Theo thông tin từ Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), Lệnh 280 do Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) ban hành sẽ thay thế Lệnh 248 trước đây, đồng thời bổ sung thêm nhiều yêu cầu về kiểm soát an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và đánh giá rủi ro đối với doanh nghiệp xuất khẩu.

Cơ quan này cho biết phần lớn doanh nghiệp xuất khẩu thực phẩm vào Trung Quốc sẽ không thể tự đăng ký mã doanh nghiệp như trước mà phải có thư giới thiệu chính thức của cơ quan có thẩm quyền phía Việt Nam. Việc xét duyệt sẽ dựa trên các tiêu chí như mức độ rủi ro an toàn thực phẩm, lịch sử vi phạm, tỷ lệ lô hàng bị cảnh báo hoặc trả về cũng như năng lực quản lý chất lượng của từng ngành hàng.

Theo kết quả đánh giá của phía Trung Quốc, có 17/18 nhóm thực phẩm nhập khẩu phải thực hiện đăng ký theo hình thức có xác nhận từ cơ quan quản lý nhà nước. Nhóm trái cây đông lạnh hiện chưa thuộc diện này, ngoại trừ một số sản phẩm nằm trong nghị định thư kiểm dịch riêng giữa hai nước.

Ngoài thủ tục đăng ký, cơ chế gia hạn mã doanh nghiệp cũng được siết chặt hơn. Trung Quốc sẽ không tự động gia hạn đối với các trường hợp phải cập nhật thông tin, có thay đổi về điều kiện sản xuất hoặc phát sinh vấn đề liên quan đến an toàn thực phẩm. Một số ngành hàng bị đánh giá rủi ro cao như thịt, sản phẩm từ thịt, tổ yến và sản phẩm từ tổ yến sẽ phải trải qua quy trình thẩm định thủ công khi gia hạn.

Theo Bộ Công Thương, việc phân loại rủi ro của Trung Quốc được xây dựng dựa trên toàn bộ chuỗi sản xuất, từ nguồn nguyên liệu, chế biến, bảo quản, vận chuyển cho đến khâu lưu thông. Ngoài yếu tố an toàn thực phẩm, phía Trung Quốc cũng tăng cường kiểm soát các nguy cơ về dịch bệnh, sinh vật ngoại lai và dư lượng hóa chất trong nông sản nhập khẩu.

Đối với gạo, Trung Quốc đã chuyển danh mục quản lý từ “ngũ cốc dùng làm thực phẩm” sang “nhóm gạo”, đồng thời đặc biệt lưu ý nguy cơ dư lượng kim loại nặng như cadimi, sinh vật gây hại và yếu tố biến đổi gen. Đây là nhóm hàng xuất khẩu quan trọng của Việt Nam sang thị trường Trung Quốc trong nhiều năm qua.

Trong khi đó, rau củ sấy khô bị cảnh báo nguy cơ tồn dư sulfur dioxide, phụ gia thực phẩm và kim loại nặng vượt ngưỡng cho phép. Các loại gia vị dạng bột có thể bị kiểm tra chặt về nấm mốc, vi khuẩn Salmonella, Escherichia coli O157:H7 cũng như dư lượng ethylene oxide (ETO) - chất từng khiến nhiều lô hàng thực phẩm châu Á bị cảnh báo tại nhiều thị trường lớn thời gian qua.

Đối với thủy sản, phía Trung Quốc tiếp tục duy trì mức kiểm soát cao do lo ngại về dịch bệnh động vật thủy sản, dư lượng kháng sinh, thuốc thú y, ký sinh trùng và chất ô nhiễm. Ngành sữa cũng được đưa vào nhóm cần giám sát nghiêm ngặt bởi nguy cơ lây lan dịch bệnh từ động vật sang người và sự xuất hiện của các vi sinh vật gây bệnh như Listeria hay Salmonella.

Riêng mặt hàng yến sào - lĩnh vực đang tăng trưởng mạnh về xuất khẩu sang Trung Quốc - được yêu cầu kiểm soát chặt các chỉ tiêu nitrit, nhôm và điều kiện kiểm dịch. Theo một số doanh nghiệp trong ngành, các tiêu chuẩn mới có thể khiến chi phí kiểm nghiệm, hoàn thiện hồ sơ và duy trì hệ thống truy xuất nguồn gốc tăng đáng kể.

Theo thông báo của GACC, hiện có 2.589 sản phẩm thuộc 20 nhóm ngành hàng phải thực hiện đăng ký doanh nghiệp trước khi xuất khẩu vào Trung Quốc. Danh mục bao gồm thủy sản, trái cây tươi, rau tươi, cà phê, gia vị, ngũ cốc, thức ăn chăn nuôi, cây giống, dược liệu và nhiều sản phẩm có nguồn gốc động thực vật khác.

Một số chuyên gia thương mại nhận định việc Trung Quốc liên tục nâng tiêu chuẩn nhập khẩu cho thấy xu hướng chuyển mạnh sang quản lý chính ngạch, thay cho hình thức trao đổi tiểu ngạch trước đây. Điều này có thể tạo áp lực ngắn hạn cho doanh nghiệp Việt Nam, nhưng cũng được xem là động lực thúc đẩy ngành nông sản nâng chất lượng, cải thiện truy xuất nguồn gốc và đáp ứng tốt hơn các yêu cầu quốc tế.