Chính phủ vừa ban hành Nghị định 144/2026 sửa đổi, bổ sung một số quy định về thuế VAT, với nhiều điểm mới đáng chú ý liên quan đến đối tượng không chịu thuế và điều kiện khấu trừ, chứng từ thanh toán.

Theo đó, một số lĩnh vực được bổ sung vào diện không chịu thuế GTGT, bao gồm bảo hiểm con người: bảo hiểm nhân thọ, sức khỏe, người học và các dịch vụ bảo hiểm liên quan đến con người.

Bảo hiểm nông nghiệp: bảo hiểm vật nuôi, cây trồng và các dịch vụ bảo hiểm nông nghiệp khác. Bảo hiểm thủy sản: bảo hiểm tàu, thuyền, trang thiết bị phục vụ trực tiếp đánh bắt thủy sản. Bên cạnh đó là tái bảo hiểm: thực hiện theo quy định pháp luật về kinh doanh bảo hiểm.

Bảo hiểm dầu khí: áp dụng với công trình, thiết bị dầu khí, tàu chứa dầu mang quốc tịch nước ngoài tại vùng biển Việt Nam.

Hoạt động bán nợ và chứng chỉ tiền gửi bao gồm: bán khoản phải thu, phải trả, chứng chỉ tiền gửi. Tài nguyên, khoáng sản xuất khẩu: áp dụng với sản phẩm chưa chế biến hoặc đã chế biến theo quy định.

Ngoài ra, Nghị định 144 cũng quy định chặt hơn với thanh toán từ 5 triệu đồng. Cụ thể, với hàng hóa, dịch vụ mua trả chậm hoặc trả góp từ 5 triệu đồng trở lên, doanh nghiệp phải có đầy đủ: Hợp đồng, Hóa đơn GTGT và Chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt

Về thời điểm kê khai: Nếu chưa đến hạn thanh toán vẫn được khấu trừ thuế đầu vào. Đến hạn nhưng chưa có chứng từ phải kê khai điều chỉnh giảm thuế đầu vào. Sau khi bổ sung chứng từ được kê khai khấu trừ lại.

Cơ quan chức năng khuyến nghị doanh nghiệp sớm rà soát các hợp đồng mua trả chậm, trả góp từ 5 triệu đồng trở lên; thực hiện hạch toán thuế đầu vào theo đúng nhóm chịu thuế; đồng thời cập nhật danh mục tài nguyên, khoáng sản xuất khẩu theo Phụ lục I, II để đảm bảo tuân thủ quy định mới.

Nghị định cũng điều chỉnh các quy định liên quan đến khấu trừ thuế GTGT đầu vào như hạch toán riêng thuế đầu vào: cơ sở kinh doanh phải tách riêng phần thuế được khấu trừ và không được khấu trừ.

Phân bổ khi không hạch toán riêng: thực hiện theo tỷ lệ % doanh thu chịu thuế trên tổng doanh thu trong kỳ. Tổng doanh thu phân bổ gồm: doanh thu chịu thuế, không chịu thuế; doanh thu từ vàng, bạc, đá quý; và doanh thu hàng hóa không phải kê khai thuế.

Một số ngành đặc thù như tổ chức tín dụng, chứng khoán, bảo hiểm sẽ áp dụng theo quy định pháp luật chuyên ngành.

Nghị định 144/2026 được kỳ vọng sẽ tăng tính minh bạch trong kê khai, khấu trừ thuế, đồng thời siết chặt các hoạt động dễ phát sinh rủi ro về thuế GTGT.