Gazprom rút lui sau hơn 5 năm được giao nghiên cứu đầu tư

Dự án Nhà máy nhiệt điện khí tua-bin chu trình hỗn hợp Quảng Trị có công suất thiết kế 340MW, tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 297 triệu USD.

Tháng 3/2020, Thủ tướng Chính phủ đã giao Công ty Gazprom EP International B.V., đơn vị thành viên của Tập đoàn Gazprom, làm chủ đầu tư dự án theo hình thức đối tác công tư (PPP), hợp đồng BOT. Theo phương án ban đầu, nhà máy sẽ sử dụng nguồn khí từ mỏ Báo Vàng ngoài khơi thềm lục địa Việt Nam và dự kiến đưa vào vận hành trong giai đoạn 2023-2024.

Tuy nhiên, sau hơn 5 năm kể từ khi được giao nhiệm vụ, dự án vẫn chưa thể triển khai các thủ tục đầu tư theo quy định. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc chuỗi dự án khí - điện liên quan đến mỏ Báo Vàng chưa đạt được những bước tiến cần thiết để tiến tới khai thác thương mại.

Mới đây, tại văn bản gửi các cơ quan chức năng Việt Nam, Gazprom EP International B.V. cho biết tập đoàn mẹ đã xem xét toàn diện hiệu quả đầu tư và đi đến kết luận rằng việc tiếp tục thăm dò mỏ Báo Vàng cũng như triển khai dự án điện khí tích hợp tại thời điểm hiện nay là chưa phù hợp.

Trên cơ sở đó, Gazprom chính thức tuyên bố không tiếp tục thực hiện dự án Nhà máy điện khí Quảng Trị.

Động thái này đồng nghĩa với việc một dự án năng lượng quy mô gần 300 triệu USD phải đối mặt nguy cơ đình trệ nếu không sớm có phương án thay thế nhà đầu tư và tái cấu trúc toàn diện. Đối với tỉnh Quảng Trị, đây là diễn biến không mong muốn bởi dự án được xem là một trong những mắt xích quan trọng trong chiến lược thu hút đầu tư công nghiệp năng lượng tại địa phương. Đặc biệt, dự án cũng đã được cập nhật trong Quy hoạch điện VIII và Quy hoạch điện VIII điều chỉnh với mục tiêu vận hành trong giai đoạn 2026-2030.

Mở đường cho nhà đầu tư mới, kỳ vọng về chuỗi khí - điện nội địa

Sau khi nhận được thông báo rút lui từ Gazprom, UBND tỉnh Quảng Trị đã nhanh chóng có văn bản gửi Bộ Công Thương đề nghị hướng dẫn quy trình xử lý pháp lý đối với dự án.

Theo đó, địa phương kiến nghị Bộ Công Thương tham mưu cấp có thẩm quyền ban hành các quyết định chấm dứt hiệu lực những văn bản liên quan đến việc giao Gazprom làm chủ đầu tư, qua đó hoàn tất thủ tục rút lui của doanh nghiệp này và tạo cơ sở pháp lý để triển khai các bước tiếp theo.

Việc sớm hoàn tất thủ tục được đánh giá là rất cần thiết nhằm giải phóng quỹ đất hơn 42ha đã được quy hoạch cho dự án tại xã Mỹ Thủy, huyện Hải Lăng, đồng thời tránh nguy cơ kéo dài tình trạng “treo” đầu tư.

Đáng chú ý, trong văn bản thông báo rút lui, Gazprom cũng cho biết Tổng công ty Thăm dò Khai thác Dầu khí (PVEP) thuộc Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam đang quan tâm đến việc tiếp tục triển khai các hợp đồng dầu khí liên quan đến các lô 112, 113 và 111/04, trong đó có hoạt động thăm dò mỏ khí Báo Vàng.

Không chỉ dừng lại ở lĩnh vực thượng nguồn, PVEP còn bày tỏ mong muốn nghiên cứu tiếp quản dự án nhà máy điện khí 340MW tại Quảng Trị. Nếu kịch bản này thành hiện thực, một chuỗi giá trị khép kín từ khai thác khí đến sản xuất điện có thể được hình thành với sự tham gia của doanh nghiệp trong nước.

Theo giới chuyên gia, đây là phương án có nhiều lợi thế bởi PVEP là đơn vị giàu kinh nghiệm trong hoạt động thăm dò và khai thác dầu khí, đồng thời có mối liên kết chặt chẽ với hệ sinh thái năng lượng của PVN. Việc một doanh nghiệp nội địa tham gia sâu hơn vào dự án cũng giúp giảm phụ thuộc vào các nhà đầu tư nước ngoài trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang biến động mạnh.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi chủ đầu tư không hề đơn giản. Dự án được hình thành theo mô hình BOT quốc tế nên việc thay đổi nhà đầu tư phải tuân thủ đầy đủ các quy định của Luật Đầu tư và Luật PPP.

Hiện nay, một trong những nội dung quan trọng mà Bộ Công Thương cần xem xét là lựa chọn phương án tái cấu trúc phù hợp. Một kịch bản là tiếp tục tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư theo mô hình BOT như quy hoạch ban đầu. Kịch bản còn lại là nghiên cứu chuyển đổi dự án sang mô hình nhà máy điện độc lập (IPP), tạo điều kiện để các doanh nghiệp trong nước tham gia đầu tư và triển khai nhanh hơn.

Trong bối cảnh Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đặt mục tiêu đưa dự án vào vận hành trước năm 2030, thời gian được xem là yếu tố quyết định. Bởi vậy, những hướng dẫn và quyết định sắp tới của Bộ Công Thương sẽ có ý nghĩa quan trọng không chỉ đối với số phận của dự án điện khí Quảng Trị mà còn đối với khả năng hiện thực hóa mục tiêu phát triển các dự án năng lượng quy mô lớn bằng nguồn lực trong nước.