 của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) ghi nhận 75,5% doanh nghiệp được khảo sát không thể vay nếu thiếu tài sản bảo đảm.

Với thực tế này, đòi hỏi nhà cung ứng tự trang trải mọi chi phí chuyển đổi, rồi mới được tham gia chuỗi cung ứng, là cách đẩy rủi ro về phía mắt xích yếu vốn nhất.

Tài chính hỗn hợp theo đơn hàng

Từ điểm nghẽn ấy, ông Robert Kraybill đề xuất những gói tài chính hỗn hợp kết hợp vốn thương mại với vốn ưu đãi, đi cùng bảo lãnh tín dụng để chia sẻ rủi ro, tài trợ theo đơn đặt hàng và hỗ trợ kỹ thuật xuyên suốt 4 giai đoạn, từ xây dựng năng lực đến mở rộng quy mô. Trọng tâm là phân bổ rủi ro để ngân hàng, nhà đầu tư và người mua cùng tham gia, thay vì để nhà sản xuất gánh toàn bộ.

Kinh nghiệm từ Dự án “Sẵn sàng cho Đầu tư Tác động tại Việt Nam” (IIRV) giai đoạn 2022 đến 2027 cho thấy cách tiếp cận này có nền tảng thực tiễn. Theo thông tin tại diễn đàn, dự án đã hỗ trợ khoảng 250 doanh nghiệp Việt Nam, trong đó có 77 doanh nghiệp tại TP.HCM, đồng thời góp phần huy động khoảng 12,75 triệu USD vốn tư nhân cho các doanh nghiệp tham gia. Kết quả chưa đủ lấp khoảng trống vốn, nhưng cho thấy hỗ trợ năng lực có thể dẫn tới đầu tư thực tế.

Ông Trịnh Công Qui, Nhà sáng lập kiêm CEO Công ty Cổ phần Giải pháp BioWraps kiến nghị gắn chuẩn bị năng lực gọi vốn với cam kết thu mua dài hạn và tài trợ theo đơn đặt hàng, để hoạt động kết nối dẫn tới hợp đồng thương mại cụ thể

Ở cấp doanh nghiệp, ông Trịnh Công Qui, Nhà sáng lập kiêm CEO Công ty Cổ phần Giải pháp BioWraps, nêu tình cảnh phải ứng trước tiền nguyên liệu, nhân công, kiểm nghiệm quốc tế, trong khi chờ 60 đến 90 ngày mới được thanh toán đơn hàng xuất khẩu. Với chu kỳ như vậy, có đơn hàng chưa đồng nghĩa đủ sức thực hiện đơn hàng. Vì thế cần gắn chuẩn bị năng lực gọi vốn với cam kết thu mua dài hạn và tài trợ theo đơn đặt hàng, để hoạt động kết nối dẫn tới hợp đồng thương mại cụ thể.

Đó cũng là thước đo quan trọng của tài chính hỗn hợp. Nếu vốn ưu đãi chỉ giúp giảm lãi suất nhưng không giải quyết thời điểm giải ngân, yêu cầu tài sản bảo đảm và thời hạn thanh toán, doanh nghiệp vẫn có thể đánh mất hợp đồng. Ngược lại, khi người mua xác nhận nhu cầu, tổ chức bảo lãnh chia sẻ một phần rủi ro và bên cấp vốn dựa vào dòng tiền đơn hàng để thẩm định, cơ hội tiếp cận vốn sẽ thực chất hơn. Hỗ trợ kỹ thuật cần đi cùng khoản vay để doanh nghiệp đáp ứng đúng tiêu chuẩn mà thị trường yêu cầu.

Ông Jack Nguyễn, Tổng Giám đốc Ascentium Vietnam nhận định, các thương hiệu quốc tế ngày càng coi trọng vận hành ổn định, dữ liệu minh bạch, tác động môi trường, xã hội và quản trị (ESG) đo lường được cùng năng lực hợp tác dài hạn. Ông đề xuất lộ trình từ rà soát tuân thủ trong 0 đến 6 tháng, hoàn thiện chứng nhận và truy xuất nguồn gốc trong 6 đến 18 tháng, tiến tới quan hệ đối tác nhiều năm trong 18 đến 36 tháng. Nguồn tài trợ cũng cần theo từng bước nâng cấp năng lực, thay vì dồn chi phí ngay từ đầu.

Ông Jim Nickel, Đại sứ Canada tại Việt Nam, cho biết khoảng trống tài chính hằng năm của khu vực doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa ở Việt Nam ước khoảng 24 tỷ USD. Theo ông, nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức và đầu tư tác động cần đóng vai trò xúc tác để huy động vốn tư nhân, đồng thời củng cố toàn chuỗi giá trị. Đây cũng là hướng ITPC đặt ra khi đề xuất gắn nguồn vốn với quan hệ cung ứng theo đơn hàng, hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn hóa chứng nhận, xuất xứ, truy xuất nguồn gốc và dữ liệu ESG.

Tài chính hỗn hợp vì thế cần được nhìn như công cụ nâng vị thế doanh nghiệp nội địa, chứ không đơn thuần là sản phẩm tín dụng mới. Thành công phải được đo bằng số nhà cung ứng vượt qua thẩm định, số hợp đồng được thực hiện, khả năng duy trì khách hàng và phần giá trị doanh nghiệp Việt giữ lại. Khi chi phí đáp ứng chuẩn quốc tế được chia sẻ hợp lý, vốn mới thực sự trở thành chiếc cầu nối doanh nghiệp trong nước với chuỗi cung ứng toàn cầu.

TheoNghĩa Trần (Tạp chí điện tử Đầu tư Tài chính)

Có thể bạn quan tâm